Theo số liệu do AFL-CIO, tổ chức công đoàn lớn nhất nước Mỹ, dự kiến công bố, ngay cả khi không tính Elon Musk, thu nhập bình quân của CEO các công ty thuộc S&P 500 (các công ty nằm trong danh sách 500 doanh nghiệp được lựa chọn để cấu thành chỉ số S&P 500) trong năm 2025 vẫn tăng tới 21%, lên 22,8 triệu USD/người. Đây là mức cao nhất kể từ khi AFL-CIO bắt đầu theo dõi số liệu này vào những năm 1990.
Các quan chức công đoàn cho rằng một trong những nguyên nhân chính khiến thu nhập CEO tăng vọt là ngày càng nhiều doanh nghiệp bắt đầu thiết kế những gói thưởng khổng lồ theo cảm hứng từ cơ chế thù lao dành cho Elon Musk.
Nếu hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra, Musk có thể nhận tổng mức thù lao lên tới 1.000 tỷ USD từ Tesla. Tháng 11 năm ngoái, cổ đông Tesla đã thông qua một kế hoạch thưởng bằng cổ phiếu hạn chế, được công ty định giá khoảng 158 tỷ USD.
Nếu tính cả khoản này, theo khảo sát của AFL-CIO, thu nhập bình quân của CEO các công ty S&P 500 trong năm 2025 sẽ lên tới 340,1 triệu USD.
Elon Musk cũng đã trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản ròng đạt 1.000 tỷ USD, nhờ giá trị cổ phần ông nắm giữ tại công ty hàng không vũ trụ và AI SpaceX.
Ông Fred Redmond, Giám đốc tài chính AFL-CIO, nói rằng: “Thù lao của Musk đã thay đổi chuẩn tham chiếu khi các công ty xây dựng gói lương thưởng cho CEO. Các hội đồng quản trị giờ đây sẽ lấy gói này làm mốc tham khảo”.
Elon Musk và mức thù lao "khủng"
Theo Redmond, cùng với sự bùng nổ của AI, Hội đồng quan hệ lao động quốc gia Mỹ (NLRB) dưới sự kiểm soát của phe Cộng hòa cũng đang góp phần gây sức ép lên tiền lương người lao động. Các tổ chức công đoàn cho rằng cơ quan này có thái độ không thân thiện với hoạt động tổ chức công đoàn.
Hai yếu tố này cùng với nhau khiến khoảng cách thu nhập giữa CEO và người lao động tại các công ty S&P 500 ngày càng lớn.
Không tính khoản thù lao của Musk tại Tesla, CEO của các công ty S&P 500 kiếm trung bình gấp 312 lần nhân viên trong năm 2025, tăng mạnh so với tỷ lệ 285 lần của năm 2024. Nếu tính cả gói thù lao của Musk tại Tesla, tỷ lệ này sẽ lên tới 5.387 lần.
Redmond cho biết người lao động mà các công đoàn tiếp xúc đang “rất tức giận” trước tình trạng này và cho rằng họ cần lên tiếng mạnh mẽ hơn để xã hội chú ý đến vấn đề bất bình đẳng. Ông cũng cho biết tỷ lệ người lao động tham gia công đoàn hiện đã lên mức cao nhất trong 16 năm.
Các CEO ngày càng giàu, người lao động ngày càng khó sống
Sự gia tăng liên tục thu nhập của CEO và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn đang trở thành một phần trong cuộc tranh luận chính trị rộng hơn tại Mỹ, đặc biệt là câu hỏi tại sao người lao động ngày càng khó trang trải các khoản chi phí như nhà ở, chăm sóc y tế và những nhu cầu thiết yếu khác.
Theo Bộ Lao động Mỹ, tính đến tháng 5/2025, tiền lương bình quân hàng năm của người lao động Mỹ đạt 69.770 USD, tăng khoảng 3% so với một năm trước.
Trong khi đó, các hội đồng quản trị và ủy ban phụ trách lương thưởng thường lập luận rằng thù lao CEO gắn với giá trị cổ đông, qua đó tạo động lực để lãnh đạo doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.
Các doanh nghiệp cũng cho rằng những nhà đầu tư lớn, trong đó có các công ty quản lý tài sản, thường ủng hộ các kế hoạch lương thưởng dành cho CEO tại các cuộc họp cổ đông thường niên.
Theo công ty tư vấn lương thưởng Semler Brossy, tính đến cuối tháng 6 năm nay, các gói thù lao CEO tại các công ty S&P 500 nhận được trung bình 90,6% phiếu ủng hộ trong các cuộc bỏ phiếu của cổ đông về lương thưởng (“say on pay”) không mang tính ràng buộc. Tỷ lệ này cao hơn mức 89,4% của cả năm 2025.
Các gói thưởng đặc biệt trở thành tâm điểm tranh cãi
Tuy nhiên, Semler Brossy nhận thấy các khoản thưởng đặc biệt trị giá hàng chục, hàng trăm triệu USD mà ngày càng nhiều doanh nghiệp dành cho CEO lại không phải lúc nào cũng nhận được sự ủng hộ tương tự.
Theo công ty này, các khoản thưởng đặc biệt thường được thiết kế dưới dạng khoản thanh toán một lần, không nằm trong cơ chế lương thưởng thường niên, nên ngày càng trở thành vấn đề nhạy cảm và gây tranh cãi.
Chẳng hạn, ngân hàng đầu tư Goldman Sachs năm ngoái trả cho CEO David Solomon tổng cộng 118,9 triệu USD, trong đó có một khoản thưởng giữ chân nhân sự rất lớn.
Trong cuộc bỏ phiếu không mang tính ràng buộc, chỉ 71% số cổ phần có quyền biểu quyết ủng hộ gói thù lao này, thấp hơn đáng kể mức trung bình của thị trường.
Một trường hợp còn gây chú ý hơn là Welltower, một quỹ đầu tư bất động sản (REIT), dành cho CEO Shankh Mitra khoản thù lao lên tới 821 triệu USD. Khoản tiền này được thiết kế để bao phủ phần lớn thu nhập của ông trong 10 năm tới. Tuy nhiên, trong cuộc bỏ phiếu của cổ đông, chỉ 19% số cổ phần có quyền biểu quyết ủng hộ gói thù lao này. Welltower cho biết hội đồng quản trị và ủy ban lương thưởng sẽ tiếp tục trao đổi với các cổ đông, lắng nghe phản hồi và tìm hiểu quan điểm của họ.
Một “chuẩn Elon Musk” đang hình thành?
Điểm đáng chú ý nhất của câu chuyện này là Elon Musk có thể không chỉ đang lập kỷ lục về thu nhập cá nhân. Ông còn có thể đang làm thay đổi cách các hội đồng quản trị Mỹ định nghĩa thế nào là một “gói thưởng xứng đáng cho CEO”.
Khi một CEO có thể được hứa hẹn hàng trăm tỷ USD nếu đưa doanh nghiệp đạt những mục tiêu cực lớn, các CEO khác cũng có thêm cơ sở để yêu cầu những gói thưởng đặc biệt.
Vấn đề nằm ở chỗ: cổ đông có tiếp tục chấp nhận cuộc đua này hay không, trong khi người lao động phải đối mặt với chi phí sinh hoạt ngày càng cao và nguy cơ việc làm bị AI thay thế.
Đó cũng là lý do chuyện lương thưởng của CEO đang dần chuyển từ một vấn đề quản trị doanh nghiệp thành một cuộc tranh luận lớn về bất bình đẳng thu nhập tại Mỹ.
Theo Creaders, Sina
