Thống kê này được ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ - trẻ em, nêu tại hội thảo về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh do Bộ Y tế tổ chức sáng 25/8.
Trao đổi với Viettimes bên lề sự kiện, ông Tuấn cho biết đáng lo khi mãn kinh không chỉ là chuyện ngừng kinh hay vài cơn bốc hỏa. Chức năng buồng trứng suy giảm và thay đổi nội tiết có thể kéo theo hàng loạt vấn đề: rối loạn kinh nguyệt, bốc hỏa, mất ngủ, khó chịu, khô hạn, triệu chứng niệu dục, suy giảm chức năng tình dục.
Về lâu dài, phụ nữ có thể đối mặt với loãng xương, thậm chí gãy xương do loãng xương nặng; đồng thời gia tăng các vấn đề về huyết áp, đường huyết, tim mạch và chuyển hóa. Khô da, rụng tóc, thay đổi vóc dáng cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự tự tin và chất lượng cuộc sống.
Ông Tuấn cho rằng đáng nói là nhiều phụ nữ phải chịu đựng những vấn đề này trong thời gian dài và coi đó là chuyện tất yếu của tuổi tác.
Trong khi y học hiện đã có nhiều phương pháp giúp phụ nữ thích nghi với biến đổi nội tiết, giảm triệu chứng và phòng ngừa hậu quả lâu dài.
Không phải cứ mãn kinh là “thiếu hormone”
TS.BS Đào Thị Hoa, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, lưu ý không nên hiểu tiền mãn kinh đơn giản là tình trạng “thiếu estrogen”.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, chức năng buồng trứng và hormone có thể biến động mạnh. Estrogen và FSH không giảm theo một đường thẳng cố định, vì vậy không thể hiểu theo cách “thiếu bao nhiêu estrogen thì bổ sung bấy nhiêu”.
Đặc biệt, không phải mọi biểu hiện ở phụ nữ trung niên đều do mãn kinh. Mệt mỏi có thể liên quan đến thiếu máu, bệnh tuyến giáp hoặc rối loạn giấc ngủ; tăng cân có thể liên quan đến dinh dưỡng, vận động và chuyển hóa; giảm ham muốn cũng có nhiều nguyên nhân.
Vì vậy, thông điệp của y học hiện đại không phải “mãn kinh là thiếu hormone và cần hormone”, mà là phải đánh giá toàn diện từng phụ nữ trước khi quyết định can thiệp.
Mục tiêu không chỉ là hết bốc hỏa
GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam, lưu ý cần thay đổi cách tiếp cận với mãn kinh, từ chỉ điều trị triệu chứng sang quản lý sức khỏe lâu dài, lấy chất lượng cuộc sống của phụ nữ làm trung tâm.
Những thay đổi do suy giảm chức năng buồng trứng có thể tác động đến nhiều mặt sức khỏe, từ xương, tim mạch, chuyển hóa đến tiết niệu - sinh dục, giấc ngủ, tâm lý và nhận thức.
Do đó, một phụ nữ không còn bốc hỏa nhưng mất ngủ kéo dài, giảm tập trung, suy giảm khả năng làm việc hoặc gặp vấn đề về sức khỏe tình dục vẫn có thể đang có chất lượng cuộc sống thấp.
“Bài toán” mãn kinh vì thế không thể chỉ dừng ở việc làm thế nào để phụ nữ hết một vài cơn bốc hỏa. Mục tiêu phải rộng hơn: giúp họ duy trì sức khỏe, khả năng hoạt động, sự độc lập và chất lượng cuộc sống trong nhiều thập kỷ tiếp theo.
Theo ông Đinh Anh Tuấn, y học hiện nay có những liệu pháp hữu hiệu, trong đó có liệu pháp hormone nhằm cải thiện các triệu chứng và sức khỏe phụ nữ khi có chỉ định phù hợp.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh liệu pháp hormone (MHT) không phải giải pháp dành cho tất cả phụ nữ. Việc sử dụng phải được cá thể hóa dựa trên triệu chứng, nguy cơ, bệnh nền, tuổi, thời điểm mãn kinh và mong muốn của người bệnh; đồng thời cần được sàng lọc, theo dõi bởi thầy thuốc.
“Cửa sổ cơ hội” thường được nhắc tới là phụ nữ dưới 60 tuổi hoặc trong vòng 10 năm sau mãn kinh, nếu phù hợp và không có chống chỉ định. Đặc biệt, phụ nữ có tiền sử ung thư vú, bệnh mạch vành, huyết khối hoặc đột quỵ, bệnh gan nặng, chảy máu âm đạo chưa rõ nguyên nhân... cần được đánh giá kỹ trước khi cân nhắc MHT.
Không chờ đến mãn kinh mới chăm sóc
Theo ông Tuấn, chăm sóc phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh cần được triển khai từ sớm, thay vì chờ triệu chứng xuất hiện mới tìm cách xử lý.
Chế độ ăn phù hợp, bảo đảm canxi và vitamin D, tăng cường vận động, hoạt động ngoài trời có thể góp phần bảo vệ sức khỏe xương. Các hoạt động thể thao, văn nghệ, giải trí cũng giúp phụ nữ cân bằng tinh thần và thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong giai đoạn này.
Với hàng chục triệu phụ nữ đang ở hoặc chuẩn bị bước vào giai đoạn này, mãn kinh không còn là một “chuyện riêng tư” có thể bỏ qua.
