Ung thư phổi không còn là bệnh hiếm gặp, nhưng điều nguy hiểm nằm ở chỗ bệnh tiến triển âm thầm. Nhiều người chỉ đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, đau ngực, ho ra máu, trong khi đó đã là giai đoạn muộn.
Thực tế lâm sàng cho thấy không ít trường hợp ung thư phổi được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi kiểm tra các bệnh lý khác. Đáng chú ý, các tổn thương rất nhỏ lại tiềm ẩn nguy cơ lớn.
Điển hình là một bệnh nhân nữ, 52 tuổi, không hút thuốc, mới đây đến Bệnh viện Bạch Mai kiểm tra sức khỏe định kỳ. Kết quả chụp CT phát hiện một “nốt mờ” kích thước chỉ khoảng 8mm ở phổi phải.
Do không có triệu chứng như ho, đau ngực hay khó thở, bệnh nhân khá chủ quan và có ý định theo dõi thêm. Tuy nhiên, sau khi được bác sĩ tư vấn, bệnh nhân quyết định sinh thiết và phẫu thuật sớm.
Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy đây là ung thư phổi giai đoạn rất sớm. Nhờ phát hiện kịp thời, khối u được cắt bỏ hoàn toàn, bệnh nhân không cần hóa trị, sức khỏe hồi phục tốt và tiên lượng sống rất khả quan.
Các bác sĩ cho biết, nếu chậm trễ vài tháng đến một năm, khối u nhỏ này có thể phát triển, di căn và khi đó việc điều trị sẽ phức tạp, tốn kém hơn rất nhiều, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
TS.BS Ngô Gia Khánh, Trưởng Khoa Phẫu thuật lồng ngực, cho biết các “nốt mờ” ở phổi không hề vô hại như nhiều người nghĩ. Những nốt dưới 3cm có tới gần 70% là ung thư, còn với kích thước dưới 1cm, tỷ lệ ác tính vẫn lên tới hơn 64%.
Điều này cho thấy quan niệm “u nhỏ chưa đáng lo” là hoàn toàn sai lầm. Theo các bác sĩ, với ung thư phổi, phát hiện càng sớm thì khả năng điều trị triệt căn càng cao. Thậm chí, ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cần phẫu thuật mà không phải hóa trị bổ trợ.
“Đây là thời điểm vàng để can thiệp. Nếu bỏ lỡ, hành trình điều trị sẽ khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều" - TS. Khánh cảnh báo.
Công nghệ mới mở ra cơ hội sống
Không chỉ dừng lại ở cảnh báo, các chuyên gia cho biết hiện nay y học đã có nhiều bước tiến giúp tăng cơ hội sống cho bệnh nhân ung thư phổi.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, cho biết bệnh viện đang triển khai mô hình kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) với hội chẩn đa chuyên khoa. Cách tiếp cận này cho phép phát hiện sớm các tổn thương nhỏ, đồng thời xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa cho từng bệnh nhân.
Hệ thống điều trị đồng bộ từ chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh đến phẫu thuật và điều trị nội khoa đang giúp tối ưu hiệu quả điều trị. Một số phác đồ tiên tiến trên thế giới cũng đã được cập nhật và áp dụng, mở ra hy vọng kéo dài sự sống và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Các chuyên gia nhấn mạnh, ung thư phổi không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng.
Những ai cần tầm soát sớm?
Điểm đáng lo ngại là ung thư phổi có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc tầm soát định kỳ đóng vai trò then chốt.
Nhóm nguy cơ cao bao gồm người từ 50 đến 80 tuổi có tiền sử hút thuốc lá lâu năm, đặc biệt là từ 20 “gói-năm” trở lên, hoặc đã bỏ thuốc nhưng chưa quá 15 năm.
Ngoài ra, những người làm việc trong môi trường độc hại như tiếp xúc với amiăng, radon, kim loại nặng hoặc khí thải diesel cũng cần được theo dõi chặt chẽ. Người từng xạ trị vùng ngực, có tiền sử bệnh phổi mạn tính hoặc có người thân mắc ung thư phổi cũng thuộc nhóm cần tầm soát.
Đáng chú ý, tại Việt Nam, nhiều phụ nữ không hút thuốc nhưng vẫn mắc ung thư phổi do hít phải khói thuốc thụ động hoặc sống trong môi trường ô nhiễm kéo dài.
Các bác sĩ cảnh báo một “nốt mờ” nhỏ trên phim chụp có thể là dấu hiệu sớm của ung thư. Nếu được phát hiện và xử lý kịp thời, người bệnh hoàn toàn có thể được điều trị dứt điểm.
