Sau các báo cáo cho rằng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran đã phá hủy ít nhất một máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (AWACS) E-3 Sentry của Không quân Mỹ tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi, đoạn video mới công bố từ hiện trường đã xác nhận chiếc máy bay này bị phá hủy hoàn toàn.
Hình ảnh cho thấy một chiếc E-3G thuộc Không đoàn Kiểm soát Không quân số 552 (đóng tại căn cứ không quân Tinker ở bang Oklahoma) mang số hiệu 81-0005, đã bị tiêu diệt tại cơ sở tiền phương quan trọng của Mỹ ở Vịnh Ba Tư.
Đòn tấn công của Iran dường như đã nhắm trúng bộ phận quan trọng nhất của máy bay – phần đuôi, nơi đặt mái vòm radar xoay đặc trưng. Các chuyên gia vẫn đưa ra những đánh giá khác nhau về việc liệu UAV hay tên lửa đạn đạo là tác nhân gây ra cú đánh chính xác này.
E-3 là một trong những máy bay có giá trị cao nhất của Không quân Mỹ, chỉ xếp sau máy bay chỉ huy trên không E-4B Nightwatch, với giá trị của mỗi chiếc đều gần 500 triệu USD.
Mặc dù các cuộc tấn công của Iran trước đó đã phá hủy những mục tiêu có giá trị cao hơn, như radar AN/FPS-132 trị giá 1,1 tỷ USD tại Qatar và hai radar AN/TPY-2 trị giá từ 500 triệu đến 1 tỷ USD mỗi hệ thống, nhưng E-3 vẫn là máy bay giá trị nhất của quân đội Mỹ bị phá hủy kể từ khi chiến tranh nổ ra.
Việc chiếc E-3 bị tiêu diệt vào ngày 28/3 cũng đánh dấu tròn một tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích Iran vào ngày 28/2. Kể từ đó, năng lực đánh chặn các đòn tấn công của Iran của Mỹ và các đồng minh đã suy giảm nhanh chóng, do mạng lưới radar bị phá hủy và kho tên lửa đánh chặn dần cạn kiệt.
Việc thay thế E-3 sẽ đặc biệt khó khăn. Kinh phí cho hệ thống cảnh báo sớm thế hệ mới E-7 Wedgetail – dòng máy bay đầu tiên sau Chiến tranh Lạnh – chỉ mới được phê duyệt vào đầu tháng 3, trong khi danh sách chờ nhận máy bay này vẫn còn rất dài.
Bên cạnh E-3, các cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Prince Sultan được cho là đã phá hủy ít nhất 3 máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker, mỗi chiếc trị giá khoảng 53 triệu USD. Vụ tấn công cũng được cho là đã gây ra ít nhất 10 thương vong.
Diễn biến này nối tiếp một cuộc tấn công tên lửa trước đó của Iran vào chính căn cứ này trong tuần thứ hai của tháng 3, khiến ít nhất 5 máy bay KC-135 bị hư hại. Ngoài ra, một chiếc KC-135 khác đã bị phá hủy và một chiếc khác bị hư hại trên không phận Iraq, được cho là do hoạt động phòng không của các lực lượng dân quân địa phương.
Đội bay tiếp dầu trên không của Không quân Mỹ đang chịu áp lực ngày càng lớn. Các cuộc tấn công của Iran vào nhiều căn cứ quân sự trên khắp Trung Đông đã hạn chế khả năng triển khai tiêm kích, buộc Mỹ phải tiến hành các đòn đánh từ những căn cứ xa hơn, kéo theo nhu cầu hỗ trợ tiếp dầu tăng mạnh.
Tuổi đời cao của đội bay KC-135, nhu cầu bảo trì lớn, cùng với những vấn đề tồn tại ở số lượng hạn chế của máy bay tiếp dầu thế hệ mới KC-46 đã khiến Không quân Mỹ trở nên dễ tổn thương hơn trong lĩnh vực then chốt này.
Theo MW
