Quy hoạch nhà ở xã hội ở nơi quá xa
GS. TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khoá XIV, XV cho rằng quy hoạch là vấn đề rất quan trọng trong phát triển nhà ở xã hội (NOXH) hoặc nhà ở vừa túi tiền.
Ông Cường đánh giá nhu cầu về nhà ở xã hội hiện rất lớn. Tuy nhiên, nếu nhà ở được xây dựng quá xa nơi làm việc thì người dân sẽ mất nhiều thời gian đi lại. Những gia đình có con nhỏ, người ốm hoặc người cao tuổi thường muốn sống gần trung tâm để thuận tiện cho công việc và sinh hoạt.
Nếu nhà ở nằm quá xa, người dân có thể không chấp nhận. Họ có thể lựa chọn một căn nhà chật chội trong nội thành để được sống gần nơi làm việc và phù hợp với nhu cầu của mình.
Theo ông Cường, trên thế giới có xu hướng phát triển những căn nhà quy mô nhỏ dành cho người có nhu cầu về chỗ ở nhưng khả năng tài chính không cao. Những căn nhà này có thể không có nhiều lợi thế, nhưng nằm gần nơi người dân làm việc, phù hợp với khả năng tài chính và thuận tiện cho việc đi lại.
“Vì vậy, ngoài chính sách, quy hoạch cũng là vấn đề rất quan trọng”, ông Cường nêu quan điểm tại hội thảo "Chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản sau Nghị quyết 21 và những cập nhật chính sách" do Trang TTĐTTH Việt Nam Mới và VietnamBiz tổ chức sáng 22/9.
Nói thêm về vấn đề này, bà Hoàng Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết liên quan quy hoạch đất đai NOXH, hiện đang có vấn đề cần quan tâm, là khi quy hoạch các khu vực NOXH và nhà ở cho thuê (4 nhóm phát triển), cần quan tâm khu vực nào gần khu dân cư, gần các tiện ích sinh hoạt đi lại.
Hiện một số địa phương đang quy hoạch khu vực quá xa. Hà Nội có mười mấy dự án đang triển khai tận Thư Lâm, Đông Anh… rất xa. Người dân đi lại quá xa vì đa phần vẫn làm việc trong nội đô, khiến nhu cầu mua bị giảm đi.
“Việc phát triển NOXH, nhà ở cho thuê thì câu chuyện quy hoạch rất quan trọng. Chúng tôi trong quá trình làm việc đăng ký chỉ tiêu với các địa phương sẽ làm việc thêm. Làm sao để tỷ lệ lấp đầy phải đạt.
Chứ hiện nay mới đăng ký tiêu chí phát triển và động viên khuyến khích doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển. Nếu sau khi xây dựng xong mà tỷ lệ lấp đầy không đạt thì cũng chưa hoàn thành mục tiêu”, bà Hằng nhấn mạnh.
Nhiều dự án không có người mua
Dưới góc nhìn của ông Cường, có hai vấn đề rất quan trọng cần lưu ý. Thứ nhất là trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc phát triển nhà ở xã hội. Mục tiêu xây dựng một triệu căn nhà ở xã hội là giúp người dân có chỗ ở. Vì vậy, không nên chỉ chạy theo số lượng và hoàn thành chỉ tiêu mà phải đáp ứng đúng nhu cầu của người dân.
Vấn đề quy hoạch cũng rất quan trọng. Thứ hai là chính sách phát triển nhà ở hợp túi tiền. Loại hình này không giống nhà ở xã hội, không phải thực hiện việc xét duyệt đối tượng mà là sản phẩm của thị trường.
Vấn đề là tại sao nguồn cung nhà ở hợp túi tiền vẫn còn thấp. Các dự thảo chính sách sắp tới rất cần sự quan tâm và đóng góp ý kiến của người dân. Khi cơ quan quản lý lấy ý kiến về dự thảo, nhiều người còn thờ ơ, chưa thực sự quan tâm.
Đến khi chính sách được ban hành và tác động trực tiếp đến quyền lợi, người dân mới phản ứng. Điều này không tốt cho quá trình xây dựng chính sách, khiến kỳ vọng của cơ quan quản lý khó đạt được và ảnh hưởng đến các đối tượng chịu tác động.
Vì vậy, ông hy vọng người dân tích cực tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Quê, Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Đầu tư và Phát triển G6 (G6 Group) cho biết về nguồn cung, hiện nay cả nước đang có hơn 800 dự án nhà ở xã hội. Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, nguồn cung dự kiến đạt khoảng 1,2 triệu căn và gần đây đang định hướng nâng tiêu chuẩn phát triển nhà ở xã hội lên cao hơn.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực về tăng nguồn cung và khả năng tiếp cận của người mua, ông có một lưu ý quan trọng liên quan đến công tác quản lý nhà nước và thanh khoản thực tế. Hiện nay, có tình trạng nhiều dự án nhà ở xã hội hoàn thành nhưng không bán được căn nào hoặc bán rất chậm.
Chủ tịch G6 Group lấy ví dụ, một dự án nhà ở xã hội tại ngoại thành Quy Nhơn mở bán từ tháng 3 đến nay mới bán được hơn 20 căn. Dự án gần đó mở bán từ năm 2021 với 4 tòa nhà nhưng đến nay chưa bán xong 2 tòa.
Tại Phổ Yên (Thái Nguyên) — trung tâm công nghiệp quy mô lớn quanh khu công nghiệp Samsung với nhu cầu khoảng 15.000 căn nhà ở xã hội — hiện vẫn có dự án 1.000 căn chỉ bán được 14 căn, dự án 1.000 căn bán được 60 căn, thậm chí có dự án gần 1.000 căn không bán được căn nào.
