Chiến tranh Iran trở thành điểm rạn nứt trong nội bộ đảng Cộng hòa
Sau thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ngày 4/11, Phó Tổng thống JD Vance đăng bài viết dài trên mạng xã hội X, thẳng thừng quy trách nhiệm cho cuộc chiến với Iran.
“Lý do thực sự khiến chúng ta thất bại, gần như tất cả mọi người đều biết rõ”, ông Vance viết. Dẫn kết quả một cuộc thăm dò dư luận được cho là đã dự báo chính xác xu hướng bỏ phiếu, ông nhận định nhiều cử tri từng ủng hộ ông Donald Trump năm 2024 đã chuyển sang bỏ phiếu cho đảng Dân chủ trong năm 2026.
Theo ông, sự thay đổi này phản ánh bốn đòi hỏi chính của cử tri: Chấm dứt chiến tranh Iran; tập trung giải quyết chi phí sinh hoạt và lạm phát; thực hiện đúng cam kết “Nước Mỹ trên hết” (America First); và điều chỉnh quan hệ giữa Mỹ với Israel.
Ông Vance nhấn mạnh: “Lý do chúng ta thất bại trong cuộc bầu cử chính là cuộc chiến này”. Ông thách thức những người cho rằng cuộc chiến đáng để đánh đổi, kể cả nguy cơ khiến đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Thượng viện trong sáu năm tới, hãy công khai đưa ra lập luận của mình.
Theo Fox News, sáng 4/11, Nhà Trắng đã tổ chức cuộc họp nhằm thống nhất thông điệp truyền thông sau thất bại bầu cử của đảng Cộng hòa. Bài đăng của ông Vance xuất hiện ngay sau cuộc họp này.
Một quan chức Mỹ tiết lộ Phó Tổng thống đang hướng tới xây dựng liên minh mang tên “Cánh hữu mới” (New Right), nhằm khôi phục những tư tưởng ban đầu của phong trào ủng hộ ông Trump, đặc biệt là chủ trương “Nước Mỹ trên hết”, nhưng tránh để Mỹ sa lầy vào các cuộc xung đột ở nước ngoài.
Liên minh này cũng đặt trọng tâm vào những vấn đề thiết thực với cử tri trong nước, như giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt, giúp các gia đình có khả năng nuôi sống bản thân và kiểm soát nhập cư thông qua việc đóng cửa biên giới.
Một bộ phận cánh hữu Mỹ cho rằng cuộc chiến Iran có liên hệ với ảnh hưởng của Israel tại Trung Đông và quan hệ giữa ông Trump với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Vì vậy, việc ông Vance nhấn mạnh yêu cầu điều chỉnh quan hệ Mỹ - Israel có thể giúp ông thu hút nhóm cử tri bảo thủ phản đối sự can dự quân sự của Mỹ ở nước ngoài.
Tuy nhiên, theo quan chức trên, ông Vance không có ý định đoạn tuyệt với ông Trump như cựu Phó Tổng thống Mike Pence từng làm sau vụ bạo loạn tại Đồi Capitol ngày 6/1/2021. Mục tiêu của ông là gửi thông điệp tới những cử tri từng ủng hộ ông Trump nhưng thất vọng với chính sách đối ngoại của chính quyền rằng: JD Vance mới là người đại diện cho những giá trị ban đầu của phong trào này.
Nước đi tính toán cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028?
Ông Vance hiện được xem là một trong những ứng viên tiềm năng hàng đầu của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Trong hai năm qua, ông nhìn chung duy trì sự đồng thuận với Tổng thống Trump và Nhà Trắng. Tuy nhiên, chiến tranh Iran đã bộc lộ khác biệt đáng kể giữa hai người.
Ông Vance từng công khai bày tỏ nghi ngại về chiến dịch quân sự chống Iran, trái ngược với lập trường của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Chính ông Trump trước đó cũng thừa nhận cấp phó của mình có thể đã “không mấy hào hứng” với phương án tấn công Iran.
Phát biểu của ông Vance được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đang cân nhắc khả năng nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran. Reuters nhận định việc Phó Tổng thống công khai quy trách nhiệm thất bại bầu cử cho cuộc chiến là động thái bất thường, có thể khiến các tính toán của Tổng thống thêm phức tạp.
Diễn biến này cũng đặt ra câu hỏi về tương lai chính trị của những quan chức ủng hộ mạnh mẽ chiến tranh, trong đó có Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth. Ông Trump từng mô tả Hegseth là một trong những người sớm nhất thúc đẩy phương án tấn công Iran. Kể từ đó, vị bộ trưởng này liên tục phải đối mặt với chỉ trích tại Quốc hội.
Khi được hỏi về phát biểu của cấp phó ngày 4/11, ông Trump nói Vance đã phát biểu rất tốt và khẳng định: “Tôi biết cảm nhận của ông ấy về vấn đề này”. Dù vậy, ông Trump vẫn bảo vệ quyết định sử dụng sức mạnh quân sự, cho rằng Mỹ đã ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Một cố vấn Nhà Trắng nói với Reuters rằng bài đăng của ông Vance phản ánh bất đồng về chính sách đối ngoại giữa hai lãnh đạo Nhà Trắng, đồng thời là sự thừa nhận rằng cuộc chiến đã gây tổn thất cho kinh tế Mỹ.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio, một nhân vật cũng được xem là ứng viên tiềm năng cho cuộc đua giành đề cử tổng thống của đảng Cộng hòa năm 2028, vẫn chưa đưa ra bình luận công khai.
Những phát biểu của Vance vì thế có thể được nhìn nhận trên hai phương diện: phản ứng trước thất bại của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và bước đi nhằm định hình một dòng chính trị mới trong đảng Cộng hòa. Bằng cách nhấn mạnh “Nước Mỹ trên hết”, phản đối can dự quân sự kéo dài và đặt lợi ích kinh tế trong nước lên hàng đầu, ông Vance đang tìm cách giành sự ủng hộ của nhóm cử tri bất mãn với chính sách của chính quyền Trump.
Theo Businesstoday
