Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa gửi thư tới Tổng bí thư Tô Lâm, mời Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza với tư cách Quốc gia Thành viên Sáng lập.
Giữa bối cảnh Trung Đông vẫn là “chảo lửa” phức tạp bậc nhất thế giới, nơi những vòng xoáy xung đột Israel - Palestine, những lợi ích chồng chéo của các cường quốc và những bi kịch nhân đạo kéo dài hàng thập kỷ, việc một quốc gia Đông Nam Á được tin tưởng mời vào vị trí “cầm lái” cho tiến trình hòa bình là điều chưa từng có tiền lệ.
Đó không chỉ là một vinh dự, mà còn là một thông điệp: thế giới đang nhìn Việt Nam như một chủ thể có năng lực, có uy tín và có trách nhiệm trong việc giải quyết những thách thức toàn cầu.
Tại sao lại là Việt Nam? Câu hỏi ấy không chỉ dành cho các nhà quan sát quốc tế, mà còn dành cho chính chúng ta, những người Việt Nam đang chứng kiến một bước chuyển mình sâu sắc của đất nước trên bản đồ quyền lực mềm toàn cầu.
Câu trả lời nằm ở “bản sắc ngoại giao” mà Việt Nam đã kiên trì vun đắp suốt nhiều thập kỷ: độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các nước; là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việt Nam là một trong số rất ít quốc gia có thể duy trì quan hệ tốt đẹp, ổn định và tin cậy với cả Israel và Palestine, đồng thời là đối tác chiến lược toàn diện của các cường quốc hàng đầu như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Ấn Độ và Liên minh châu Âu.
Nhưng sâu xa hơn, Việt Nam được mời không chỉ vì mạng lưới quan hệ, mà vì “câu chuyện Việt Nam”. Câu chuyện về một dân tộc đi qua chiến tranh tàn khốc, chia cắt và hận thù, để rồi lựa chọn con đường hòa giải, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai. Từ tro tàn của chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên trở thành một nền kinh tế năng động, một xã hội ổn định và một quốc gia được tôn trọng.
Khi Việt Nam ngồi vào bàn đàm phán về hòa bình Gaza, chúng ta không mang theo tham vọng quyền lực, không đại diện cho lợi ích phe phái, mà mang theo trải nghiệm sống động về hòa giải, tái thiết và phát triển hậu chiến. Đó là “vốn liếng đạo lý” mà không phải cường quốc nào cũng có.
Lời mời từ Washington không phải là một sự ưu ái ngẫu nhiên. Nó là kết quả của một hành trình dài, nơi Việt Nam từng bước chứng minh mình là một quốc gia “nói đi đôi với làm” trong các vấn đề toàn cầu.
Từ việc cử lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi; đến việc hai lần đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc; từ vai trò Chủ tịch ASEAN đến việc tổ chức thành công Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội, Việt Nam đã vượt qua nhiều “phép thử” khắc nghiệt của ngoại giao đa phương.
Ở mỗi vị trí, Việt Nam đều thể hiện sự điềm tĩnh, cân bằng, tôn trọng luật pháp quốc tế và đề cao đối thoại. Trong một thế giới ngày càng bị chia rẽ bởi các khối liên minh, các cuộc “đối đầu giá trị” và những xung đột lợi ích, sự trung dung có nguyên tắc và tinh thần thượng tôn luật pháp quốc tế của Việt Nam trở thành một “của hiếm”.
Hội đồng Hòa bình Dải Gaza, nếu được hình thành, sẽ là một không gian đầy thách thức: nơi niềm tin mong manh hơn lửa, nơi mỗi câu chữ đều có thể tác động đến sinh mệnh con người. Sự hiện diện của Việt Nam trong vai trò thành viên sáng lập cho thấy cộng đồng quốc tế tin rằng chúng ta có thể góp phần tạo ra “không gian đối thoại”, điều kiện tiên quyết để hòa bình có cơ hội nảy mầm.
Việc nhận lời tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza với tư cách thành viên sáng lập là một bước đi tự tin và chủ động, phản ánh tầm nhìn chiến lược “đối nội, đối ngoại là hai cánh của một con chim” như Tổng bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh. Khi nội lực đất nước đủ mạnh, kinh tế ổn định, xã hội đồng thuận, quốc phòng - an ninh vững chắc, thì ngoại giao mới có thể vươn xa và đóng góp thực chất.
Đây cũng là biểu hiện sinh động của khát vọng “Việt Nam hùng cường” trong kỷ nguyên mới: không chỉ giàu về vật chất, mà còn giàu về uy tín, trách nhiệm và giá trị. Việt Nam không còn đứng bên lề các cấu trúc quản trị toàn cầu, mà đang bước vào “vòng tròn trung tâm”, nơi các quyết định về hòa bình, an ninh và phát triển được định hình.
Tất nhiên, vinh dự luôn đi kèm trách nhiệm. Tham gia kiến tạo hòa bình Gaza không chỉ là câu chuyện của Trung Đông, mà là phép thử cho bản lĩnh ngoại giao Việt Nam trong một không gian đầy mâu thuẫn, cảm xúc và áp lực. Thành công hay thất bại sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh và uy tín quốc gia. Nhưng chính trong những thách thức ấy, giá trị của Việt Nam mới được khẳng định: một quốc gia dám nhận việc khó, dám gánh trách nhiệm chung.
Nhìn vào danh sách các quốc gia được mời tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza, chúng ta thấy sự hiện diện của những nền kinh tế và chính trị hàng đầu thế giới. Việc Việt Nam đứng chung hàng ngũ ấy khẳng định vị thế “đang lên” của đất nước: không phải bằng sức mạnh quân sự hay áp lực kinh tế, mà bằng uy tín, sự tin cậy và giá trị hòa bình.
Uy tín quốc tế của một quốc gia không chỉ được đo bằng con số tăng trưởng GDP, mà còn được đo bằng mức độ tin cậy mà cộng đồng quốc tế dành cho quốc gia đó trong những giờ phút khó khăn nhất của hòa bình thế giới. Lời mời từ Tổng thống Mỹ chính là sự thừa nhận cao nhất cho một Việt Nam bản lĩnh, trách nhiệm và đầy khát vọng.
Từ một dân tộc phải trải qua các cuộc chiến khốc liệt nhất để bảo vệ hòa bình, độc lập, Việt Nam đang trở thành biểu tượng của hòa giải. Từ một quốc gia đi tìm vị trí, Việt Nam đang góp phần định hình trật tự. Và từ một lời mời lịch sử, chúng ta thấy rõ hơn bao giờ hết con đường phía trước: con đường của một Việt Nam không chỉ “đứng vững”, mà còn “đứng cùng” thế giới để kiến tạo hòa bình bền vững.
