Ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine vừa công bố tên lửa đánh chặn đạn đạo FP-7, loại vũ khí được kỳ vọng sẽ trở thành thành phần chủ lực của hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo châu Âu - Ukraine mang tên Freya.
Đây được đánh giá là một trong những chương trình phòng thủ tên lửa tham vọng nhất tại châu Âu kể từ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Dự án được thúc đẩy sau khi các quốc gia thuộc liên minh "Coalition of the Willing" (Liên minh sẵn sàng) họp tại Paris và nhất trí thành lập Liên minh Phòng thủ chống tên lửa đạn đạo (Anti-Ballistic Coalition) nhằm xây dựng một mạng lưới phòng thủ có chi phí hợp lý để đối phó với các mối đe dọa tên lửa đạn đạo ngày càng hiện đại.
FP-7 được phát triển từ tên lửa S-300 thời Liên Xô
Mặc dù được giới thiệu là một tên lửa đánh chặn thế hệ mới, FP-7 thực tế không phải thiết kế hoàn toàn mới mà được phát triển dựa trên 5V55 - tên lửa phòng không từng trang bị cho hệ thống S-300P của Liên Xô.
Trong thời Liên Xô, việc sản xuất 5V55 từng được triển khai tại nhà máy Vizar ở Ukraine, giúp nước này tích lũy nhiều kinh nghiệm về thiết kế cũng như quy trình chế tạo loại tên lửa này.
Theo các nhà phát triển, FP-7 đã được nâng cấp sâu rộng về động cơ, hệ thống dẫn đường và điều khiển, cho phép đạt tầm đánh chặn trên 150 km. Doanh nghiệp phát triển cũng cho biết tên lửa đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm có điều khiển đầu tiên.
So sánh với các tên lửa phòng không Nga
Dù được cải tiến đáng kể, FP-7 vẫn còn khoảng cách khá xa so với những tên lửa phòng không hiện đại nhất của Nga.
Tên lửa 40N6 thuộc tổ hợp S-400 có tốc độ khoảng Mach 14 và tầm bắn tới 400 km, trong khi các tên lửa 77N6-N và 77N6-N1 của hệ thống S-500 được cho là còn nhanh hơn, với tầm đánh chặn khoảng 600 km.
Tuy nhiên, nếu so với nhiều loại tên lửa phòng không hiện có của châu Âu, FP-7 vẫn được đánh giá có tính cạnh tranh cao. Điều này phần nào phản ánh những hạn chế kéo dài của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu trong lĩnh vực phòng thủ tên lửa tầm trung và tầm cao.
S-400 vốn được phát triển như thế hệ kế nhiệm trực tiếp của S-300P và trong giai đoạn đầu từng được dự định mang tên S-300PM-3.
Di sản từ tên lửa 5V55
Tên lửa 5V55 được Liên Xô phát triển từ thập niên 1970 cho dòng tổ hợp phòng không tầm xa S-300P, đồng thời giới thiệu nhiều công nghệ đặt nền móng cho các hệ thống phòng không Nga sau này như S-300PM, S-400 và S-500.
Một trong những điểm đột phá của 5V55 là công nghệ phóng thẳng đứng kiểu "cold launch", sau này trở thành tiêu chuẩn trên hầu hết các hệ thống phòng không hiện đại của Nga.
Tên lửa sử dụng động cơ rocket nhiên liệu rắn một tầng, đạt tốc độ trên Mach 6. Những biến thể sau như 5V55RM nâng tầm bắn lên khoảng 90 km, đồng thời cải thiện độ tin cậy và khả năng chống chế áp điện tử.
Freya sẽ là dự án phòng thủ tên lửa đa quốc gia
Theo các nhà phát triển, Freya không phải dự án do một quốc gia hoặc một nhà thầu duy nhất đảm nhiệm mà được xây dựng theo mô hình hợp tác đa quốc gia.
Doanh nghiệp quốc phòng Ukraine FirePoint sẽ phụ trách phát triển tên lửa đánh chặn FP-7, trong khi các đối tác châu Âu sẽ đảm nhận radar, phần mềm chỉ huy - điều khiển, bệ phóng, hệ thống thông tin liên lạc và các thiết bị hỗ trợ khác.
Liên minh phát triển Freya được cho là có sự tham gia của Đức, Pháp, Anh cùng một số quốc gia châu Âu khác.
Trong nhiều năm qua, khả năng tự phát triển các hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao của châu Âu bị đánh giá còn hạn chế, khiến nhiều quốc gia phải dựa vào công nghệ từ Mỹ, Liên Xô trước đây hoặc Israel.
Một số ví dụ gồm Ba Lan vẫn khai thác hệ thống S-200 có nguồn gốc Liên Xô; Phần Lan mua hệ thống David's Sling của Israel; Đức lựa chọn Arrow 3, còn Patriot của Mỹ tiếp tục đóng vai trò xương sống trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của nhiều nước châu Âu.
Sự xuất hiện của Freya vì vậy được xem là nỗ lực mới nhằm từng bước xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa mang tính tự chủ hơn cho châu Âu, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực đang thay đổi nhanh chóng.
Theo Defense Blog, MW
