Thông tin được đưa ra tại Hội thảo Tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ bản quyền nội dung số, diễn ra ngày 5/8.
Hội thảo do Liên minh Sáng tạo Nội dung số Việt Nam (DCCA), Công ty Cổ phần Truyền thông đa phương tiện Thủ Đô (Thủ Đô Multimedia), Liên minh Chống Vi phạm Bản quyền (CAP) và Hiệp hội Công nghiệp Video châu Á (AVIA) tổ chức, với sự bảo trợ của Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA).
Ngày càng nhiều website lậu bị chặn
Phát biểu tại hội thảo, ông Matthew Cheetham – Tổng Giám đốc AVIA/CAP – trình bày bức tranh toàn cảnh về thực trạng vi phạm bản quyền tại Việt Nam và Đông Nam Á. Theo các nghiên cứu mới nhất, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền nội dung số cao trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo đại diện Thủ Đô Multimedia, có tới 80% hành vi vi phạm diễn ra trên môi trường số. Chỉ riêng năm 2022, Việt Nam đã thiệt hại khoảng 348 triệu USD trong các lĩnh vực truyền hình, phim và nhạc số. Trên quy mô toàn cầu, thiệt hại của ba ngành này ước đạt 65 tỷ USD trong năm 2023.
Các khảo sát của CAP và AVIA cho thấy, tỷ lệ người dùng Việt Nam xem nội dung lậu ở mức đáng báo động. Hậu quả không chỉ là tổn thất kinh tế cho các nhà sáng tạo, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước, mà còn đặt người dùng – đặc biệt là giới trẻ – trước nguy cơ bị lừa đảo, nhiễm mã độc và tiếp xúc với quảng cáo độc hại.
Trước thực trạng này, các chuyên gia quốc tế khẳng định giải pháp chặn website vi phạm bản quyền (site blocking) là phương án hiệu quả đã được kiểm chứng tại nhiều quốc gia.
Theo báo cáo của CAP, các nước như Indonesia, Philippines, Singapore, Malaysia… đã áp dụng thành công quy trình chặn website lậu với những tiêu chí rõ ràng: chuẩn hóa quy trình xác minh, phối hợp giữa các nhà cung cấp dịch vụ Internet, xử lý nhanh, chi phí hợp lý và linh hoạt trong biện pháp kỹ thuật (DNS/IP blocking, cập nhật động).
Indonesia là minh chứng điển hình: sau khi áp dụng site blocking, lượng truy cập nền tảng vi phạm giảm mạnh, doanh thu hợp pháp tăng đáng kể.
Tại Việt Nam, sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, nhà cung cấp dịch vụ và các hiệp hội, tổ chức đã đem lại những kết quả bước đầu tích cực: ngày càng nhiều website lậu bị chặn, tạo chuyển dịch đáng kể từ nền tảng vi phạm sang nền tảng hợp pháp.
Nội dung độc quyền bị đánh cắp và phát lại chỉ sau vài giây khi xuất bản
Một vấn đề nóng khác được nêu tại hội thảo là lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong các giải pháp DRM phổ biến do Microsoft và Google cung cấp. Hiện có tới 4,25 tỷ thiết bị và 2,65 tỷ trình duyệt toàn cầu không được bảo vệ đúng chuẩn, khiến hacker dễ dàng khai thác để đánh cắp nội dung, vượt qua hệ thống bảo vệ truyền thống.
Đáng chú ý, hội thảo đề cập việc các nội dung giá trị cao như phim bom tấn, các giải thể thao lớn (Premier League, NBA…) hay nội dung độc quyền từ Netflix… thường bị đánh cắp và phát lại chỉ sau vài giây khi xuất bản. Việc giả mạo địa chỉ IP để qua mặt máy chủ cũng tạo điều kiện cho các đối tượng ở quốc gia này truy cập và phát lại nội dung từ quốc gia khác một cách tinh vi và khó kiểm soát.
Thực tế, phần lớn nhà cung cấp DRM, kể cả những tên tuổi lớn, vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu khắc phục triệt để những lỗ hổng này. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi ngành nội dung số cùng các bên liên quan sớm tìm ra giải pháp bảo vệ tài sản trí tuệ tốt hơn.
Ứng dụng AI tạo “lá chắn” thế hệ mới cho ngành nội dung số Việt?
Để ứng phó, Công ty Thủ Đô Multimedia đã phát triển Sigma Multi-DRM kết hợp SAO (Sigma Active Observer). Đây là giải pháp được đánh giá là “lá chắn” thế hệ mới cho ngành nội dung số.
Sigma Multi-DRM ứng dụng AI để giám sát, phát hiện và chủ động ngăn chặn các hành vi can thiệp, giả mạo, tấn công từ hệ điều hành, dịch vụ, ứng dụng cũng như loại bỏ truy cập qua VPN – phương thức phổ biến mà các đối tượng vi phạm thường sử dụng.
Điểm nổi bật của Sigma Multi-DRM là khả năng phân tích hành vi người dùng, cảnh báo sớm nguy cơ rò rỉ dữ liệu, đồng thời xây dựng báo cáo thông minh để ứng phó kịp thời với xu hướng vi phạm mới. Khi được trang bị SAO, giải pháp này khắc phục triệt để các lỗ hổng từ Widevine, PlayReady – hai công nghệ DRM phổ biến nhưng dễ bị khai thác.
Tại Việt Nam, nhiều đối tác truyền hình trả tiền như TV360, FPT Play, VTVcab ON… đã triển khai Sigma Multi-DRM và ghi nhận hiệu quả rất tốt trong thực tế triển khai.
Ông Hân Nguyễn, CEO Thủ Đô Multimedia, nhận định: “Ứng dụng Sigma Multi-DRM, các đơn vị truyền hình trả tiền đã bảo vệ bản quyền rất tốt. Nếu đồng thời chặn được các website lậu phát lại nội dung xuyên biên giới bằng site blocking, phần lớn vấn đề vi phạm bản quyền sẽ được giải quyết triệt để.”
Đồng thời, hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế, kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội ngành và tổ chức toàn cầu nhằm xây dựng hệ sinh thái bảo vệ bản quyền bền vững.
Các mục tiêu cấp thiết bao gồm: đầu tư nghiên cứu công nghệ, triển khai giải pháp toàn diện, tăng cường truyền thông tới cộng đồng về tác hại của nội dung lậu và phát triển dịch vụ nội dung số chất lượng cao.
Hội thảo đã góp phần tạo nền tảng cho các sáng kiến hợp tác, đưa ra giải pháp công nghệ tiên tiến, mở ra hy vọng về một môi trường nội dung số an toàn, minh bạch và phát triển bền vững cho Việt Nam và khu vực.
