Ít doanh nhân nào trong lịch sử hiện đại có sức ảnh hưởng sâu rộng tới văn hóa đại chúng như Elon Musk. Từ một doanh nhân công nghệ, ông đã trở thành biểu tượng Internet toàn cầu, nhân vật thường xuyên xuất hiện trong các cuộc tranh luận chính trị, kinh tế và công nghệ, đồng thời vừa trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu khối tài sản vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Trong bối cảnh khoảng cách giàu nghèo ngày càng gây tranh cãi và hình ảnh giới siêu giàu không còn được công chúng nhìn nhận tích cực như trước, Elon Musk vẫn duy trì được một cộng đồng người hâm mộ đông đảo. Điều này càng đáng chú ý khi ông không sở hữu phong cách gần gũi, điềm đạm như nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett.
Những người ủng hộ xem sự thẳng thắn, đôi khi bộc trực và khó đoán của Musk là điểm hấp dẫn. Trong khi đó, các nhà phê bình cho rằng ông đang sở hữu ảnh hưởng quá lớn, giống một “nhà tài phiệt công nghệ”, đồng thời bày tỏ lo ngại về cách quản trị doanh nghiệp và sự can dự ngày càng sâu của ông vào chính trị.
Tuy nhiên, bất chấp những tranh cãi, đế chế SpaceX của Musk vẫn vừa hoàn tất đợt IPO lịch sử trị giá 75 tỷ USD, phản ánh niềm tin rất lớn của giới đầu tư đối với các dự án mà ông theo đuổi.
Theo ước tính của Forbes trước khi SpaceX lên sàn, tài sản của Musk vào khoảng 780 tỷ USD. Sau IPO, các tính toán dựa trên hồ sơ doanh nghiệp cho thấy giá trị tài sản của ông có thể vượt 1.100 tỷ USD khi cổ phiếu chính thức giao dịch.
Đế chế đưa Elon Musk thành người đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD
Phần lớn tài sản hiện nay của Musk nằm tại SpaceX.
Ước tính riêng phần sở hữu của ông tại công ty này đã có giá trị khoảng 866 tỷ USD. Cộng thêm cổ phần tại Tesla cùng các doanh nghiệp khác, tổng tài sản của Musk hiện vượt xa bất kỳ tỷ phú nào trong lịch sử.
Matt Durot, Phó Tổng biên tập mảng tài sản của Forbes, nhận định: “Người giàu thứ hai thế giới hiện chỉ quanh mức 300 tỷ USD, tức chưa bằng một phần ba tài sản mà Elon Musk có thể sở hữu sau IPO. Trước đây chỉ có một người từng chạm mốc 400 tỷ USD, đó là ông Larry Ellison.”
Từ Tesla đến Twitter: Hành trình xây dựng quyền lực
Elon Musk sinh năm 1971 tại Pretoria, Nam Phi, có mẹ là người Canada và cha là người Nam Phi. Ông tốt nghiệp Đại học Pennsylvania vào năm 1997.
Tên tuổi Musk gắn liền với Tesla và SpaceX trước khi ông tiếp tục mở rộng ảnh hưởng bằng thương vụ mua lại nền tảng Twitter với giá 44 tỷ USD vào năm 2022.
Thương vụ này giúp ông sở hữu một trong những kênh truyền thông có sức lan tỏa mạnh nhất thế giới, cho phép tiếp cận trực tiếp hàng trăm triệu người dùng và trở thành tiếng nói có ảnh hưởng trong các cuộc tranh luận về chính trị, nhập cư, tự do ngôn luận hay chi tiêu công.
Sự tham gia sâu hơn vào chính trị, đặc biệt thông qua vai trò trong bộ máy chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cũng trở thành một trong những chương gây tranh cãi nhất trong sự nghiệp của ông.
“Phần thưởng Elon” và niềm tin của Phố Wall
Năm nay 54 tuổi, Musk từng đặt cược rằng xe điện không chỉ thân thiện môi trường mà còn có thể trở thành sản phẩm công nghệ cao tích hợp phần mềm.
Canh bạc đó đã biến Tesla thành hãng xe giá trị nhất thế giới và buộc các hãng ô tô truyền thống phải đẩy nhanh quá trình điện hóa.
Nhiều nhà đầu tư hiện tin rằng ông có thể lặp lại thành công tương tự trong lĩnh vực không gian và trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, không ít chuyên gia lưu ý rằng phần lớn giá trị của SpaceX vẫn dựa trên những công nghệ có thể phải mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ mới chứng minh được hiệu quả thương mại.
Ngoài Tesla và SpaceX, Musk còn đồng sáng lập nhiều công ty khác như The Boring Company và Neuralink.
Sức ảnh hưởng rộng lớn đến mức giới tài chính đã đặt cho hệ sinh thái doanh nghiệp xoay quanh ông một cái tên riêng: “Muskonomy” – nền kinh tế Musk.
Từ đó xuất hiện khái niệm “Elon Premium” – mức định giá cộng thêm mà nhà đầu tư sẵn sàng trả chỉ vì niềm tin vào Musk, thay vì các chỉ số tài chính truyền thống.
Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại Renaissance Capital, nhận xét: “Cũng giống Tesla, đầu tư vào SpaceX thực chất là đặt cược vào Elon Musk.”
Ông cho rằng mức định giá từ 1.500 đến 2.000 tỷ USD khiến các phương pháp định giá truyền thống gần như mất tác dụng và được giải thích chủ yếu bằng “phần thưởng Elon Musk”.
Elon Musk không qua bộ lọc
Việc quá nhiều quyền lực tập trung vào một doanh nhân duy nhất cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về quản trị doanh nghiệp, xung đột lợi ích và rủi ro khi số phận của các công ty gắn chặt với cá nhân người sáng lập.
Trong nhiều năm, Musk liên tục vướng vào các cuộc đối đầu công khai với cơ quan quản lý, các quỹ bán khống, giới truyền thông, nhiều tỷ phú khác và cả những tập đoàn lớn.
Mối quan hệ giữa ông và Tổng thống Donald Trump cũng đi theo mô-típ tương tự.
Sau khi hỗ trợ chiến dịch tranh cử và trở thành một trong những đồng minh doanh nghiệp quan trọng của ông Trump, Musk dần xuất hiện những bất đồng với Nhà Trắng về các chính sách kinh tế và chi tiêu công.
Dù hai bên hiện đã phần nào hạ nhiệt căng thẳng, câu chuyện này tiếp tục cho thấy ranh giới giữa tham vọng chính trị và đế chế kinh doanh của Musk ngày càng trở nên mờ nhạt.
Thiên tài hay hiện tượng chưa từng có?
Dẫu vậy, với nhiều nhà đầu tư, những tranh cãi xoay quanh Musk vẫn không đủ để làm lu mờ thành tích của ông trong việc biến các ý tưởng táo bạo thành những doanh nghiệp giá trị hàng đầu thế giới.
Ông Jamie Dimon, CEO của JPMorgan Chase, người từng có thời gian dài đối đầu pháp lý với Musk, gần đây đã đưa ra một nhận xét gây chú ý: “Elon là Edison của thời đại chúng ta.”
Vị lãnh đạo ngân hàng này cho biết hai người đã hòa giải sau nhiều năm căng thẳng và thậm chí còn gọi Musk là “Einstein của thời đại ngày nay”.
Dù yêu hay ghét Elon Musk, một thực tế khó phủ nhận là ông đã tạo ra một hiện tượng chưa từng có trong lịch sử kinh doanh hiện đại: một doanh nhân có thể khiến hàng triệu người đặt cược vào những ý tưởng tưởng như viển vông, từ xe điện, tên lửa tái sử dụng, Internet vệ tinh cho tới giấc mơ đưa con người trở thành nền văn minh đa hành tinh. Và chính niềm tin đó đã đưa ông trở thành nghìn tỷ phú đầu tiên của thế giới.
Theo Reuters, Forbes, Bloomberg
