Đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ trong ngày 3/11 theo giờ địa phương, với chiến thắng áp đảo lan sâu vào những thành trì lâu năm của đảng Cộng hòa. Hàng chục triệu cử tri đã thể hiện sự phản đối mạnh mẽ đối với Tổng thống Donald Trump thông qua lá phiếu của mình.
Quy mô và phạm vi của làn sóng chiến thắng dành cho đảng Dân chủ vẫn đang được làm rõ, nhưng kết quả ban đầu cho thấy đảng này đã giành thắng lợi tại nhiều bang từng được xem là nằm ngoài tầm với, trong đó có những thành trì bảo thủ như South Carolina, Texas và Iowa.
Làn sóng chiến thắng của đảng Dân chủ phản ánh sự thất vọng sâu sắc của cử tri trước cách ông Trump điều hành nền kinh tế và quyết định phát động cuộc chiến nhằm vào Iran hồi tháng 2, khiến giá xăng tăng mạnh. Nhiều cuộc thăm dò liên tiếp cho thấy cử tri lo ngại về chi phí sinh hoạt và tức giận trước cách Tổng thống xử lý vấn đề này.
Tại Kansas, ông Adam Hamilton, một mục sư thuộc hệ thống nhà thờ lớn, đã trở thành ứng viên Dân chủ đầu tiên giành được ghế Thượng viện tại bang này kể từ thời kỳ Đại suy thoái, cách đây gần một thế kỷ.
Ở Ohio, ứng viên Dân chủ Sherrod Brown giành được chiếc ghế từng thuộc về Phó Tổng thống JD Vance cách đây 2 năm. Trong khi đó, tại Texas, nghị sĩ bang thuộc đảng Dân chủ James Talarico đã vượt qua sức ép từ những khoản chi tiêu vận động bên ngoài khổng lồ để đánh bại Tổng chưởng lý Cộng hòa Ken Paxton, người vướng nhiều bê bối.
Đáng chú ý, cả Ohio và Texas đều đã bỏ phiếu ủng hộ ông Trump với cách biệt hai chữ số trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Tại South Carolina, bang mà ông Trump từng giành chiến thắng với cách biệt gần 18 điểm phần trăm trong năm 2024, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews đã đánh bại thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham. Bà Graham được bổ nhiệm vào ghế này sau khi anh trai bà, thượng nghị sĩ Lindsey Graham, qua đời.
Trước bầu cử, ông Trump đã lựa chọn ủng hộ ông Paxton và bà Graham thay vì những ứng viên có vị thế vững chắc hơn, bất chấp những điểm yếu rõ ràng của hai người. Ông Paxton liên tục vướng vào hàng loạt tranh cãi, trong đó có vụ luận tội năm 2023 và các cáo buộc gian lận chứng khoán. Trong khi đó, việc bà Graham thừa nhận thiếu kinh nghiệm cũng khiến bà phải đối mặt với những thông tin bất lợi trên truyền thông.
Tổng thống Trump đã tích cực vận động cho các ứng viên Paxton, Graham và Jon Husted của bang Ohio trong chiến dịch nước rút trước ngày bầu cử. Ông tổ chức hơn 2 chục cuộc mít tinh và nhiều lần kêu gọi những người ủng hộ hãy “cứ coi như tôi cũng có tên trên lá phiếu”, nhằm khích lệ lực lượng cử tri trung thành đi bỏ phiếu.
Tối 3/11, khi nguy cơ đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc hội ngày càng rõ ràng, ông Trump đăng trên mạng xã hội: “Tôi không có tên trên lá phiếu. Nếu có, chúng ta đã chiến thắng ÁP ĐẢO! Cảm ơn mọi người đã quan tâm đến vấn đề này”.
Tổng cộng, đảng Dân chủ đã giành lại 6 ghế Thượng viện từ tay đảng Cộng hòa, qua đó bảo đảm đa số tại cơ quan này, ngay cả khi không giữ được những ghế của mình trong các cuộc đua sít sao tại Michigan và Minnesota.
Tại Hạ viện, đảng Dân chủ cũng đang trên đà giành quyền kiểm soát sau khi đánh bật ít nhất 8 nghị sĩ Cộng hòa tại các bang như Kentucky, New Jersey và North Carolina. Các ứng viên Dân chủ còn thể hiện sức cạnh tranh ngay tại những khu vực vốn có truyền thống ủng hộ mạnh mẽ phe Cộng hòa.
Ưu thế của đảng Dân chủ không chỉ thể hiện trong các cuộc đua vào Quốc hội. Thống đốc Texas Greg Abbott, người đã giữ chức vụ này qua 3 nhiệm kỳ, thất bại trước ứng viên Dân chủ Gina Hinojosa. Đảng Dân chủ cũng giành được chức thống đốc tại hai bang có truyền thống bảo thủ là Iowa và Ohio.
Đòn chí mạng với ông Trump
“Thông qua những chiến thắng áp đảo và mang tính quyết định, người dân Mỹ đã bác bỏ sự bất tài của Tổng thống Donald J. Trump”, thượng nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm Jon Ossoff, người được dự báo chiến thắng tại Georgia, tuyên bố trước những người ủng hộ tại buổi tiệc mừng chiến thắng.
Tại Florida, thượng nghị sĩ Cộng hòa Ashley Moody đã đánh bại ứng viên Dân chủ Angie Nixon. Tuy nhiên, bà chỉ dẫn trước đối thủ khoảng 3 điểm phần trăm, theo số liệu kiểm phiếu do Reuters và USA Today tổng hợp. Kết quả này đáng chú ý bởi ông Trump từng giành chiến thắng tại Florida với cách biệt 13 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử năm 2024.
Diễn biến này tiếp tục cho thấy ngay cả những bang vốn có truyền thống ủng hộ mạnh mẽ đảng Cộng hòa cũng đang chuyển dịch đáng kể theo hướng có lợi cho phe Dân chủ.
Đảng Dân chủ cũng giữ được 3 ghế tại Hạ viện ở Florida, bất chấp việc các nghị sĩ Cộng hòa đã vẽ lại ranh giới những khu vực bầu cử này hồi đầu năm. Cả 3 khu vực đều từng bỏ phiếu ủng hộ ông Trump với cách biệt ít nhất 9 điểm phần trăm.
Theo các cuộc thăm dò cử tri sau bỏ phiếu do SSRS thực hiện thay mặt một liên minh gồm nhiều cơ quan truyền thông Mỹ, trong đó có các mạng truyền hình lớn và hãng tin AP, một nửa số cử tri trên toàn quốc cho biết họ xem cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 là cơ hội để thể hiện sự phản đối đối với Tổng thống.
Khoảng 3/4 số người được hỏi nói rằng họ “tức giận” hoặc “không hài lòng” với hướng đi hiện nay của đất nước.
Ngoài ra, 70% cử tri tham gia khảo sát cho rằng Quốc hội cần tăng cường vai trò giám sát và tạo thêm cơ chế kiểm soát, cân bằng quyền lực đối với Tổng thống.
Theo Reuters
