Ngay sau 10 giờ sáng thứ Tư, một phái đoàn quan chức Arab Saudi bước vào Cánh Tây của Nhà Trắng, mang theo một thông điệp dành cho chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Bộ trưởng Quốc phòng Arab Saudi Khalid bin Salman, người có chuyến thăm Washington không được công bố trước, đã truyền đạt tới Tổng thống Trump và Phó Tổng thống J.D. Vance thông điệp từ người anh trai của ông, Thái tử Mohammed bin Salman – nhân vật quyền lực nhất trên thực tế tại Arab Saudi. Theo những người nắm rõ cuộc trao đổi, Riyadh muốn cuộc chiến với Iran hạ nhiệt và cảnh báo việc kéo dài xung đột có thể kéo theo những rủi ro nghiêm trọng.
Chỉ một ngày trước đó, cũng qua cánh cửa này, một đặc phái viên khác lại mang tới Nhà Trắng một thông điệp hoàn toàn khác.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, trong cuộc gặp với ông Trump tại Phòng Bầu dục, bày tỏ hoài nghi rằng con đường ngoại giao với Iran có thể mang lại kết quả, theo các quan chức Israel. Thay vào đó, hai nhà lãnh đạo thảo luận các phương án gia tăng sức ép lên Tehran, trong đó có khả năng nối lại một cuộc chiến toàn diện.
Hai cuộc gặp diễn ra liên tiếp trong tuần này thực tế được lên lịch một cách tình cờ. Tuy nhiên, chúng cho thấy những sức ép trái chiều mà ông Trump đang phải đối mặt khi tìm kiếm một lối thoát cho cuộc xung đột đã kéo dài vượt xa thời hạn mà ông từng đặt ra.
Trong lúc sức ép từ chính các nghị sĩ đảng Cộng hòa ngày càng gia tăng, yêu cầu chính quyền chấm dứt chiến tranh, cuộc xung đột lại có dấu hiệu mở rộng. Những mặt trận mới xuất hiện và gần như mọi quốc gia trong khu vực đều đã ít nhiều bị cuốn vào.
Nỗ lực ngoại giao cho đến nay vẫn diễn ra chập chờn. Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết khả năng Washington nối lại đối thoại trực tiếp với Tehran trong thời gian gần là không rõ ràng.
Dù ông Trump tuyên bố Iran đang "van xin" một thỏa thuận chấm dứt bạo lực, một số quan chức Mỹ lo ngại các nhân vật quyền lực trong chính quyền Iran dường như càng quyết tâm sử dụng eo biển Hormuz như một đòn bẩy chiến lược và tiếp tục phóng tên lửa nhằm vào lực lượng Mỹ.
Theo các quan chức Mỹ, ông Trump ngày càng thất vọng trước việc Tehran không chịu nhượng bộ các yêu cầu của Washington. Sự bực tức này đã dẫn tới những cuộc họp căng thẳng phía sau hậu trường và các cuộc điện đàm đầy giận dữ với đồng minh.
Hôm thứ Sáu, ông Trump triệu tập nội các tại Trại David, có lẽ với hy vọng tìm được cảm hứng từ vai trò lịch sử của khu nghỉ dưỡng này trong các nỗ lực ngoại giao thành công ở Trung Đông.
"Tôi nghĩ chúng ta chỉ muốn chiến thắng", ông Trump nói khi được hỏi làm thế nào để khôi phục các nỗ lực ngoại giao đang đình trệ, nhưng không đưa ra nhiều manh mối về kế hoạch tiếp theo.
"Họ sẽ yếu đi. Có thể bây giờ họ sẽ mạnh hơn một chút. Sau đó họ sẽ yếu đi. Và rồi mọi thứ sẽ dần lắng xuống", ông nói.
Các mối đe dọa liên tục từ Iran cũng buộc ông Trump phải thay đổi kế hoạch của chính mình. Đáng chú ý nhất là việc thay đổi chuyên cơ Air Force One trong chuyến trở về từ Thổ Nhĩ Kỳ hồi đầu tháng này.
Theo các quan chức, quyết định này được đưa ra trong bối cảnh các mối đe dọa từ Iran và các nước láng giềng gia tăng. Những thông tin sau đó về sự việc khiến ông Trump tức giận và cảm thấy bị đặt vào thế khó.
Một số chiến lược gia của đảng Cộng hòa hiện lo ngại chiến tranh Iran có thể nuốt chửng toàn bộ nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, đồng thời ảnh hưởng tới cơ hội của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.
Một cuộc khảo sát của CNN công bố trong tuần này cho thấy chỉ 28% người Mỹ tán thành cách ông Trump xử lý cuộc chiến.
Ông Trump đối mặt lựa chọn mới khi sức ép mở lại eo biển Hormuz gia tăng
Các phương án leo thang xung đột đã được trình lên ông Trump và được thảo luận trong thời gian dài. Trong khi đó, thêm nhiều khí tài quân sự được điều tới khu vực để chuẩn bị cho khả năng tổng thống bật đèn xanh.
Một kế hoạch do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xây dựng có thể bao gồm chiến dịch oanh kích quy mô lớn kéo dài một hoặc hai tuần nhằm phá hủy năng lực tên lửa của Iran, theo các quan chức Mỹ.
Khi được hỏi hôm thứ Sáu liệu ông có định "đánh lớn" để leo thang xung đột hay không, ông Trump cho rằng mình đã làm điều đó.
"Chúng ta sẽ đánh lớn. Chúng ta đã đánh lớn rồi", ông khẳng định.
Trong phiên điều trần tại Quốc hội Mỹ tuần trước, Đại tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, thừa nhận rằng ông Trump khó có thể đạt được tất cả các mục tiêu từng tuyên bố chỉ bằng sức mạnh không quân.
"Sức mạnh không quân có những giới hạn", ông Caine nói với các nghị sĩ.
Cho đến nay, ông Trump vẫn chưa tiến hành bước leo thang mạnh hơn, một phần do những cảnh báo từ tướng Caine về lượng tên lửa đánh chặn phòng không đang ngày càng cạn kiệt.
Các quan chức khác cũng cảnh báo nguy cơ thương vong dân sự rất lớn nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các cơ sở hạ tầng như cầu hoặc nhà máy khử mặn nước biển.
"Ai sẽ là người bị tôi làm tổn thương ở đó? Chính là người dân. Vì vậy, tôi không muốn làm điều đó", ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn với Fox News tuần này.
Trong bối cảnh hiện nay, các cuộc thảo luận ngoại giao giữa những quốc gia trong khu vực chủ yếu xoay quanh một thỏa thuận ngắn hạn nhằm mở lại eo biển Hormuz, theo những người nắm rõ các cuộc đàm phán.
Điều này có thể cho phép ông Trump tuyên bố đạt được một thắng lợi.
Eo biển Hormuz đã trở thành tâm điểm của cuộc xung đột sau khi Mỹ và Iran đưa ra những cách hiểu rất khác nhau về cách vấn đề này được đề cập trong biên bản ghi nhớ (MOU) đạt được hồi tháng trước.
Các nghị sĩ Cộng hòa, vốn phần lớn vẫn ủng hộ ông Trump trong suốt cuộc xung đột nhưng ngày càng lo ngại giá xăng tăng có thể gây tổn hại cho đảng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đã nhiều lần nhấn mạnh trong các cuộc trao đổi riêng rằng tuyến hàng hải này cần được mở lại.
"Rõ ràng chúng ta muốn đạt được thành công ở đó. Chúng tôi cho rằng chúng ta đã đạt được mức độ thành công quân sự rất cao", Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune nói trong tuần này.
"Vấn đề eo biển Hormuz rõ ràng là điều tổng thống và đội ngũ của ông ấy đang tiếp tục đàm phán, và hy vọng họ sẽ đạt được kết quả hoặc giải pháp trong thời gian tới", ông nói.
Nhà Trắng tuyên bố Iran sẽ "tiếp tục phải trả giá" cho đến khi chấp nhận trở lại bàn đàm phán theo những điều kiện mà ông Trump cho là phù hợp.
"Mỹ đã ký một bản ghi nhớ với Iran và họ đã phá vỡ nó, nổ súng vào các tàu thương mại và sát hại binh sĩ Mỹ. Tổng thống Trump sẽ không đứng yên để hành vi khủng bố này tiếp diễn. Iran sẽ tiếp tục phải trả giá cho đến khi họ trở lại bàn đàm phán theo cách mà Tổng thống Trump cho là có ý nghĩa", Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói trong một tuyên bố.
Chia rẽ trong giới lãnh đạo Iran làm dấy lên lo ngại chiến tranh sẽ kéo dài
Trong khi các bên trung gian như Qatar và Pakistan khẩn trương tìm cách khôi phục đàm phán, gần như chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy một cuộc thương lượng thực chất đang diễn ra.
Thay vào đó, các quan chức Mỹ hiện lo ngại rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang nắm quyền quyết định thực sự, trong khi những nhân vật chính trị mà Washington đang tiếp xúc chỉ đóng vai trò đại diện.
Tình hình càng phức tạp bởi những đấu đá nội bộ trong chính IRGC, khi một số chỉ huy cấp cao đang cạnh tranh để giành quyền kiểm soát.
Đây được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến các quan chức Mỹ và các đối tác trong khu vực lo ngại xung đột có thể tiếp tục kéo dài.
Trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục tuần này, ông Trump dường như ám chỉ tới sự chia rẽ đó khi nói rằng những cuộc tấn công nhằm vào các vị trí của Mỹ ở Iran không phải do những nhân vật mà đội ngũ của ông đang cố gắng tiếp xúc thực hiện.
"Đó là một nhóm khác với nhóm mà chúng tôi đang làm việc. Họ đã xin lỗi rồi", ông Trump nói.
Ông Trump nhiều lần phàn nàn rằng rất khó xác định ai thực sự là người đưa ra quyết định tại Iran. Đôi khi, ông cũng tỏ ra nghi ngờ khả năng Washington và Tehran có thể đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.
"Người ta muốn nói chuyện, nhưng họ liên tục nuốt lời", ông nói hôm thứ Sáu tại Trại David. "Tất cả những gì họ làm là khiến tôi tức giận. Các bạn biết đấy, họ chỉ khiến tôi tức giận".
Dù vậy, đặc phái viên hàng đầu của ông Trump, Steve Witkoff, cùng con rể Jared Kushner vẫn bày tỏ tin tưởng rằng một thỏa thuận là điều có thể đạt được.
Trong cuộc gặp giữa ông Trump và ông Netanyahu tuần này, có sự tham dự của ông Witkoff cùng nhiều quan chức cấp cao khác, Thủ tướng Israel tỏ ra hoài nghi về khả năng ngoại giao với Iran có thể thành công và đã trực tiếp nói điều đó với ông Trump, theo các quan chức Israel nắm rõ cuộc gặp.
Thay vào đó, hai nhà lãnh đạo thảo luận nhiều phương án gia tăng sức ép lên Iran, bao gồm tăng cường các cuộc tấn công quân sự và các biện pháp kinh tế.
Một quan chức Israel tham dự cuộc họp cho biết ông Netanyahu khẳng định ông Trump mới là người có quyền quyết định cuối cùng, nhằm bác bỏ những nhận định cho rằng Israel đang tìm cách tác động để tổng thống Mỹ nối lại chiến tranh.
"Chúng tôi đang nói về việc phải làm gì – không có một giải pháp được viết sẵn trong sách giáo khoa", một quan chức Israel tham dự cuộc họp nói sau đó.
Ngày hôm sau, Bộ trưởng Quốc phòng Arab Saudi Khalid bin Salman tới Washington và đưa ra đánh giá của Riyadh về cuộc xung đột.
Chuyến thăm của Hoàng tử Khalid – một đồng minh thân cận của Thái tử Mohammed bin Salman, nhà lãnh đạo trên thực tế của Saudi Arabia – diễn ra trong thời gian ngắn và ban đầu được lên lịch từ tuần trước. Ông rời Washington không lâu sau khi rời Nhà Trắng.
Dù Mỹ và Arab Saudi vừa tiến hành các hoạt động phối hợp nhằm vào những lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq trong tuần này, Riyadh vẫn muốn cuộc xung đột hạ nhiệt, theo những người nắm rõ cuộc trao đổi giữa Bộ trưởng Khalid và Phó Tổng thống Vance.
Theo các nguồn tin, hành động quân sự của Arab Saudi nhằm phát đi thông điệp rằng nước này sẽ tự bảo vệ mình và bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Arab Saudi đều là "lằn ranh đỏ" và sẽ phải nhận đáp trả.
Hoạt động này cũng nhằm gửi tín hiệu tới các lực lượng thân Iran rằng đây không phải cuộc chiến của họ.
Theo đánh giá của Arab Saudi, Iran sẽ tìm cách tạo đòn bẩy thông qua leo thang căng thẳng, đồng thời tiếp tục sử dụng các lực lượng dân quân thân Iran tại Iraq và Yemen để phục vụ mục tiêu đó.
"Mục tiêu cốt lõi trong thông điệp của Bộ trưởng... là Israel mới là bên đang thúc đẩy leo thang, trong khi Arab Saudi muốn hạ nhiệt", một nguồn tin nắm rõ cuộc trao đổi nói với CNN.
Không rõ chính xác ông Trump rút ra điều gì sau các cuộc gặp. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, ông tuyên bố cuộc xung đột đang mở rộng – với sự tham gia của những quốc gia mới như Ai Cập và Saudi Arabia – sẽ sớm được giải quyết.
"Mọi thứ sẽ được tháo gỡ", ông Trump nói hôm thứ Tư, trước khi báo hiệu một đêm tiếp tục tấn công trả đũa. "Đến lượt chúng ta, và chúng ta sẽ xem liệu cuối cùng có đạt được một thỏa thuận hay không. Nhưng chúng ta sẽ đánh họ thật mạnh."
Theo CNN, Reuters
