Phải có cơ chế đột phá gỡ nút thắt tài chính
Tại Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 18/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo; ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ KH&CN và các Bộ trưởng trong các lĩnh vực, phải hoàn thiện rất sớm; cơ chế phải đột phá.
"Nếu áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường, sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo", Thủ tướng nói và nhấn mạnh rằng bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước.
Thủ tướng cho rằng vốn nhà nước là một phần, chúng ta khuyến khích vốn của doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư, tập trung vào một số sản phẩm ưu tiên.
Nhấn mạnh yêu cầu cơ chế tài chính phải rất thông thoáng, Thủ tướng lưu ý thêm Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò "người mua đầu tiên" đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện.
Tinh thần là: rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Khơi thông nguồn lực, trọng dụng cán bộ KHCN
Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18/5), Thủ tướng Lê Minh Hưng biểu dương những hy sinh, cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác KHCN, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận hoạt động KHCN, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển KTXH.
Đồng thời, việc huy động nguồn lực cho KHCN chưa được chú trọng đúng mức. Việc đào tạo, trọng dụng cán bộ KHCN tuy đã có nhiều đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn không ít bất cập; cơ chế phát triển hoạt động KHCN chậm được hoàn thiện...
Thủ tướng khẳng định sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ từ hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực đến đổi mới cơ chế tài chính và chính sách nhằm tạo đột phá cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mục tiêu là đưa tinh thần Nghị quyết 57 vào thực tiễn, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Từ ngày 14/5, VietTimes khởi đăng loạt bài “Hàng chục nghìn tỷ đầu tư phát triển khoa học công nghệ không tiêu được, vì sao?” nhằm làm rõ nghịch lý: trong khi chính sách cho khoa học công nghệ ngày càng thông thoáng, nguồn lực được ưu tiên ở mức chưa từng có, thì hàng chục nghìn tỷ đồng đầu tư vẫn khó giải ngân hoặc chưa chuyển hóa thành giá trị tương xứng.
Từ khảo sát thực tiễn tại các đơn vị nghiên cứu, phỏng vấn nhà khoa học, chuyên gia quản lý và phân tích chính sách, loạt bài bóc tách các “điểm nghẽn” về thể chế, tâm lý sợ sai và khoảng trống trong hướng dẫn thực thi.
Loạt bài đồng thời nêu ra giải pháp để khơi thông dòng vốn, đưa đầu tư cho khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.
