Kể từ khi chính thức được đưa vào biên chế vào tháng 12/2025, ngày càng nhiều đánh giá tại phương Tây đã được công bố về năng lực của tên lửa đạn đạo Oreshnik của Nga – loại tên lửa tầm trung đầu tiên được triển khai tại châu Âu kể từ thập niên 1980.
Oreshnik đã hai lần được thử nghiệm trong điều kiện tác chiến tại chiến trường Ukraine: lần đầu vào cuối năm 2024, thời điểm chương trình phát triển được công bố, và lần thứ hai vào ngày 8/1 trong một màn phô trương sức mạnh lớn nhằm vào các mục tiêu tại khu vực Lviv, gần biên giới phía tây của Ukraine.
Các đánh giá gần đây từ phương Tây cho rằng tên lửa này nhiều khả năng có tầm bắn khoảng 5.500 km, trái với các ước tính trước đó chỉ vào khoảng 4.000 km – một khác biệt mang ý nghĩa chiến lược lớn đối với thế đối đầu quân sự đang diễn ra giữa Nga và NATO.
Tầm bắn 5.500 km cho phép Oreshnik tấn công các mục tiêu tại Washington DC, Chicago và nhiều thành phố lớn khác trên lục địa Mỹ nếu được phóng từ các khu vực Bắc Cực ngày càng được Nga quân sự hóa mạnh mẽ. Điều này đồng nghĩa Oreshnik có thể góp phần vào năng lực răn đe chiến lược của Nga đối với Mỹ.
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Nga sở hữu khả năng tấn công thông thường vào các mục tiêu trên lãnh thổ lục địa Mỹ, bởi Oreshnik có thể mang đầu đạn phi hạt nhân – khác với các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa vốn chỉ được trang bị đầu đạn hạt nhân chiến lược.
Trong khi Mỹ từng đặt mục tiêu phát triển năng lực tấn công đạn đạo thông thường nhằm vào toàn bộ lãnh thổ Nga trong khuôn khổ chương trình “Đòn tấn công toàn cầu tức thời” (Prompt Global Strike), thì chương trình Oreshnik của Nga đã hiện thực hóa năng lực này sớm hơn nhiều năm so với thời điểm Mỹ có thể triển khai.
Trước đây, Lực lượng Vũ trang Nga chỉ có rất ít lựa chọn để tiến hành các đòn tấn công phi hạt nhân mang tính chiến thuật nhằm vào lục địa Mỹ, chủ yếu thông qua việc phóng tên lửa hành trình từ các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân như lớp Yasen-M, hoặc từ các máy bay ném bom tầm xa như Tu-95MSM và Tu-160M.
Các tên lửa hành trình cận âm này tương đối dễ bị đánh chặn, trong khi tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon – lần đầu được tích hợp trên các tàu ngầm tác chiến vào năm 2025 – lại được tối ưu hơn cho việc tấn công mục tiêu trên biển thay vì các mục tiêu mặt đất.
Mỗi tên lửa đạn đạo Oreshnik mang theo 6 phương tiện lướt siêu vượt âm, có khả năng cơ động và thay đổi quỹ đạo tiếp cận trong quá trình bay. Kết hợp với tốc độ cực cao, đặc điểm này khiến chúng đặc biệt khó bị đánh chặn.
Việc triển khai một loại tên lửa có khả năng tiến hành các đòn tấn công siêu vượt âm phi hạt nhân nhằm vào tối đa 6 mục tiêu trên lãnh thổ lục địa Mỹ được xem là một bước phát triển lớn đối với cán cân sức mạnh chiến lược giữa hai nước. Điều này làm gia tăng mức độ “dễ tổn thương lẫn nhau”, qua đó đối trọng với sự gia tăng đáng kể năng lực tác chiến của Mỹ dọc theo các đường biên giới của Nga.
Những mục tiêu tiềm năng hàng đầu có thể bao gồm các căn cứ không quân nơi triển khai các loại máy bay có giá trị cao, chẳng hạn Căn cứ Không quân Whiteman tại bang Missouri – nơi đặt các máy bay ném bom chiến lược B-2 – cũng như các cơ sở sản xuất quốc phòng trọng yếu như dây chuyền lắp ráp tiêm kích F-35 tại Fort Worth, bang Texas.
Trước đây, một số nhà lập pháp đã từng nêu khả năng Nga có thể phổ biến Oreshnik cho các đối tác khác, và hiện vẫn tồn tại khả năng đáng kể rằng Moskva sẽ tiếp tục đầu tư để phát triển thêm các phương tiện có khả năng tiến hành các đòn tấn công chiến thuật nhằm vào các mục tiêu trên lục địa Mỹ.
Theo MW
