Nga, Ukraine và Mỹ kết thúc hai ngày đàm phán tại Abu Dhabi hôm 11/11 với đồng thuận sơ bộ về một cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn, đồng thời nhất trí tiếp tục các nỗ lực ngoại giao. Các phiên họp kéo dài gần 5 tiếng trong ngày thứ Ba và chưa đầy 2 tiếng vào ngày thứ Tư.
Trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Medinsky, trưởng đoàn đàm phán Moscow, cho biết đây là cuộc đàm phán ba bên chính thức đầu tiên kể từ tháng 2, với trọng tâm là cấu trúc an ninh rộng hơn của châu Âu. Phía Nga cho biết các bên đã tìm được tiếng nói chung về một số vấn đề. Các nhà đàm phán Mỹ cũng ghi nhận tiến triển, song thừa nhận những vấn đề gai góc nhất trong xung đột Ukraine vẫn chưa được giải quyết.
Ông Rustem Umerov, Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, dẫn đầu phái đoàn Kiev. Hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đóng vai trò trung gian trong các cuộc họp kín.
Thỏa thuận trao đổi tù binh quy mô lớn
Kết quả cụ thể rõ ràng nhất, nếu không muốn nói là duy nhất, sau hai ngày đàm phán là đồng thuận sơ bộ về một cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn giữa Nga và Ukraine. Trợ lý Tổng thống Nga Medinsky công bố thông tin này hôm thứ Tư.
Ông Umerov xác nhận thỏa thuận, trong khi ông Kushner hoan nghênh kế hoạch trao đổi, gọi đây là “đợt phóng thích tù binh mang ý nghĩa nhân đạo lớn nhất” kể từ khi xung đột nổ ra.
Trung tướng Aleksandr Zorin, Phó Cục trưởng Cục Thông tin thuộc Bộ Tổng tham mưu Nga và là thành viên phái đoàn đàm phán, sau đó cho biết việc trao đổi có thể diễn ra trong vòng 2-3 tuần tới, sau khi các bên hoàn tất những thủ tục cần thiết.
Thỏa thuận này được đưa ra sau lệnh ngừng bắn nhân đạo kéo dài 6 ngày tại khu vực quanh thị trấn Alyoshki, thuộc tỉnh Kherson, nhằm tạo điều kiện sơ tán hàng trăm dân thường. Lệnh ngừng bắn được thiết lập thông qua vai trò trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump.
An ninh châu Âu là trọng tâm đàm phán
Ông Medinsky nhận định an ninh châu Âu là “chủ đề trung tâm” của các cuộc thảo luận. Theo ông, muốn chấm dứt xung đột Ukraine, các bên phải giải quyết những vấn đề an ninh tồn đọng trên toàn lục địa.
“Về bản chất, cả cơ thể đều đang mắc bệnh, còn Ukraine chỉ là nơi khối áp xe vỡ ra. Vì vậy, cần chữa trị cho toàn bộ cơ thể. Một miếng băng cá nhân đơn thuần sẽ không giải quyết được vấn đề”, ông nói, đồng thời nhắc đến những quan ngại và đề xuất về an ninh của Nga đã bị phớt lờ suốt nhiều thập kỷ.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng nhấn mạnh cần thiết lập những thỏa thuận an ninh rộng hơn trước khi chuyển sang thảo luận về giải pháp chấm dứt xung đột.
Ông Kushner cũng gắn triển vọng đạt được một thỏa thuận lâu dài cho Ukraine với việc xây dựng cơ chế an ninh rộng hơn tại châu Âu. Ông nêu các mục tiêu chính của Washington gồm chấm dứt giao tranh, thiết lập những bảo đảm an ninh hậu chiến, hỗ trợ tái thiết và giải quyết các vấn đề nhân đạo.
Sau cuộc đàm phán, ông Kushner cho biết các bên đã đạt tiến triển đáng kể về vấn đề bảo đảm an ninh, nhưng không công bố nội dung cụ thể của bất kỳ thỏa thuận nào.
Lãnh thổ vẫn là nút thắt khó tháo gỡ nhất
Vấn đề lãnh thổ cũng được đưa ra thảo luận trong khuôn khổ các cuộc đàm phán rộng hơn về an ninh. Ông Kushner mô tả đây là trở ngại khó giải quyết nhất.
Trong lúc đàm phán diễn ra, Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky một lần nữa bác bỏ khả năng rút quân khỏi vùng Donbass, khu vực Nga đang kiểm soát một phần. Ông cho rằng gây sức ép buộc Kiev rút quân sẽ là con đường dễ dàng nhất để Washington đạt thỏa thuận với Moscow, nhưng nhấn mạnh Mỹ cần tìm “một cách khác”.
Khi được RT hỏi sau đàm phán về vấn đề lãnh thổ và những thông tin trên truyền thông phương Tây cho rằng Ukraine không chịu nhượng bộ, ông Medinsky khẳng định Moscow không thay đổi lập trường.
“Từng tấc đất của chúng tôi sẽ được trả lại cho Nga, bằng cách này hay cách khác”, ông tuyên bố. “Cứ để các tờ báo châu Âu tiếp tục sống trong thế giới ảo tưởng của họ”.
Lạc quan nhưng vẫn thận trọng
Ông Medinsky cho biết các nhà đàm phán đã tìm được tiếng nói chung về một số vấn đề, nhưng vẫn bất đồng ở những nội dung khác. Dù vậy, ông đánh giá cao hai đặc phái viên Mỹ Witkoff và Kushner, mô tả họ là những người chân thành, làm việc hiệu quả và tập trung vào mục tiêu.
Ngoại trưởng Lavrov cho biết đánh giá chung của các bên về vòng đàm phán khá tích cực, đồng thời nhận xét các nhà đàm phán Ukraine dường như sẵn sàng tham gia những cuộc thảo luận thực chất. Ông phân biệt thái độ này với Tổng thống Zelensky, người trước đó mô tả ngày đàm phán đầu tiên là mang tính xây dựng.
Theo ông Lavrov, cựu diễn viên này “liên tục chơi những nước cờ của riêng mình”.
Ông Kushner cũng nhận định các cuộc thảo luận diễn ra thực chất nhưng khó khăn, đồng thời gọi vòng đàm phán vừa qua là “bước khởi đầu tốt đẹp”. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đánh giá cuộc họp hôm thứ Ba đạt kết quả tích cực, song cảnh báo vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Châu Âu bị gạt khỏi bàn đàm phán về chính an ninh của mình
Đại diện các nước Tây Âu gồm Anh, Đức, Pháp, Italy và Liên minh châu Âu (EU) không tham gia trực tiếp các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi. Sau nhiều năm phản đối con đường ngoại giao, các đại diện này được cho là đã gặp riêng phái đoàn Mỹ và Ukraine ở một địa điểm khác để nghe báo cáo về kết quả thảo luận.
Ông Medinsky cho biết Nga không gặp đại diện châu Âu, cũng không lên lịch bất kỳ cuộc tiếp xúc nào với họ. Ông cáo buộc các nhà lãnh đạo châu Âu đang “lừa dối tập thể người dân Ukraine” bằng cách tiếp tục cung cấp vũ khí cho Kiev, qua đó “trên thực tế góp phần khiến dân thường thiệt mạng hàng loạt”.
Ông nhấn mạnh Moscow sẵn sàng xem xét các đề xuất hòa bình từ châu Âu, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được đề xuất nào. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng để ngỏ khả năng tiếp xúc với các nước châu Âu trong tương lai, song cho rằng những tuyên bố hiện tại của họ chưa cho thấy thiện chí đóng góp cho tiến trình hòa bình.
Ông Kushner cho biết mục tiêu cuối cùng là thiết lập một cơ chế đàm phán đa phương. Ngoại trưởng Rubio cũng cho rằng các nước châu Âu cần tham gia vào nỗ lực tìm kiếm một giải pháp lâu dài.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul yêu cầu các nước Tây Âu phải được tham gia vòng đàm phán tiếp theo.
Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo? Đặc phái viên Mỹ tới Moscow và Dublin
Sau cuộc đàm phán, ông Kushner xác nhận thông tin mà trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov đã công bố trước đó: ông cùng đặc phái viên Steve Witkoff dự kiến tới Moscow vào thứ Năm để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Sau chuyến đi, hai đặc phái viên Mỹ sẽ tới Dublin dự hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo EU và thông báo kết quả với Tổng thống Ukraine Zelensky.
Ngoại trưởng Lavrov cho biết Tổng thống Putin sẽ quyết định những bước đi tiếp theo của Moscow sau khi nghe báo cáo từ các đặc phái viên Mỹ và phái đoàn do ông Medinsky dẫn đầu. Tuy nhiên, ông lưu ý Nga vẫn sẽ tiếp tục theo đuổi các mục tiêu của chiến dịch quân sự mà Tổng thống Putin đã đề ra.
Nhà đàm phán Ukraine David Arakhamia cũng cho biết vòng đàm phán tiếp theo có thể được lên lịch sau những chuyến thăm nói trên. Ông bày tỏ hy vọng các bên sẽ tìm được giải pháp trước thềm năm mới.
Theo RT
