Hoạt động hàng không trên khắp nước Mỹ bị đình trệ vào chiều thứ Sáu sau khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ra lệnh đình chỉ các chuyến bay do sự cố liên lạc tại các trung tâm khu vực phụ trách điều phối không lưu trên toàn quốc.
Viện dẫn “những tình huống đặc biệt nghiêm trọng” và “lý do an toàn”, FAA thông báo lệnh dừng bay sẽ có hiệu lực ít nhất đến 23h ngày thứ Sáu theo giờ miền Đông nước Mỹ.
Trong thông báo trên mạng xã hội, cơ quan này mô tả sự cố là tình trạng gián đoạn viễn thông tạm thời. FAA khẳng định đã nắm được tình trạng của tất cả chuyến bay và sẽ xử lý các chuyến bay quốc tế “theo từng trường hợp cụ thể”.
Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy cho biết sự cố ảnh hưởng đến toàn bộ 22 trung tâm khu vực phụ trách điều phối máy bay di chuyển giữa các sân bay. Các kỹ thuật viên của FAA đang tìm cách xác định nguyên nhân.
Mỹ chưa từng ban hành lệnh dừng bay trên toàn quốc kể từ tháng 1/2023, khi sự cố tại một hệ thống máy tính trọng yếu của FAA khiến các máy bay phải nằm sân. Trước đó, lần gần nhất xảy ra tình huống tương tự là sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9.
“Cho đến thời điểm này, chưa có dấu hiệu nào cho thấy đây là một cuộc tấn công có chủ đích nhằm vào chúng ta. Hiện tại, đây chỉ là sự cố gián đoạn viễn thông”, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin nói với các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng hôm thứ Sáu.
Giới chức chưa loại trừ khả năng bị tấn công mạng
Khi được hỏi liệu có thể loại trừ khả năng xảy ra một cuộc tấn công mạng hay không, ông Mullin trả lời: “Ở thời điểm này, chúng tôi chưa loại trừ bất cứ khả năng nào”.
Ông cho biết các nhà điều tra luôn phải xem xét khả năng tấn công mạng, nhất là khi những vụ việc như vậy xảy ra thường xuyên. Tuy nhiên, “cho đến lúc này, chúng tôi chưa xác định được điều đó”.
“Không có dấu hiệu nào và chúng tôi cũng không có lý do gì để tin rằng đây là mối đe dọa đối với nước Mỹ”, ông nhấn mạnh. Bộ trưởng Mullin cho biết Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các quan chức khác vào đầu ngày.
“Mọi người đều an toàn. Không có lý do gì để lo lắng cho người thân của bạn nếu họ đang đi máy bay”, ông Mullin nói.
Theo Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ, các hệ thống liên lạc vẫn hoạt động nhưng chất lượng tín hiệu đã suy giảm. Phần lớn hệ thống thông tin liên lạc đều có phương án dự phòng.
“Như các bạn có thể thấy, máy bay vẫn đang hạ cánh, nghĩa là hoạt động liên lạc vẫn tiếp diễn”, ông nói, đồng thời giải thích lệnh đình chỉ được ban hành nhằm bảo đảm an toàn ở mức cao nhất.
Ông Mullin cho biết hai khu vực bên trong nước Mỹ vẫn duy trì được liên lạc bình thường, nhưng từ chối tiết lộ địa điểm cụ thể. Ông cũng chưa nhận được thông tin về việc quốc gia nào khác bị ảnh hưởng.
Các quan chức chưa thảo luận về thời gian cần thiết để khôi phục hoạt động bình thường. “Vấn đề này sẽ không thể được giải quyết và đảo ngược chỉ trong vòng một giờ. Quá trình đó sẽ cần thời gian”, ông Mullin nói.
Theo ông, ưu tiên trước mắt là khôi phục hệ thống liên lạc và đưa toàn bộ máy bay xuống mặt đất, sau đó mới từng bước đưa hoạt động hàng không trở lại bình thường.
Ông Mullin cho biết mọi cơ quan có năng lực và hạ tầng liên lạc đều tham gia xử lý sự cố, trong đó có FAA, Bộ Quốc phòng Mỹ và Bộ Ngoại giao Mỹ. Ông mô tả tình hình hiện nay là “chưa từng có tiền lệ”.
Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ cũng bác bỏ việc so sánh sự cố lần này với các vụ tấn công ngày 11/9. “Đây không phải tình huống có thể đem ra so sánh với sự kiện 11/9. Tôi sẽ không đi theo hướng so sánh đó”, ông nói.
Theo ông, nhiều người đưa ra nhận định này vì lần gần nhất Mỹ phải dừng bay trên toàn quốc là sau các vụ tấn công ngày 11/9. “Đây là sự cố viễn thông. Bản chất hoàn toàn khác”.
Khi được hỏi liệu sự cố có liên quan đến tình trạng gián đoạn dịch vụ Microsoft hôm thứ Năm hay không, ông Mullin trả lời: “Tôi không thấy có lý do gì để liên hệ hai sự việc đó với nhau. Đây là hai vấn đề riêng biệt”.
Lệnh dừng bay cũng ảnh hưởng đến những chuyến bay đã hoàn tất việc đón khách và chuẩn bị cất cánh. Theo hãng tin AP, hành khách trên một máy bay của American Airlines đang chuẩn bị bay từ Wichita, bang Kansas, đến Chicago ban đầu nhận được tin nhắn thông báo nguyên nhân là “tình trạng không lưu tại Chicago”.
Sau khoảng một giờ chờ đợi trên đường băng, cơ trưởng thông báo sự cố dường như đã xảy ra trên phạm vi toàn quốc. Máy bay sau đó quay trở lại vị trí đỗ.
American Airlines ra thông cáo cho biết những máy bay đã ở trên không vẫn có thể tiếp tục hành trình đến điểm đến. Hãng dự báo lịch bay sẽ tiếp tục bị xáo trộn trong phần còn lại của ngày, tùy thuộc vào thời gian lệnh dừng bay được duy trì.
“American Airlines sẽ huy động toàn bộ nhân lực để đưa hành khách tiếp tục hành trình sớm nhất có thể ngay khi FAA dỡ bỏ lệnh dừng bay trên toàn quốc”, hãng cho biết.
United Airlines thông báo trên mạng xã hội rằng các chuyến bay đã cất cánh vẫn được tiếp tục hành trình, nhưng sẽ không có chuyến bay nội địa mới nào được phép cất cánh trong thời gian lệnh đình chỉ còn hiệu lực.
Đối với các chuyến bay quốc tế khởi hành, FAA sẽ xử lý theo từng trường hợp. United Airlines khuyến nghị hành khách truy cập website hoặc ứng dụng của hãng để kiểm tra tình trạng chuyến bay và đặt lại vé nếu cần.
Khi được hỏi về thông tin FAA đang triển khai một hệ thống kiểm soát không lưu mới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hôm thứ Sáu, ông Mullin cho biết giới chức đang xem xét khả năng này, với sự tham gia của Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ (CISA).
Hệ thống được thiết kế để phát hiện các vấn đề và đề xuất lộ trình bay mới cho máy bay. Công nghệ này được đặt tại một địa điểm duy nhất gần Washington và chỉ có nhiệm vụ gửi khuyến nghị đến các trung tâm kiểm soát không lưu, chứ không trực tiếp điều hành hoạt động bay.
Sự cố xảy ra khi Mỹ tìm cách thay thế thiết bị xuống cấp
Sự cố diễn ra trong bối cảnh chính phủ Mỹ đang nỗ lực thay thế hệ thống thiết bị đã cũ mà các kiểm soát viên không lưu sử dụng. Năm ngoái, Quốc hội Mỹ đã dành riêng 12,5 tỷ USD cho chương trình nâng cấp này.
Đến nay, hàng kilomet cáp đồng đã được thay thế bằng cáp quang, trong khi các sân bay trên khắp nước Mỹ đang từng bước được trang bị hệ thống vô tuyến mới.
Tuy nhiên, quá trình nâng cấp vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho biết cần thêm 30 tỷ USD để hoàn tất chương trình. Nhà Trắng đã bắt đầu vận động Quốc hội cấp khoản ngân sách này.
Steve Arroyo, chuyên gia an toàn hàng không và cựu phi công của United Airlines, so sánh sự cố hôm thứ Sáu với một vụ trục trặc hệ thống liên lạc tại trung tâm kiểm soát không lưu khu vực hồi tháng 9, khiến hàng trăm chuyến bay ở vùng Đông Bắc nước Mỹ bị chậm.
Tuy nhiên, ông cho biết lần này sự cố ảnh hưởng đến toàn bộ nước Mỹ và tình trạng thiết bị lỗi thời của các kiểm soát viên không lưu có thể là một trong những nguyên nhân.
“Nếu không có khả năng duy trì liên lạc, dù là do hệ thống dây dẫn cũ đã xuống cấp hay bất kỳ lý do nào khác, bạn buộc phải giữ máy bay dưới mặt đất”, ông Arroyo nói. “Không thể để chúng cất cánh rồi đối mặt với nguy cơ không thể liên lạc được”.
Ông cho rằng tình huống lần này khác với các vụ tấn công ngày 11/9, khi máy bay được lệnh hạ cánh ngay lập tức. Trong sự cố hôm thứ Sáu, các phi công có lẽ vẫn có thể liên lạc với kiểm soát viên tại sân bay.
Theo Reuters, AP
