Nikola Tesla sống thọ hơn người cùng thời: 5 bí mật kéo dài tuổi thọ gây tranh cãi suốt gần một thế kỷ

Giữa cuộc theo đuổi không ngừng nghỉ về tuổi thọ, có một người nổi bật nhờ kết hợp những ý tưởng tiên tiến với khát vọng cổ xưa về suối nguồn tuổi trẻ: Bryan Johnson.

Doanh nhân phần mềm triệu phú này đã thu hút sự chú ý với những biện pháp cực đoan nhằm kéo dài tuổi thọ, chi khoảng 2 triệu USD mỗi năm để khiến cơ thể 48 tuổi của mình trông và hoạt động như thể 18 tuổi. Johnson đã biến nỗ lực chống lão hóa của mình thành “Project Blueprint” (Dự án Nguyên bản), một chương trình đăng ký mà theo tờ New York Post, có giá hàng trăm USD mỗi tháng cho những người tìm kiếm con đường trẻ hóa của riêng mình.

Tất nhiên, phần này trong quy trình sức khỏe của Johnson tập trung vào dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung, như “hỗn hợp hạt, quả mọng và hạt giống trộn sẵn giá 99 USD để làm Nutty Pudding (loại bánh được làm nên từ sự pha trộn các loại hạt)”, thay vì những phương pháp như truyền máu giữa các thế hệ mà ông từng áp dụng.

Dù bí mật của sự bất tử vẫn chưa được giải mã, điều đó không ngăn cản Johnson và các chuyên gia tuổi thọ hiện đại đưa ra lời khuyên về cách kéo dài tuổi thọ.

Nhưng từ rất lâu trước khi những “bậc thày” này ra đời, một nhà khoa học nổi tiếng thế giới đã phát triển quy trình sống lâu của riêng mình, giúp ông vượt qua tỷ lệ tử vong thời đó và sống lâu hơn tuổi thọ trung bình hơn 20 năm: Nikola Tesla.

Cái chết (đến muộn) của Nikola Tesla

Nikola Tesla không sống mãi mãi. Nhà phát minh qua đời trong cảnh ít được đánh giá cao, cô độc và nghèo khó vào ngày 7/1/1943 do huyết khối động mạch vành, theo Biography.com.

Vào thời điểm Tesla qua đời, phòng thí nghiệm Wardenclyffe của ông tại Long Island đã bị tịch thu gần 30 năm. Ông sống tại khách sạn New Yorker ở Manhattan, nơi hành vi của ông trở nên “ngày càng lập dị”. Mặc dù ông đã dành “phần lớn thời gian để chăm sóc những con bồ câu hoang ở các công viên của thành phố New York”, Tesla cũng cố gắng phát triển một “tia tử thần” theo sự khuyến khích của Liên Xô, điều này tất nhiên đã thu hút sự chú ý của FBI.

Nhưng dù câu chuyện về một trí tuệ vĩ đại bị lãng phí vào việc cho chim ăn và phục vụ cỗ máy chiến tranh có vẻ bi kịch, vẫn có một yếu tố đáng chú ý trong hoàn cảnh cái chết của Tesla. Đó chính là tuổi thọ của ông.

Nikola Tesla qua đời ở tuổi 86 — một độ tuổi đáng kinh ngạc so với tuổi thọ trung bình của người Mỹ năm 1943 (62,4 năm). Ngay cả khi xét đến tuổi thọ ở quê gốc của ông, nay là Croatia, khoảng 65 tuổi vào năm 1960, thì tuổi thọ của Tesla vẫn là một điều đáng chú ý.

Những năm tháng nền tảng của Nikola Tesla

Xét đến việc những năm đầu đời của Tesla tại làng Smiljan đầy rẫy cái chết (bao gồm cái chết của anh trai Dane khi Nikola mới 5 tuổi), nghĩa vụ quân sự và bệnh tật, thì việc ông đạt được tuổi thọ trung bình của đàn ông thời đó đã là đáng nể. Tuy nhiên, chính những lần cận kề cái chết này đã thúc đẩy Tesla quyết tâm đối mặt với lão hóa bằng cách tiếp cận có hệ thống giống như ông áp dụng cho các phát minh khoa học của mình.

Như Biography.com ghi nhận, cha của Nikola, Milutin Tesla, là một linh mục Chính thống giáo Serbia, người đã thúc ép con trai nối nghiệp. Tuy nhiên, áp lực này lại khiến Nikola tìm kiếm câu trả lời vượt ra ngoài Kinh Thánh. Và ít nhất một lần, hành trình tìm kiếm tri thức đó đã phải trả giá rất đắt.

Trong một phần tự truyện “My Inventions” (Những phát minh của tôi), Tesla mô tả sự giao thoa giữa tò mò khoa học và mong muốn thách thức cha mình:

“Ngay khi tôi chuẩn bị cho chuyến hành trình dài trở về nhà, tôi nhận được tin cha muốn tôi tham gia một chuyến đi săn. Đó là một yêu cầu kỳ lạ vì ông luôn phản đối loại hình thể thao này. Nhưng vài ngày sau tôi biết rằng bệnh tả đang hoành hành trong khu vực đó và, tận dụng cơ hội, tôi đã trở về Gospic bất chấp mong muốn của cha mẹ. Thật khó tin khi người dân hoàn toàn không hiểu nguyên nhân của tai họa này... Trong khi đó, họ uống nước bị nhiễm và chết hàng loạt”.

Tesla “mắc căn bệnh khủng khiếp” ngay trong ngày ông trở về nhà, và nó khiến ông phải nằm liệt giường suốt 9 tháng. Nhưng trong thời gian đó, ông đã khéo léo tận dụng sự lo lắng của cha để định hướng tương lai theo đam mê thực sự. Nằm trên giường bệnh, ông gợi ý với ông Milutin rằng ông có thể khỏi bệnh nếu được phép theo học ngành kỹ thuật. Nhớ lại khoảnh khắc đó, Tesla kể lại lời hứa trang trọng của cha mình: “Con sẽ được học tại cơ sở kỹ thuật tốt nhất thế giới”.

Thật vậy, Tesla trẻ tuổi đã theo học nhiều cơ sở kỹ thuật danh giá, bao gồm Realschule tại Karlstadt (Đức), Học viện Bách khoa tại Graz (Áo), và Đại học Praha. Ban đầu ông chuyển đến Budapest, nhưng sau khi các ý tưởng của mình như động cơ cảm ứng không được chú ý, ông chuyển đến Mỹ. Tại đây, ông đã phát minh hàng loạt công nghệ như “công nghệ radar, công nghệ tia X, điều khiển từ xa và từ trường quay”.

Căn bệnh thời trẻ cũng khơi dậy một niềm đam mê khác: hiểu và duy trì cơ thể của chính mình như một cỗ máy phức tạp. Như ông nói với nhà văn George F. Corners trong cuộc phỏng vấn năm 1935 với tạp chí Physical Culture: “Tôi coi cơ thể con người như một cỗ máy, và tôi đối xử với nó với sự tôn trọng mà một cỗ máy xứng đáng có được. Tôi luôn muốn nó được bôi trơn và làm sạch đúng cách, và đảm bảo nó không có cơ hội bị ‘gỉ sét’”.

Cuộc phỏng vấn năm 1935 này cung cấp cái nhìn chi tiết nhất về các thói quen và chiến lược sức khỏe đã giúp Nikola Tesla sống lâu hơn những người cùng thời của ông hơn 20 năm.

Cách Nikola Tesla cố gắng kéo dài tuổi thọ

Vào tháng 3/1935, Physical Culture đăng một bài viết có tiêu đề: “SỨC TRẺ VÀ SỨC MẠNH CỦA NIKOLA TESLA Ở TUỔI 78”. 8 năm trước khi qua đời, Tesla nói với người phỏng vấn: “Chỉ còn thiếu 2 năm nữa là 80, nhưng tôi vẫn khỏe như lúc 20”.

Physical Culture được sáng lập bởi Bernarr Macfadden, người được coi là “influencer thể hình” đầu tiên của Mỹ. Ông quảng bá triết lý sức khỏe của mình, nhấn mạnh chế độ ăn uống và hoạt động thể chất, cùng với những thực hành khác thường như nhịn ăn và hạn chế quan hệ tình dục không nhằm sinh sản.

Các trung tâm sức khỏe của Macfadden trở nên phổ biến tại Mỹ, khuyến khích công chúng tập luyện. Tuy nhiên, những dự án tham vọng hơn — như xây dựng một “Thành phố Văn hóa Thể chất” tại New Jersey hay cố gắng tạo ra một tôn giáo dựa trên thể hình mang tên “Cosmotarianism” — đã khiến ông bị đẩy ra bên lề lịch sử sức khỏe Mỹ.

Macfadden ra mắt Physical Culture vào năm 1899, cùng năm Tesla công bố một lý thuyết sức khỏe của riêng mình: “Các dao động tần số cao cho mục đích điện trị liệu và các ứng dụng khác”. Phải chăng định mệnh đã đưa nhà phát minh lỗi lạc và tạp chí thể hình này đến với nhau? Hay đơn giản Physical Culture là nơi duy nhất sẵn sàng ghi lại những điều lập dị của một thiên tài đã bị ám ảnh với việc chăm sóc chim bồ câu ở New York?

Dù lý do là gì, cuộc phỏng vấn ít được biết đến này trong những năm cuối đời của Tesla cho thấy một số yếu tố trong chế độ sống của ông phù hợp với chiến lược kéo dài tuổi thọ hiện đại, trong khi những yếu tố khác có lẽ chỉ nên được lưu lại như những giai thoại của quá khứ.

Những bí quyết sống lâu của Tesla

Ăn hai bữa mỗi ngày

“Quy luật vật lý chia 24 giờ thành ngày và đêm cũng chia cuộc đời con người thành hai giai đoạn — một giai đoạn sống và một giai đoạn nghỉ”, Tesla nói với nhà văn Corners. “Điều này dường như cho thấy sự hợp lý của việc ăn hai bữa mỗi ngày theo nhịp điệu của thế giới — một bữa cung cấp năng lượng cho công việc ban ngày, bữa còn lại cung cấp vật chất để cơ thể tái tạo trong khi ngủ”.

Tesla khẳng định ông đã “...thử mọi thứ — 6 bữa mỗi ngày như đa số người châu Âu; 3 bữa mỗi ngày; một bữa mỗi ngày; thậm chí ăn liên tục”. Cuối cùng, “tôi quyết định rằng 2 bữa là có lợi nhất”.

Khi Corners hỏi về thời điểm ăn uống trong “kế hoạch ẩm thực sinh tồn” của Tesla, ông trả lời:

“Chúng ta nên ăn sáng 2 giờ trước khi bắt đầu làm việc, và nghỉ ngơi 2 giờ sau đó. Nếu một người ăn sáng từ 7 đến 8 giờ, họ nên bắt đầu làm việc lúc 10 giờ, làm việc liên tục 5 hoặc 6 giờ, tức là kết thúc ngày làm việc vào 3 hoặc 4 giờ chiều; sau đó về nhà, dành vài giờ để giải trí, nghỉ ngơi và tập thể dục, và ăn bữa cuối cùng vào khoảng 7 đến 8 giờ tối”.

Dù các chuyên gia tuổi thọ hiện đại không coi bữa trưa là “vô ích đối với cơ thể” như Tesla, cách tiếp cận của ông khá giống với khái niệm nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting) ngày nay, nhấn mạnh ăn theo khung giờ cố định.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những rủi ro. Như Peter Attia viết trong cuốn Outlive:
“Một kịch bản khá phổ biến là người ta giảm cân trên cân, nhưng thành phần cơ thể xấu đi: mất cơ (khối nạc) trong khi mỡ vẫn giữ nguyên hoặc thậm chí tăng”.

Ăn nhiều protein và chất béo

“Mỗi bữa ăn nên có một lượng protein và chất béo”, Tesla đề xuất. “Một để xây dựng cơ thể, một để đốt cháy — protein xây dựng, chất béo là nhiên liệu”.

Tesla không phải người ăn thịt nhiều. Ông nói: “Tôi rất hiếm khi ăn thịt, có thể chỉ một hoặc hai lần mỗi năm”. Thay vào đó, ông sử dụng:

• Các loại đậu: “Một lượng lớn protein có trong đậu, đậu Hà Lan, đậu lăng…”
• Rau: “Rau là không thể thiếu trong mọi chế độ ăn”
• Trái cây: “Trái cây cũng là phần thiết yếu của một chế độ ăn cân bằng”

Điều này phù hợp với một nghiên cứu năm 2022 từ Đại học Bergen, cho rằng chế độ ăn tối ưu gồm đậu, ngũ cốc nguyên hạt, hạt, rau và trái cây.

Tesla còn đi sâu hơn vào chi tiết: “Một thành phần tuyệt vời khác là lòng trắng trứng… Lòng đỏ có sắt và vitamin, nhưng cũng chứa axit uric, thứ tôi cố tránh tối đa”.

Ông cũng đề cao sữa, thậm chí tranh luận với Henry Ford: “Tôi tin vào sự kỳ diệu của sữa, giống như Bernarr Macfadden … Ford không tin vào sữa. Nhưng nếu ông ấy muốn sản xuất thêm hàng triệu chiếc xe ‘Lizzie’, ông nên uống sữa”.

Đi bộ 10 dặm mỗi ngày

“Hoạt động kích thích nhất, theo tôi, là đi bộ”, Tesla nói. “Tôi không bao giờ đi dưới 10 dặm mỗi ngày”.

Nghiên cứu hiện đại ủng hộ lợi ích của việc đi bộ. Một nghiên cứu trên JAMA Network Open cho thấy những người đi ít nhất 8.000 bước mỗi ngày có nguy cơ tử vong thấp hơn.

Tuy nhiên, 10 dặm (16 km) mỗi ngày là quá nhiều. Nghiên cứu chỉ ra hiệu quả bảo vệ đạt ngưỡng khi đi 8.000 bước, khoảng vài ngày mỗi tuần — sau đó lợi ích tăng thêm không đáng kể.

Không thuốc lá, cà phê hay tình dục

Tesla sống rất kỷ luật, tránh hoặc từ bỏ những thứ ông cho là có hại.

Về cà phê, ông nói mình từng “nghiện nặng”, đến mức tim bị quá tải nguy hiểm, nên đã bỏ hoàn toàn và gọi đồ uống chứa caffeine là “chất độc”.

Về thuốc lá: “Tôi từng hút khá nhiều, nhưng khoảng 20 tuổi tôi thề sẽ bỏ, và đó là điếu cuối cùng”.

Tesla cũng sống độc thân. Không giống Thomas Edison hay Guglielmo Marconi, ông chọn “kết hôn với khoa học”.

“Trước khi tạo ra từ trường quay, tôi dồn toàn bộ năng lượng cho thí nghiệm… Tôi không thể sống sót nếu phân tán năng lượng vào tình dục”, ông nói.

Ông cũng bỏ rượu sau khi Mỹ ban hành Tu chính án thứ 18.

Điều thú vị là Tesla từng tin rượu có lợi: “Rượu đã giúp tôi rất nhiều… Tôi từng nghĩ mình có thể sống tới 150 tuổi. Nhưng sau khi bỏ rượu, tôi giảm kỳ vọng xuống còn 135 năm”.

Ngày nay:

• Tránh thuốc lá là hoàn toàn đúng
• Về cà phê: nghiên cứu 2018 trên JAMA Internal Medicine cho thấy uống cà phê liên quan đến giảm nguy cơ tử vong
• Về rượu: David Sinclair, chuyên gia tuổi thọ của Harvard, cho rằng ngay cả uống vừa phải cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến não

“Tắm bằng điện”

Khi được hỏi vì sao không dùng điện để “nạp năng lượng cho cơ thể”, Tesla tiết lộ phương pháp kỳ lạ nhất:

“Tôi tin vào cái gọi là tắm không cần nước — tức là nạp điện cho cơ thể ở điện thế rất cao. Đó là một ‘bồn tắm lửa’ giúp tái tạo, trẻ hóa, làm sạch và kích thích… Nó loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn ngay lập tức và kích thích các đầu dây thần kinh”.

Ông mô tả cơ thể khi đó được bao quanh bởi “một quầng sáng có thể nhìn thấy trong bóng tối”.

Tuy nhiên, việc cố tình để cơ thể tiếp xúc với điện — dù trong bồn tắm hay bất kỳ môi trường nào — dựa trên tuyên bố của một nhà phát minh cách đây 90 năm là cực kỳ nguy hiểm và không nên thực hiện.

Theo PM