Iran đã bắt đầu phát triển các loại tên lửa đạn đạo có tầm bắn vượt quá giới hạn khoảng 2.000 km mà nước này duy trì công khai trong nhiều thập niên. Động thái được xem là sự thay đổi đáng kể trong chính sách tên lửa của Tehran, diễn ra trong bối cảnh xung đột kéo dài với Mỹ.
Theo Mohammad Akramiya, người phát ngôn Các lực lượng vũ trang Iran, Tehran đã quyết định mở rộng tầm bắn tên lửa do diễn biến của cuộc xung đột với Mỹ.
“Giới chức Iran đã quyết định tăng tầm bắn tên lửa do cuộc xung đột đang diễn ra với Mỹ”, ông Akramiya nói.
“Trong cuộc xung đột này, chúng tôi nhận thấy việc tăng tầm bắn tên lửa là hoàn toàn cần thiết và đã bắt đầu thực hiện”, ông cho biết thêm.
Trong nhiều năm, các quan chức Iran khẳng định giới hạn khoảng 2.000 km là một lựa chọn chính sách, chứ không phải giới hạn về công nghệ. Tehran từng lập luận rằng các nước châu Âu không nằm trong danh sách mục tiêu của chương trình tên lửa Iran.
Việc thay đổi chính sách này vì vậy có thể mở rộng đáng kể phạm vi các mục tiêu mà tên lửa Iran có khả năng vươn tới.
Kho tên lửa đạn đạo lớn và đa dạng
Iran hiện sở hữu một trong những kho tên lửa đạn đạo lớn và đa dạng nhất thế giới.
Tehran bắt đầu tiếp nhận các tên lửa đạn đạo tầm ngắn từ Triều Tiên vào giữa những năm 1980 và sau đó sản xuất chúng theo giấy phép.
Đến cuối những năm 1990, Iran tiếp tục mua tên lửa Hwasong-7 của Triều Tiên nhằm xây dựng năng lực tấn công tầm trung. Nhờ đó, các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực cũng như nhiều mục tiêu tại Israel nằm trong tầm đe dọa của Iran.
Theo Tạp chí Military Watch, một trong những yếu tố giúp Iran duy trì chương trình tên lửa trong nhiều thập niên là việc nước này xây dựng các cơ sở tên lửa, căn cứ, kho chứa và nhà máy sản xuất sâu dưới lòng đất với mức độ bảo vệ cao.
Một số cơ sở được cho là được xây dựng với sự hỗ trợ của Triều Tiên trong nhiều năm.
Trong khi lực lượng vũ trang thông thường của Iran tồn tại nhiều hạn chế, tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái đóng vai trò quan trọng trong chiến lược quân sự của nước này.
Tầm bắn mới có thể mở rộng phạm vi xung đột
Nếu Iran thực sự triển khai các tên lửa có tầm bắn lớn hơn, phạm vi mục tiêu mà Tehran có thể nhắm tới sẽ được mở rộng đáng kể.
Theo Military Watch Magazine, năng lực mới có thể cho phép Iran vươn tới các cơ sở quân sự của Mỹ ở nhiều khu vực tại châu Âu, đồng thời tạo khả năng tấn công các tàu chiến trên biển.
Một mục tiêu được đề cập là căn cứ quân sự Mỹ trên đảo Diego Garcia, nằm cách Iran khoảng 5.000 km.
Cuối tháng 8, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã cân nhắc khả năng tấn công các cơ sở quân sự Mỹ tại châu Âu nếu cuộc chiến tiếp tục leo thang. Nếu xảy ra, đây sẽ là sự mở rộng đáng kể về mặt địa lý của cuộc xung đột.
Hiện nay, tên lửa đạn đạo Iran đã có khả năng vươn tới phần lớn khu vực Đông Âu. Tuy nhiên, các tên lửa tầm xa hơn sẽ mở rộng phạm vi tới những mục tiêu có giá trị cao hơn ở Tây Âu.
Trong những tháng qua, các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran đã gây thiệt hại cho nhiều căn cứ Mỹ tại Trung Đông. Trong đó có căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài.
Phòng không châu Âu đứng trước sức ép
Khả năng Iran mở rộng tầm bắn tên lửa càng đáng chú ý trong bối cảnh năng lực phòng không tại châu Âu đang chịu nhiều sức ép.
Military Watch cho rằng lượng dự trữ tên lửa phòng không tại nhiều nước châu Âu đã suy giảm đáng kể, một phần do các hệ thống và đạn đánh chặn được chuyển giao để hỗ trợ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga.
Trong khi đó, Mỹ cũng phải ưu tiên một phần nguồn lực phòng không để bảo vệ các căn cứ và cơ sở quân sự tại Trung Đông.
IRGC thời gian qua được cho là liên tục điều chỉnh chiến thuật sử dụng tên lửa và drone nhằm khai thác những điểm yếu trong hệ thống phòng không của Mỹ.
Iran cũng đưa vào sử dụng một số mẫu tên lửa mới với năng lực tiên tiến hơn.
Một trong những hệ thống đáng chú ý là Fattah-2, được Iran giới thiệu với khả năng kết hợp phương tiện lướt siêu vượt âm. Theo các tuyên bố của Tehran, thiết kế này nhằm khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn.
Tỷ lệ đánh trúng tên lửa Iran được đánh giá thế nào?
Một yếu tố khác khiến năng lực tên lửa của Iran được quan tâm là hiệu quả trong các cuộc tấn công trước đây.
Cuối tháng 3, tờ Haaretz của Israel dẫn các đánh giá cho rằng khoảng 80% tên lửa Iran phóng vào các mục tiêu tại Israel đã đánh trúng mục tiêu.
Nếu con số này phản ánh đúng hiệu quả tác chiến trong điều kiện thực tế, những mục tiêu tại châu Âu có hệ thống phòng không kém dày đặc hơn có thể đối mặt với thách thức đáng kể nếu Iran sở hữu tên lửa tầm xa hơn.
Tuy nhiên, hiệu quả đánh chặn thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại tên lửa, đường bay, số lượng đạn phóng cùng lúc và năng lực của hệ thống phòng không tại khu vực mục tiêu.
Việc Iran công khai thay đổi giới hạn tầm bắn vì vậy không đơn thuần là một bước tiến về công nghệ.
Nếu được triển khai thành công, đây có thể là sự thay đổi đáng kể về phạm vi địa lý của năng lực răn đe tên lửa Iran, đặc biệt trong bối cảnh Tehran đang đối đầu trực tiếp với Mỹ và căng thẳng khu vực tiếp tục kéo dài.
Theo MW
