Những đoạn video ghi lại cảnh xe tăng T-14 tiến hành diễn tập và khai hỏa tại một thao trường đang được lan truyền rộng rãi, thu hút sự chú ý đến số phận của mẫu xe tăng thế hệ mới của Nga. Kể từ khi xung đột tại Ukraine bùng phát thành chiến sự toàn diện vào đầu năm 2022, tình trạng thực tế của T-14 ngày càng trở nên khó xác định.
T-14 liên tục xuất hiện trên truyền thông, nhưng chủ yếu gắn với các thông tin về thử nghiệm, khả năng được đưa vào chiến đấu, rút khỏi tiền tuyến, khó khăn sản xuất và trưng bày tại các triển lãm quốc phòng, thay vì những hoạt động tác chiến đã được xác nhận.
Sự tương phản giữa vị thế nổi bật của T-14 trong hoạt động quảng bá quân sự của Nga và việc mẫu xe này gần như hoàn toàn vắng bóng tại chiến trường đã biến nó thành một trong những ví dụ rõ ràng nhất về khó khăn mà ngành công nghiệp quốc phòng Nga phải đối mặt khi đưa thế hệ vũ khí mới vào biên chế.
T-14 xuất hiện trong lễ duyệt binh mừng Ngày Chiến thắng tại Moscow vào tháng 5/2022, cùng với xe tăng T-90M và nhiều khí tài hiện đại khác của Nga. Đến tháng 8 cùng năm, mẫu xe này tiếp tục được giới thiệu tại Diễn đàn kỹ thuật - quân sự Army 2022, nơi tập đoàn Rosoboronexport trưng bày cả phiên bản T-14 dành cho xuất khẩu.
Việc Nga giới thiệu phiên bản xuất khẩu của T-14 gây chú ý bởi Moscow vẫn tiếp tục quảng bá mẫu xe tăng này trên thị trường quốc tế, dù bản thân quân đội Nga khi đó vẫn chưa được bàn giao số lượng đáng kể.
Cuối năm 2022, xuất hiện những thông tin cho rằng T-14 có thể được đưa vào biên chế và hoạt động tại chiến trường Ukraine ở quy mô hạn chế. Trong tháng 11 và tháng 12, một số hình ảnh và video cho thấy T-14 tham gia huấn luyện, trong đó có những đoạn ghi hình được cho là thực hiện tại các khu vực huấn luyện dành cho lực lượng Nga mới được huy động.
Tháng 12/2022, người dẫn chương trình truyền hình Nga Vladimir Solovyov đăng video mà ông mô tả là cảnh diễn tập hiệp đồng chiến đấu của một tiểu đoàn xe tăng được trang bị T-14.
Một số nguồn tin Nga và nước ngoài coi đoạn video là dấu hiệu cho thấy T-14 đang được chuẩn bị để triển khai tới Ukraine. Tuy nhiên, tại thời điểm đó chưa có xác nhận độc lập nào cho thấy những chiếc xe tăng này đã thực sự được đưa vào chiến trường.
Khả năng T-14 được triển khai nhận được sự chú ý đặc biệt vào tháng 1/2023, sau khi Cơ quan Tình báo Quốc phòng Anh đánh giá rằng Nga nhiều khả năng đang cân nhắc đưa một số lượng nhỏ T-14 tham gia các hoạt động ở tiền tuyến.
Hình ảnh vệ tinh chụp vào cuối tháng 12 trước đó được cho là đã ghi nhận T-14 tại một khu vực huấn luyện ở miền nam nước Nga, nơi có liên quan đến các hoạt động chuẩn bị trước khi triển khai.
Ngày 25/4/2023, hãng thông tấn RIA Novosti của Nga, dẫn một nguồn tin giấu tên, đưa tin T-14 đã bắt đầu khai hỏa vào các vị trí của Ukraine nhưng chưa tham gia những chiến dịch tiến công trực tiếp.
Theo nguồn tin này, các xe tăng đã được bổ sung lớp bảo vệ ở hai bên thân xe, trong khi kíp lái trải qua quá trình huấn luyện hiệp đồng chiến đấu.
Truyền thông Nga tiếp tục đưa tin rằng T-14 đang được đánh giá trong điều kiện chiến trường Ukraine. Ngày 19/7, hãng TASS dẫn lời một nguồn tin trong ngành công nghiệp quốc phòng cho biết một số xe T-14 thuộc Cụm tập đoàn quân phía Nam đã được sử dụng trong chiến đấu để đánh giá tính năng, sau đó được rút khỏi tiền tuyến.
Một nguồn tin khác nói rằng T-14 đã được đưa vào biên chế của các đơn vị thuộc Quân khu phía Nam, dù quá trình thử nghiệm cần thiết vẫn đang tiếp diễn.
Ngày 22/8/2023, TASS tiếp tục dẫn một nguồn tin khác trong ngành công nghiệp quốc phòng, theo đó T-14 đã được sử dụng nhiều lần tại chiến trường Ukraine và đang được điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm thu được từ quá trình hoạt động ở đó.
Tuy nhiên, đến tháng 3/2024, Tổng giám đốc tập đoàn Rostec Sergey Chemezov lại cho biết quân đội Nga không sử dụng T-14 tại Ukraine vì chi phí quá cao. Dù vậy, ông vẫn khẳng định mẫu xe tăng này có tính năng vượt trội so với những dòng xe tăng hiện có.
Lý giải trên đã vấp phải nhiều nghi vấn. Ngay cả việc đưa T-14 vào biên chế ở quy mô hạn chế cũng có thể giúp Nga thu thập kinh nghiệm thực tế để tiếp tục hoàn thiện thiết kế, tăng khả năng xuất khẩu và cải thiện năng lực tác chiến của lực lượng tăng thiết giáp.
Đặc biệt, T-14 được cho là có thể đảm nhiệm vai trò xe tăng chỉ huy với nhiều lợi thế, qua đó mang lại giá trị quân sự lớn hơn so với số lượng phương tiện được triển khai thực tế.
Một số đánh giá cho rằng tiềm năng chiến đấu của T-14 cao hơn đáng kể so với các mẫu xe tăng khác của Nga cũng như nhiều dòng xe tăng phương Tây. Vì vậy, việc mẫu xe này gần như không được mua sắm với quy mô lớn rất khó được giải thích chỉ bằng lý do chi phí.
Tháng 4/2024, một video mới từ thao trường thử nghiệm của Nga cho thấy binh sĩ đang huấn luyện vận hành xe tăng T-14 trong các cuộc diễn tập. Đoạn video lập tức làm dấy lên suy đoán rằng mẫu xe tăng này có thể được đưa vào biên chế muộn hơn dự kiến.
Ngay sau đó, TASS đưa tin T-14 đang trải qua các cuộc thử nghiệm cấp nhà nước và thử nghiệm trong đơn vị, đồng thời dự kiến được đưa vào biên chế trước tháng 1/2025.
Tuy nhiên, mốc thời gian này đã trôi qua mà T-14 vẫn chưa chính thức được đưa vào sử dụng như dự kiến.
T-14 từng được kỳ vọng trở thành xe tăng thế hệ thứ tư đầu tiên trên thế giới đi vào biên chế trong thập niên 2010. Song những lần trì hoãn kéo dài đã tạo điều kiện để Trung Quốc đạt được cột mốc này vào năm 2025 với mẫu Type 100, được đánh giá là có thiết kế hoàn thiện và tiên tiến hơn.
Vì vậy, tương lai của chương trình T-14 vẫn hết sức khó đoán. Hiện chưa rõ Nga thực sự có ý định đưa mẫu xe tăng này vào biên chế hay không, T-14 có còn là một sản phẩm khả thi đối với thị trường xuất khẩu hay không, cũng như mức độ mà những lần xuất hiện của nó chủ yếu phục vụ mục đích quảng bá hình ảnh.
Theo MW
