Làm chủ AI bắt đầu từ năng lực tự học
Ngày 5/11, tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN) 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân gửi tới sinh viên thông điệp về tinh thần học tập suốt đời trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng.
Theo ông, ngay cả những người có nhiều năm học tập, nghiên cứu chuyên sâu cũng có thể trở nên lạc hậu nếu ngừng cập nhật kiến thức.
Chia sẻ từ chính hành trình học tập và nghiên cứu của mình, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết ông bắt đầu học đại học vào năm 1993-1994, thời điểm đã được tiếp cận với môn trí tuệ nhân tạo. Sau đó, trong quá trình nghiên cứu ở nước ngoài, ông thực hiện luận án tiến sĩ về dịch máy - một lĩnh vực thuộc AI.
Khi trở về Việt Nam, ông tham gia thành lập phòng thí nghiệm đầu tiên trong nước về dịch máy.
Với hơn 20 năm học tập và nghiên cứu khoa học máy tính, Bộ trưởng cho biết ông từng dành nhiều thời gian tìm hiểu AI, từ những kiến thức ban đầu đến việc xây dựng mô hình 3D và nghiên cứu dịch máy.
Tuy nhiên, sau hơn 10 năm không trực tiếp làm chuyên môn, có những vấn đề kỹ thuật trong lĩnh vực AI ông không còn theo kịp.
Từ trải nghiệm đó, người đứng đầu ngành khoa học và công nghệ nhắn nhủ sinh viên phải duy trì tinh thần học tập suốt đời, nuôi dưỡng sự tò mò, tinh thần khám phá và khả năng tự học. Trong lĩnh vực công nghệ thay đổi từng ngày, việc từng có nền tảng kiến thức tốt không đồng nghĩa với khả năng theo kịp những bước tiến mới nếu người học ngừng cập nhật.
Bên cạnh khả năng tự học, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng người học cần hiểu sâu bản chất công nghệ và những vấn đề khoa học của lĩnh vực mình lựa chọn. Với AI, sinh viên không chỉ cần biết sử dụng công cụ mà phải hiểu cách công nghệ vận hành, nắm được khả năng ứng dụng vào thực tiễn để từng bước phát triển những sản phẩm, giải pháp có giá trị.
Ông cũng khuyến khích sinh viên chủ động đặt câu hỏi, tận dụng cơ hội tham gia các nhóm nghiên cứu, sự kiện trao đổi và kết nối để tiếp cận những bài toán khó. Đây là những điều kiện giúp thế hệ nhân lực công nghệ tương lai phát triển năng lực nghiên cứu và làm chủ công nghệ.
Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp cùng phát triển hệ sinh thái AI
Cũng tại sự kiện, ông Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết sự phát triển của AI đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa 3 chủ thể. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, xây dựng chính sách; nhà trường tập trung đào tạo nhân lực và nghiên cứu nền tảng; doanh nghiệp thúc đẩy thương mại hóa công nghệ, ứng dụng AI để giải quyết các bài toán thực tiễn.
Đây là điều kiện quan trọng để Việt Nam xây dựng năng lực AI tự chủ và bền vững.
Đối với sinh viên, ông Bùi Thế Duy cho rằng lợi thế tiếp cận công nghệ sớm cần được chuyển hóa thành năng lực thực chất. Người học không nên dừng lại ở việc sử dụng các công cụ AI mà cần chủ động học hỏi, hiểu sâu và từng bước làm chủ công nghệ.
Nhà trường và doanh nghiệp có thể tạo nền tảng, cung cấp nguồn lực cũng như những bài toán thực tiễn, nhưng tinh thần chủ động, tính kỷ luật và năng lực thực thi của mỗi người học mới là yếu tố quyết định.
Dịp này, Ban tổ chức trao Giải thưởng Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI Awards) 2026 nhằm vinh danh các giải pháp, thiết bị ứng dụng AI nổi bật đã được triển khai trong thực tế.
