Khi chuyển đổi số bước sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, số lượng nền tảng triển khai hay mức đầu tư công nghệ không còn là thước đo duy nhất phản ánh thành công. Một cơ quan nhà nước được xem là chuyển đổi số hiệu quả cần chứng minh điều quan trọng hơn: Những thay đổi đó đã tạo ra giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản trị.
Tinh thần này được thể hiện rõ trong hệ thống tiêu chí của Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam lần thứ 9 (Vietnam Digital Awards - VDA 2026) dành cho hạng mục Cơ quan nhà nước chuyển đổi số xuất sắc, khi phần lớn trọng số đánh giá được dành cho hiệu quả thực tiễn thay vì mức độ ứng dụng công nghệ đơn thuần.
Giải thưởng tiếp tục tôn vinh các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp và cá nhân có đóng góp tích cực trong xây dựng Chính phủ số, phát triển kinh tế số và xã hội số, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản lý, điều hành và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Phát biểu tại lễ phát động Giải thưởng VDA năm 2026, ông Nguyễn Minh Hồng - Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Giải thưởng cho biết VDA 2026 sẽ tôn vinh những mô hình chuyển đổi số thực chất, có khả năng đo lường hiệu quả rõ ràng và tạo ra giá trị thực tế cho nền kinh tế.
Theo ông, dữ liệu đang trở thành tài sản chiến lược trong kỷ nguyên số nhưng chỉ thực sự có giá trị khi được kết nối, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả nhằm phục vụ ra quyết định, tối ưu vận hành và hình thành các mô hình mới.
“Điều này đặt ra yêu cầu mới: Chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mà phải tiến tới khai thác hiệu quả dữ liệu và tích hợp các công nghệ mới để tạo ra năng lực cạnh tranh thực sự”, ông Nguyễn Minh Hồng nói.
Dẫn quy chế Giải thưởng năm 2026, nhà báo Nguyễn Bá Kiên - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Thường trực, Trưởng Ban Tổ chức Giải thưởng, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử VietTimes cho biết hệ thống tiêu chí năm nay được xây dựng theo hướng tiếp cận sâu hơn với từng hạng mục, chú trọng kết quả đầu ra, đồng thời đề cao khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và phát triển hệ sinh thái số.
Tải Quy chế Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam 2026 TẠI ĐÂY
“Đây được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy chuyển đổi số thực chất và bền vững”, ông Nguyễn Bá Kiên cho biết.
Đo chuyển đổi số khu vực công bằng hiệu quả, giá trị
Trong cơ cấu đánh giá hạng mục Cơ quan nhà nước chuyển đổi số xuất sắc, nhóm tiêu chí Hiệu quả thực tiễn và giá trị công có trọng số lớn nhất, chiếm tới 45% tổng điểm.
Điều này cho thấy chuyển đổi số khu vực công đang dịch chuyển từ tư duy “triển khai công nghệ” sang “tạo ra kết quả”.
Theo Quy chế giải thưởng, cơ quan tham gia sẽ được đánh giá dựa trên những tác động cụ thể như nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng năng suất xử lý công việc, giảm chi phí vận hành, cải thiện chất lượng dịch vụ công và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Quan trọng hơn, các giải pháp phải chứng minh được giá trị công tạo ra cho xã hội.
Nói cách khác, một hệ thống số hóa thủ tục hành chính sẽ khó được xem là thành công nếu người dân vẫn mất nhiều thời gian xử lý hoặc quy trình chưa thực sự thuận tiện hơn trước.
Bên cạnh hiệu quả đầu ra, mức độ trưởng thành chuyển đổi số là nhóm tiêu chí lớn thứ hai, chiếm 30% tổng điểm.
Hội đồng bình chọn sẽ xem xét đồng thời nhiều yếu tố như hoàn thiện hạ tầng số, nền tảng số, khả năng xây dựng và khai thác dữ liệu, mức độ kết nối liên thông, bảo đảm an toàn thông tin cũng như ứng dụng công nghệ trong quản trị và điều hành.
Việc đưa dữ liệu vào trung tâm của đánh giá phản ánh xu hướng mới của chuyển đổi số quốc gia. Một hệ thống vận hành tốt trong phạm vi nội bộ nhưng dữ liệu rời rạc, khó chia sẻ sẽ khác với mô hình có khả năng kết nối và khai thác dữ liệu để tạo ra giá trị lâu dài.
Điều này cũng cho thấy chuyển đổi số không còn được hiểu là số hóa từng quy trình riêng lẻ mà đang hướng tới xây dựng năng lực vận hành trên nền tảng dữ liệu.
Bài toán dài hạn trong quản lý, vận hành
Một điểm mới đáng chú ý của VDA 2026 là nhóm tiêu chí: Khả năng nhân rộng và kết nối hệ sinh thái, chiếm 15% tổng điểm.
Các mô hình sẽ được đánh giá dựa trên khả năng triển khai ở quy mô lớn, mức độ kết nối với nền tảng số quốc gia, bộ, ngành và địa phương; khả năng chia sẻ mô hình cũng như đóng góp vào việc hình thành hệ sinh thái số.
Tiêu chí này phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển, từ những giải pháp riêng lẻ sang các hệ thống có khả năng liên thông và tạo giá trị trên quy mô rộng hơn.
Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành tài sản chiến lược, khả năng kết nối có thể trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của chuyển đổi số.
Nhóm tiêu chí cuối cùng là tính bền vững và năng lực triển khai, chiếm 10% tổng điểm, tập trung vào lộ trình phát triển, nguồn lực triển khai, khả năng vận hành ổn định và độ tin cậy của hệ thống.
Điều này cho thấy chuyển đổi số không được nhìn nhận như một dự án ngắn hạn mà là quá trình thay đổi dài hạn trong cách quản lý và vận hành.
Một mô hình tạo hiệu ứng trong ngắn hạn nhưng thiếu nguồn lực duy trì hoặc không có chiến lược phát triển rõ ràng sẽ khó được đánh giá là thành công bền vững.
Nhìn vào toàn bộ cơ cấu chấm điểm, có thể thấy thông điệp xuyên suốt của VDA 2026 là chuyển đổi số cần được đánh giá bằng giá trị tạo ra, thay vì chỉ bằng mức độ đầu tư hay ứng dụng công nghệ.
45% điểm dành cho hiệu quả thực tiễn, 30% cho mức độ trưởng thành số, phần còn lại thuộc về khả năng kết nối hệ sinh thái và tính bền vững.
Điều đó cho thấy một cơ quan muốn được vinh danh không chỉ cần triển khai chuyển đổi số, mà phải chứng minh được chuyển đổi số đã giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn, dữ liệu được khai thác tốt hơn và người dân thực sự hưởng lợi.
