Một nền tảng giao dịch vàng lớn tại Trung Quốc bất ngờ sụp đổ đã gây chấn động thành phố Thâm Quyến ở miền Nam nước này, khiến hàng chục nghìn nhà đầu tư cá nhân chịu tổng thiệt hại lên tới hơn 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,4 tỷ USD), theo lời các nhà đầu tư và truyền thông trong nước.
Trong những tháng gần đây, các nhà đầu tư nhỏ lẻ Trung Quốc đã đổ xô tìm cách tận dụng đà tăng chưa từng có của giá vàng toàn cầu, khiến nhiều người rót tiền vào nền tảng giao dịch kim loại trực tuyến JWR.
Tuy nhiên, khi giá vàng giao ngay tiếp tục tăng vọt trong vài tuần qua, làn sóng khách hàng đồng loạt tìm cách rút lợi nhuận đã đẩy công ty vào khủng hoảng thanh khoản, khiến JWR không thể đáp ứng các yêu cầu hoàn tiền ngày càng tăng.
Theo các video do nhà đầu tư đăng tải trên mạng xã hội, hàng trăm người đã tụ tập bên ngoài văn phòng của công ty tại Thâm Quyến vào cuối tuần để yêu cầu được trả lại tiền, buộc cảnh sát phải can thiệp nhằm giữ trật tự.
Hôm thứ Tư, chính quyền quận La Hồ của Thâm Quyến thông báo đã thành lập một tổ công tác để điều tra các hoạt động kinh doanh bất thường tại JWR, theo trang tin tài chính Yicai. Các ước tính do nhà đầu tư tổng hợp và được Yicai dẫn lại cho thấy số tiền chưa thanh toán của công ty có thể vượt quá 10 tỷ NDT.
Vụ việc đã làm lung lay niềm tin đối với trung tâm giao dịch vàng Thủy Bối của Thâm Quyến – nơi vốn được coi là “trái tim” của thị trường vàng Trung Quốc – đồng thời phơi bày những rủi ro ngày càng lớn mà các nhà đầu tư cá nhân đang đối mặt khi đổ tiền vào các nền tảng giao dịch kim loại quý không được cấp phép, trong bối cảnh giá vàng và bạc tăng mạnh kéo dài.
“Tôi và nhiều nhà đầu tư khác đã báo vụ việc với cảnh sát tại cả địa phương nơi chúng tôi sinh sống lẫn ở Thâm Quyến, và rất nhiều người đã trực tiếp tới Thâm Quyến”, một người dùng viết trên mạng xã hội RedNote, hay Xiaohongshu. “Trên thị trường vẫn còn rất nhiều nền tảng tương tự, và rủi ro hiện nay là cực kỳ cao”.
Khủng hoảng thanh khoản của JWR được cho là liên quan đến mô hình giao dịch “định giá trước”, thông qua đó nền tảng này thu hút đông đảo nhà đầu tư cá nhân trên mạng xã hội bằng cách quảng bá các giao dịch vàng và bạc với ngưỡng tham gia thấp nhưng đòn bẩy cao.
Các giao dịch “định giá trước” này không được thực hiện thông qua các sở giao dịch kim loại quý được quản lý. Thay vào đó, nền tảng thỏa thuận riêng với nhà đầu tư về mức giá vàng và bạc trong tương lai, với dòng tiền không đi qua hệ thống thanh toán bù trừ công khai.
Khi giá vàng và bạc tăng nhanh và nhà đầu tư đồng loạt chốt lời, các nền tảng buộc phải nhanh chóng huy động lượng vốn lớn hoặc thu xếp giao vàng, bạc vật chất. Nếu doanh nghiệp không phòng hộ đầy đủ hoặc không duy trì đủ dự trữ vốn, rủi ro thanh toán sẽ leo thang rất nhanh.
Trong những tháng gần đây, giới chức Trung Quốc đã nhiều lần cảnh báo nhà đầu tư cá nhân về rủi ro khi lao theo cơn sốt vàng, trong bối cảnh một loạt vụ việc tương tự đã bùng phát tại Thâm Quyến, liên quan đến các nền tảng giao dịch kim loại quý trực tuyến và mô hình “định giá trước”.
Tháng 10 năm ngoái, Hiệp hội Vàng và Trang sức Thâm Quyến đã phát đi cảnh báo rủi ro, cho biết một số nhà cung cấp nguyên liệu vàng địa phương – hoạt động dưới vỏ bọc giao dịch vàng – thực chất đang tham gia vào hình thức “đặt cược vàng phi vật chất” thông qua các nền tảng trực tuyến. Theo thông báo, giới chức nghi ngờ các hoạt động này cấu thành hành vi đánh bạc trái phép.
“Những vụ việc này đã phơi bày cách một số doanh nghiệp, vì mưu cầu lợi nhuận phi pháp dưới danh nghĩa giao dịch vàng vật chất, đã dụ dỗ khách hàng tham gia các hình thức đặt cược định hướng với đòn bẩy cao – về bản chất là cá cược giá lên hay xuống”, cảnh báo của ngành nêu rõ.
Bà Đặng Bình, một luật sư tại Quảng Châu từng xử lý nhiều vụ tranh chấp huy động vốn tư nhân, cho rằng thị trường hiện đang chờ đợi kết quả điều tra của chính phủ.
“Sự sụp đổ của các nền tảng đầu tư tư nhân như vậy đang xảy ra với tần suất ngày càng cao”, bà nói. “Hai năm trước là trà và tiền điện tử, còn bây giờ đến lượt kim loại quý”.
