Mỹ đang rút một phần nhân sự khỏi các căn cứ ở Trung Đông, một quan chức Mỹ cho biết hôm 14/1, sau khi một quan chức cấp cao Iran tuyên bố đã cảnh báo các nước láng giềng rằng họ sẽ tấn công các căn cứ Mỹ nếu Washington tiến hành không kích.
Trong bối cảnh giới lãnh đạo Iran đang tìm cách trấn áp làn sóng bất ổn trong nước nghiêm trọng nhất mà nước Cộng hòa Hồi giáo từng đối mặt, Tehran đồng thời nỗ lực đáp trả những lời đe dọa lặp đi lặp lại của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng can thiệp để ủng hộ các cuộc biểu tình chống chính phủ.
Một quan chức Mỹ, yêu cầu giấu tên, cho biết Washington đang rút một số nhân sự khỏi các căn cứ then chốt trong khu vực như một biện pháp phòng ngừa trước căng thẳng leo thang, theo Reuters.
“Mọi tín hiệu đều cho thấy một cuộc tấn công của Mỹ là sắp xảy ra, nhưng đó cũng là cách chính quyền này hành xử để khiến tất cả luôn trong trạng thái căng thẳng. Tính khó đoán là một phần của chiến lược”, một quan chức quân sự phương Tây nói với Reuters.
Tuy nhiên, tại Nhà Trắng, ông Trump lại phát tín hiệu rằng ông đang theo đuổi cách tiếp cận chờ đợi và quan sát đối với cuộc khủng hoảng.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng ông được thông báo các vụ giết người trong chiến dịch đàn áp biểu tình của chính quyền Iran đang giảm dần, và ông tin rằng hiện không có kế hoạch tiến hành các vụ hành quyết quy mô lớn.
Khi được hỏi ai đã cung cấp thông tin đó, ông Trump chỉ nói đó là “những nguồn tin rất quan trọng ở phía bên kia”.
Tổng thống Mỹ không loại trừ khả năng hành động quân sự, nói rằng “chúng tôi sẽ theo dõi tiến trình diễn biến ra sao”, đồng thời cho biết chính quyền của ông đã nhận được một “tuyên bố rất tích cực” từ phía Iran.
Hai quan chức châu Âu cho biết sự can thiệp quân sự của Mỹ có thể diễn ra trong vòng 24 giờ tới. Một quan chức Israel cũng nói rằng dường như ông Trump đã quyết định can thiệp, dù phạm vi và thời điểm vẫn chưa rõ.
Qatar cho biết việc cắt giảm nhân sự tại căn cứ không quân Al Udeid – căn cứ lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông – đang được tiến hành “để ứng phó với căng thẳng khu vực hiện nay”.
Ba nhà ngoại giao cho biết một số nhân sự đã được yêu cầu rời căn cứ, dù chưa có dấu hiệu cho thấy số lượng lớn binh sĩ được đưa bằng xe buýt tới sân vận động hay trung tâm mua sắm như đã từng xảy ra vài giờ trước một cuộc tấn công tên lửa của Iran hồi năm ngoái.
Anh cũng đang rút một phần nhân sự khỏi một căn cứ không quân tại Qatar trước nguy cơ Mỹ tiến hành không kích, theo báo The I Paper. Bộ Quốc phòng Anh chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Ông Trump đã nhiều lần đe dọa can thiệp để ủng hộ người biểu tình ở Iran, nơi hàng nghìn người được cho là đã thiệt mạng trong chiến dịch trấn áp làn sóng phản đối chính quyền giáo sĩ.
Iran và các đối thủ phương Tây đều mô tả các cuộc bất ổn, bắt đầu từ hai tuần trước với các cuộc biểu tình phản đối tình trạng kinh tế tồi tệ và nhanh chóng leo thang trong những ngày gần đây, là nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979 – sự kiện thiết lập chế độ giáo sĩ dòng Shi’ite tại Iran.
Một quan chức Iran cho biết hơn 2.000 người đã thiệt mạng. Một tổ chức nhân quyền đưa ra con số hơn 2.600 người.
“Iran chưa bao giờ đối mặt với mức độ tàn phá như thế này”, Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran ông Abdolrahim Mousavi nói hôm thứ Tư, cáo buộc các thế lực thù địch nước ngoài đứng sau.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot mô tả đây là “cuộc đàn áp bạo lực nhất trong lịch sử đương đại của Iran”.
Chính quyền Iran cáo buộc Mỹ và Israel kích động các cuộc bất ổn, do những đối tượng mà họ gọi là “khủng bố có vũ trang” thực hiện.
Iran yêu cầu các nước trong khu vực ngăn Mỹ tấn công
Ông Trump trong nhiều ngày qua đã công khai đe dọa can thiệp vào Iran nhưng không nêu chi tiết. Trong cuộc phỏng vấn với CBS News hôm thứ Ba, ông cam kết sẽ có “hành động rất mạnh mẽ” nếu Iran hành quyết người biểu tình. Ông cũng kêu gọi người dân Iran tiếp tục biểu tình và chiếm giữ các cơ quan, tuyên bố rằng “sự giúp đỡ đang trên đường tới”.
Quan chức cấp cao Iran, yêu cầu giấu tên, cho biết Tehran đã đề nghị các đồng minh của Mỹ trong khu vực ngăn Washington tấn công Iran.
“Tehran đã nói với các quốc gia trong khu vực, từ Arab Saudi, UAE đến Thổ Nhĩ Kỳ, rằng các căn cứ Mỹ trên lãnh thổ những nước này sẽ bị tấn công” nếu Mỹ nhằm vào Iran, quan chức này nói.
Các kênh liên lạc trực tiếp giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã bị đình chỉ, theo quan chức trên.
Mỹ hiện triển khai lực lượng khắp khu vực, bao gồm sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm tại căn cứ Al Udeid ở Qatar và trụ sở Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Bahrain.
Chính quyền Iran vẫn đứng vững
Dòng thông tin từ bên trong Iran đang bị cản trở nghiêm trọng do tình trạng mất kết nối Internet.
Tổ chức nhân quyền HRANA có trụ sở tại Mỹ cho biết họ đã xác minh được cái chết của 2.403 người biểu tình và 147 người thuộc phe chính phủ, vượt xa số thương vong trong các đợt biểu tình từng bị đàn áp vào các năm 2022 và 2009.
Uy tín của chính quyền Iran đã bị giáng đòn mạnh sau chiến dịch không kích kéo dài 12 ngày của Israel hồi tháng Sáu năm ngoái – với sự tham gia của Mỹ – diễn ra sau những thất bại của các đồng minh khu vực của Iran tại Lebanon và Syria. Các cường quốc châu Âu cũng khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, khiến cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước thêm trầm trọng.
Làn sóng bất ổn với quy mô lớn như vậy đã khiến giới chức Iran bị bất ngờ vào thời điểm nhạy cảm, nhưng hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chính quyền đối mặt nguy cơ sụp đổ tức thì, và bộ máy an ninh dường như vẫn đang kiểm soát tình hình, một quan chức phương Tây nhận định.
Nhà chức trách Iran đã tìm cách phát đi hình ảnh cho thấy họ vẫn duy trì được sự ủng hộ của công chúng. Đài truyền hình nhà nước Iran phát sóng cảnh các đám tang quy mô lớn dành cho những người thiệt mạng trong bất ổn tại Tehran, Isfahan, Bushehr và nhiều thành phố khác.
Người dân vẫy cờ, giơ cao ảnh Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và cầm các biểu ngữ mang khẩu hiệu chống bạo loạn.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói trong cuộc họp nội các rằng chừng nào chính phủ còn được dân chúng ủng hộ, thì “mọi nỗ lực của kẻ thù nhằm chống lại đất nước đều sẽ thất bại”.
Truyền thông nhà nước đưa tin người đứng đầu cơ quan an ninh tối cao Iran, ông Ali Larijani, đã điện đàm với Ngoại trưởng Qatar, trong khi Ngoại trưởng Araqchi trao đổi với những người đồng cấp UAE và Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Araqchi nói với Ngoại trưởng UAE Sheikh Abdullah bin Zayed rằng “tình hình đã lắng dịu”.
HRANA cho biết đã có tổng cộng 18.137 người bị bắt giữ cho đến nay.
Theo Reuters
