Với những bà mẹ ở Gaza, một chiếc bật lửa không còn là vật dụng nhỏ bé, dễ mua như trước. Trong tình trạng thiếu khí đốt nấu ăn và nhiên liệu đắt đỏ, nó có thể quyết định một gia đình có thể nấu ăn, nướng bánh hay đun nước nóng cho con trẻ hay không.
Rabab Deifallah ngồi trong lều, cầm chặt chiếc bật lửa nhỏ đã cũ và sứt mẻ. Bà bấm một lần, rồi lại lần nữa, cố tạo ra tia lửa đủ mạnh để nhóm đống củi bên trong chiếc bếp.
Người mẹ 5 con đã cẩn thận giữ chiếc bật lửa này suốt thời gian dài. Con trai chị đã sửa nó nhiều lần kể từ khi việc mua một chiếc mới trở nên khó khăn sau khi chiến sự tại Gaza bắt đầu vào tháng 10/2023.
Với bà Rabab, 46 tuổi, củi đã trở thành thứ thiết yếu. Bà dùng củi để nướng bánh mì, đun nước cho các con, nấu thức ăn và pha trà trong bối cảnh khí đốt nấu ăn khan hiếm còn giá nhiên liệu tăng vọt.
“Cả cuộc sống hằng ngày của chúng tôi giờ phụ thuộc vào lửa,” bà Rabab nói với Al Jazeera. “Nhưng để có lửa, trước tiên phải có bật lửa, và thứ nhỏ bé này giờ lại trở thành một trong những thứ khó tìm nhất ở Gaza.”
Trước chiến tranh, bật lửa rẻ đến mức Rabab vẫn nhớ mình từng mua 3 chiếc chỉ với 1 shekel (0,33 USD). Giờ đây, một chiếc bật lửa mới có thể có giá 27-33 USD, trong khi lần gần nhất Rabab phải bỏ ra 12 USD để sửa chiếc bật lửa cũ.
“Với số tiền đó, tôi nên mua một chiếc bật lửa hay một bao bột mì?” bà đặt câu hỏi.
Người dân Gaza tất nhiên ưu tiên dành số tiền ít ỏi của mình cho thực phẩm. Vì vậy, một chiếc bật lửa thường được chuyền từ gia đình này sang gia đình khác, thậm chí giữa nhiều căn lều.
Có những ngày bà Rabab không thể tìm thấy bật lửa. Gia đình bà buộc phải ăn đồ nguội trong nhiều ngày hoặc chờ đến khi một người hàng xóm nhóm bếp rồi sang xin lửa.
Nhiều khi bà gửi một mảnh bìa carton sang nhà hàng xóm để lấy lửa, sau đó mang về nhóm bếp. Nếu nhà hàng xóm đang nướng bánh, chị có thể xin sử dụng lò của họ để chuẩn bị thức ăn cho gia đình.
Chiếc bật lửa giờ được bà giữ gìn cẩn thận, bởi với Rabab, nó là điểm khởi đầu của lửa, thức ăn, bánh mì và nước nóng.
Cuộc vật lộn thứ hai
Ở gần đó, Hasnaa Mansour, 43 tuổi, cũng đối mặt với vấn đề tương tự nhưng trong một hoàn cảnh khác.
Phải rời khỏi trại tị nạn Jabalia, bà Hasnaa ngồi bên chiếc lò đất sét mà bà luôn trân trọng kể từ khi tình hình tài chính của gia đình sa sút vì chiến tranh.
Trước đây, chồng bà Hasnaa làm nghề may và gia đình có cuộc sống tương đối ổn định. Nhưng khi hoạt động kinh doanh đình trệ, Hasnaa phải chuyển sang nướng và bán thực phẩm để góp phần nuôi 6 người con.
Bà đã nhiều lần sửa chiếc bật lửa vì không đủ khả năng mua một chiếc mới.
Tình trạng thiếu khí đốt nấu ăn càng khiến cuộc sống khó khăn hơn.
“Nếu dùng gas, bạn chỉ cần một tia lửa nhỏ để bật bếp. Nhưng với chiếc lò này, tôi cần một ngọn lửa thực sự,” bà Hasnaa nói.
“Tôi đã ngồi đây từ sáng và đến 10 giờ vẫn không thể nhóm được lò. Tôi sai con gái nhỏ mang một miếng bìa đi tìm người đang có lửa để xin về, nhưng con bé không tìm được ai.”
Hạn chế và tình trạng khan hiếm
Tình trạng thiếu bật lửa diễn ra trong bối cảnh các hạn chế và phong tỏa tại Gaza tiếp tục gây khó khăn cho việc đưa hàng hóa vào khu vực này.
Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) cho biết những hạn chế đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa và việc đóng cửa các cửa khẩu đã góp phần gây thiếu hụt cũng như đẩy giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao. Những mặt hàng bị phía Israel xếp vào nhóm “lưỡng dụng” cũng gặp thêm nhiều trở ngại trong quá trình xin phép đưa vào Gaza.
Phòng Thương mại và Công nghiệp Gaza cho biết trong tháng 6 rằng các hạn chế tại cửa khẩu và cơ chế đưa hàng thương mại vào Gaza tiếp tục hạn chế dòng hàng hóa.
Theo cơ quan này, hơn 30.000 xe tải đã vào Gaza trong 5 tháng đầu năm 2026, tương đương không quá 191 xe mỗi ngày – vẫn thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu hàng ngày của Gaza trước chiến tranh.
Trong một báo cáo trước đó, Phòng Thương mại và Công nghiệp Gaza ghi nhận nghề sửa bật lửa bắt đầu xuất hiện trong chiến tranh, khi bật lửa nằm trong số những mặt hàng bị ngăn không cho đưa vào Gaza.
Đó là lý do những chiếc bật lửa cũ giờ có giá trị đến vậy và các gia đình chấp nhận bỏ ra khoản tiền đáng kể để sửa thay vì mua mới.
Chia nhau một chiếc bật lửa
Với Shadi Abu Shamlah, một người cha phải sơ tán đang sống cùng gia đình tại trường Al-Karmel ở phía tây Gaza City, tình trạng khan hiếm đồng nghĩa với việc các gia đình phải chia nhau từng chiếc bật lửa.
“Cả ngôi trường này... có lẽ bạn cũng không tìm thấy quá 4 chiếc bật lửa,” ông nói.
Những chiếc bật lửa ít ỏi được chuyền từ lều này sang lều khác khi các gia đình cố gắng nấu ăn, đun nước hoặc pha đồ uống nóng.
“Bật lửa giờ là xương sống của cuộc sống. Nếu trong lều của bạn có bật lửa thì bạn còn ổn. Nếu không có, bạn bị mắc kẹt,” ông Shadi nói.
“Những thứ đơn giản nhất cũng cần lửa. Muốn một tách trà, muốn nấu ăn, muốn pha sữa cho một đứa trẻ... đều cần lửa.”
Abu Shamlah cho biết gia đình ông đôi khi phải đi ngủ mà không có bữa tối chỉ vì không thể nhóm được bếp.
Việc sửa bật lửa cũng ngày càng khó. Anh cho biết một viên đá lửa có thể có giá 25-30 shekel (8-10 USD), trong khi một số người phải dùng khí từ những bình gas lớn để bơm lại bật lửa, đôi khi dẫn đến bỏng.
Tamer Al-Shawish từng làm tài xế trước chiến tranh. Giờ đây, ông chuyển sang sửa bật lửa để kiếm tiền trang trải cho gia đình.
Tại một quầy nhỏ gần khu trại Al-Karmel, người cha 24 tuổi có hai con cho biết công việc mới của anh trước đây gần như không ai biết đến.
“Chiến tranh đã buộc chúng tôi làm những công việc mà trước đây chưa từng nghĩ tới. Tôi bắt đầu sửa bật lửa để có thể lo cho nhu cầu của gia đình,” anh Tamer nói với Al Jazeera.
Một nghề mới
“Trước chiến tranh, chẳng ai cần sửa bật lửa. Chúng rẻ và có sẵn. Khi hết gas, chúng tôi vứt đi rồi mua chiếc khác. Giờ mọi người mang bật lửa đến sửa vì chi phí thấp hơn mua mới, đặc biệt khi giá cả tăng cao và các mặt hàng thiết yếu khan hiếm,” Tamer nói.
Anh tận dụng linh kiện từ những chiếc bật lửa hỏng để sửa cho những chiếc khác.
“Ngay cả một chiếc bật lửa cũ giờ cũng có giá trị. Chúng tôi lấy linh kiện từ những chiếc bị hỏng để sửa những chiếc khác, giúp chúng có thể sử dụng lâu hơn.”
Theo AJ
