Một gia đình ở tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc, vừa khiến mạng xã hội nước này xôn xao sau khi phát hiện chiếc bàn ăn cũ kỹ đã gắn bó với nhiều thế hệ thực chất là một tấm biển vinh danh từ thời nhà Thanh, ghi nhận thành tích xuất sắc của tổ tiên trong hệ thống khoa cử phong kiến.
Câu chuyện được anh Xu, một người dân địa phương, chia sẻ qua video đăng tải ngày 12/7 và nhanh chóng thu hút hơn 10 triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc.
Chiếc bàn cũ hóa ra là tấm biển khoa bảng hơn 100 năm tuổi
Trong đoạn video, chiếc bàn gỗ màu đỏ sẫm đã bạc màu theo thời gian, mặt bàn đầy vết nứt, các góc bị mòn do nhiều năm sử dụng.
Tuy nhiên, trên mặt gỗ vẫn còn nhìn thấy rõ hai chữ Hán “Cống nguyên” (贡元/Gongyuan) được chạm khắc.
"Tôi chưa bao giờ nghĩ chiếc bàn mà gia đình dùng để ăn cơm suốt hàng chục năm lại chính là tấm biển ghi nhận thành tích học tập của cụ tổ nhiều đời trước", anh Xu chia sẻ.
Theo lời anh, món đồ này ban đầu vốn là một tấm biển treo trang trọng trong gia đình. Sau nhiều thế hệ, khi không còn hiểu ý nghĩa của nó, những người lớn tuổi nhận thấy tấm gỗ quá dày và chắc nên đã tháo xuống, đóng thành bàn ăn để sử dụng hằng ngày.
Chính vì vậy, giá trị lịch sử của hiện vật gần như bị lãng quên.
Tra cứu hai chữ khắc trên gỗ, hậu duệ bất ngờ biết thân thế của tổ tiên
Sự thật chỉ được hé lộ khi anh Xu tò mò tìm kiếm thông tin về hai chữ "Cống nguyên" trên internet.
Kết quả cho thấy đây là tấm biển do quan giáo dục địa phương thời nhà Thanh ban tặng nhằm ghi nhận thành tích của tổ tiên anh – Xu Vân Lý – trong kỳ thi Hương, một trong những kỳ thi quan trọng nhất của hệ thống khoa cử phong kiến Trung Hoa.
Theo tư liệu tra cứu, Xu Vân Lý từng xếp hạng thứ 6 toàn tỉnh trong kỳ thi này.
Danh hiệu "Cống nguyên" có thể hiểu là người tài được tiến cử lên triều đình hoặc được lựa chọn để tiếp tục học tập ở cấp cao hơn.
Con đường tiến thân của sĩ tử thời phong kiến
Trong chế độ khoa cử Trung Hoa, những thí sinh đạt thành tích cao ở kỳ thi cấp tỉnh sẽ có cơ hội được giới thiệu vào Quốc Tử Giám hoặc các học viện cao cấp của triều đình tại kinh đô.
Nhiều học giả đánh giá vị thế của Quốc Tử Giám thời đó tương đương với những trường đại học danh tiếng hàng đầu Trung Quốc hiện nay như Đại học Thanh Hoa.
Những tấm biển vinh danh như của gia đình anh Xu thường được treo trước cổng nhà, trong từ đường hoặc gần khu mộ tổ tiên nhằm khẳng định truyền thống hiếu học cũng như địa vị của dòng họ.
Không chỉ mang ý nghĩa tinh thần, các hiện vật này còn được đánh giá rất cao về giá trị thư pháp, kỹ thuật chạm khắc và giá trị lịch sử.
Hiện nay, nhiều tấm biển khoa bảng còn sót lại đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa cần bảo tồn.
Gia đình quyết giữ lại như báu vật
Sau khi biết được nguồn gốc thực sự của chiếc bàn, anh Xu cho biết sẽ tiến hành phục chế lớp sơn cũ đã bong tróc và bảo quản hiện vật như một báu vật truyền đời.
"Tôi sẽ không bao giờ bán nó", anh khẳng định.
Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, các cổ vật được truyền lại hợp pháp qua nhiều thế hệ trong gia đình vẫn thuộc quyền sở hữu tư nhân.
Câu chuyện gây sốt mạng xã hội
Sau khi lan truyền trên mạng, câu chuyện đã thu hút hàng triệu lượt tương tác cùng nhiều bình luận hài hước.
Một người viết: "Nếu triều Thanh không sụp đổ, có lẽ tổ tiên nhà bạn đã trở thành đại quan rồi."
Một tài khoản khác chia sẻ trải nghiệm tương tự: "Tôi từng biết một gia đình lấy tấm biển khoa bảng làm hàng rào nuôi lợn. Mãi sau họ mới biết đó là cổ vật và mang vào nhà treo lại."
Điều thú vị là anh Xu cũng tiết lộ trong gia phả còn có một người tổ tiên khác từng tham dự kỳ thi võ khoa.
Khác với văn khoa, kỳ thi này kiểm tra khả năng quân sự của thí sinh thông qua nhiều nội dung như nâng tạ, bắn cung, cưỡi ngựa và sử dụng giáo mác.
Hệ thống võ khoa được thiết lập từ thời Nữ hoàng Võ Tắc Thiên dưới triều Đường (618–907) và được duy trì liên tục cho đến những năm cuối cùng của triều Thanh, trước khi chế độ khoa cử chính thức bị bãi bỏ.
Theo SCMP
