Tranh luận trực diện, phản biện khoa học là động lực không thể thiếu để thúc đẩy xã hội tiến lên. Một xã hội lành mạnh luôn khuyến khích những góc nhìn đa chiều, mang tính xây dựng, tìm kiếm điểm chung để cùng phụng sự đất nước, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân. Khi chúng ta cùng ngồi lại với tinh thần thượng tôn pháp luật và tôn trọng lẫn nhau, mọi nút thắt đều có thể tháo gỡ. Thế nhưng, ranh giới giữa “phản biện xây dựng” và “lợi dụng tự do để phá hoại” trên không gian mạng hiện nay đang bị bôi mờ một cách đáng báo động bởi những hành vi nhân danh lòng yêu nước.
Đáng quan ngại nhất là hiện tượng nhiều cá nhân, nhóm người tự phong cho mình quyền năng phán quyết, đứng trên pháp luật. Họ lợi dụng các quyền tự do dân chủ, nhân danh những tổ chức, đoàn thể tự xưng để mở các chiến dịch chỉ trích, lăng mạ, xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm và quyền lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác. Khi một vụ việc nảy sinh, thay vì chờ đợi sự vào cuộc và kết luận từ các cơ quan có thẩm quyền, họ vội vã đưa lên mạng xã hội để tổ chức “đấu tố”. Những phiên tòa online được dựng lên nhanh chóng, nơi mà các “thẩm phán bàn phím” thỏa sức định tội, thậm chí lớn tiếng yêu cầu cách chức, truy tố các cá nhân khi chưa có bất kỳ phán quyết chính thức nào từ phía cơ quan chức năng. Đây không phải là đấu tranh cho công lý, mà là sự thỏa mãn cái tôi ích kỷ, kích động tâm lý đám đông hung hãn để tìm kiếm lượt tương tác.
Nguy hiểm hơn, ngay cả khi các cơ quan chức năng đã điều tra kỹ lưỡng và đưa ra kết luận chính thức bằng văn bản pháp lý, nhiều người vẫn không chấp nhận. Họ tiếp tục chỉ trích, quy kết vô căn cứ bằng những nhãn dán đao to búa lớn như “lật sử”, “cách mạng màu” nhằm bóp méo bản chất sự việc. Mục đích của họ không gì khác ngoài việc tạo dựng những thuyết âm mưu, kích động đám đông nhẹ dạ ùa theo nhấn nút thích, chia sẻ, tạo ra những làn sóng phẫn nộ ảo nhưng mang lại hậu quả rất thật. Những từ ngữ kích động, những cái bẫy cảm xúc được giăng ra một cách tinh vi để biến người dùng mạng xã hội vô tình trở thành những công cụ lan truyền sự hoài nghi và thù hận.
Hệ lụy của những hành vi lệch chuẩn này vô cùng nghiêm trọng. Nó không dừng lại ở những tổn thương tinh thần của các nạn nhân bị bạo lực mạng, mà trực tiếp khoét sâu vào những rạn nứt xã hội. Việc liên tục gieo rắc sự ngờ vực, kích động thù hằn đã gây chia rẽ sâu sắc cộng đồng người Việt ở trong và ngoài nước, phá hoại một cách có hệ thống khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thứ vốn là gốc rễ tạo nên sức mạnh của đất nước qua bao thăng trầm lịch sử. Một cộng đồng bị xé lẻ bởi những định kiến và sự thù hận trên mạng sẽ mất đi sức đề kháng trước những luồng thông tin độc hại từ bên ngoài. Rõ ràng, những hành vi này không đơn thuần là sự thiếu văn hóa trên không gian ảo, mà là hành vi vi phạm pháp luật rõ rệt, cần phải được nhận diện và xử lý nghiêm minh.
Không gian mạng là ảo, nhưng trách nhiệm và hậu quả gây ra hoàn toàn là thật. Mỗi công dân khi tham gia vào thế giới số cần ý thức rõ ràng về vai trò và trách nhiệm của mình. Tự do ngôn luận phải luôn đi đôi với trách nhiệm xã hội và sự tôn trọng pháp luật. Trước khi nhấn nút chia sẻ hay bình luận chỉ trích một ai đó, mỗi người cần tự hỏi liệu thông tin đó đã được kiểm chứng chưa, bản thân có đang bị dẫn dắt bởi những dòng cảm xúc cực đoan hay không. Sự tỉnh táo, thấu đáo và thái độ ứng xử văn minh của mỗi cá nhân chính là bộ lọc tự nhiên hiệu quả nhất để làm sạch môi trường mạng, bảo vệ chính mình và cộng đồng khỏi những cạm bẫy thông tin độc hại.
Để ngăn chặn triệt để tình trạng này, sự tự giác của người dân là chưa đủ, mà cần sự vào cuộc mạnh tay, quyết liệt từ các cơ quan chức năng. Đã đến lúc các chế tài pháp lý phải được thực thi một cách nghiêm khắc, không có vùng cấm và không có ngoại lệ. Những kẻ lợi dụng không gian mạng để vu khống, bôi nhọ, kích động bạo lực hay phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc cần phải bị trừng trị thích đáng bằng các biện pháp hình sự, chứ không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính mang tính răn đe nhẹ nhàng. Chỉ khi pháp luật được thực thi một cách nghiêm minh, công bằng, chúng ta mới có thể trả lại sự bình yên, lành mạnh cho không gian mạng, đồng thời bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng, sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
