Sáng 18/5, tại Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết việc đầu tư phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính đang được thực hiện thông qua kế hoạch tái cấu trúc các chương trình khoa học công nghệ quốc gia; Quy hoạch mạng lưới các trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia và địa phương.
Theo định hướng này, 42 chương trình khoa học công nghệ quốc gia dự kiến sẽ được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và phân tầng chức năng thành 6 chương trình lớn.
Danh sách này bao gồm: Các chương trình nghiên cứu cơ bản; Các chương trình khoa học công nghệ quốc gia; các chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia; các chương trình chuyển đổi số quốc gia; các chương trình nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân thông tin trong 6 trụ cột nêu trên, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn, đồng thời vẫn bảo đảm sự phát triển cân đối của hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Đồng thời, Bộ KH&CN tiếp tục đổi mới đồng bộ cơ chế quản trị và điều hành. Mục tiêu là từng bước thiết lập mô hình quản trị thống nhất và thông minh trên nền tảng số, qua đó, nâng cao tính minh bạch, hạn chế trùng lặp trong quản lý các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Ông Vũ Hải Quân nói giải pháp trọng tâm là triển khai và vận hành nền tảng quản lý khoa học công nghệ quốc gia, kết nối và đồng bộ dữ liệu trên phạm vi cả nước về nhiệm vụ khoa học và công nghệ, các quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ.
Đặc biệt, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng chỉ rõ: Doanh nghiệp Việt Nam muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Nhưng quan trọng hơn, doanh nghiệp phải mạnh dạn đầu tư cho tri thức, cho công nghệ và cho con người Việt Nam.
Nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các lĩnh vực công nghệ có ý nghĩa chiến lược như, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, hạ tầng số, công nghệ năng lượng mới và sản xuất thông minh. Đây không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế mà còn là vấn đề năng lực cạnh tranh và an ninh phát triển quốc gia trong dài hạn.
"Đặc biệt, cần khơi dậy mạnh mẽ sức sáng tạo và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ Việt Nam - những người sẽ quyết định vị thế công nghệ của đất nước trong tương lai", ông Vũ Hải Quân nhấn mạnh.
Trong khuôn khổ hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan đến cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo; ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ.
Từ ngày 14/5, VietTimes khởi đăng loạt bài “Hàng chục nghìn tỷ đầu tư phát triển khoa học công nghệ không tiêu được, vì sao?” nhằm làm rõ nghịch lý: trong khi chính sách cho khoa học công nghệ ngày càng thông thoáng, nguồn lực được ưu tiên ở mức chưa từng có, thì hàng chục nghìn tỷ đồng đầu tư vẫn khó giải ngân hoặc chưa chuyển hóa thành giá trị tương xứng.
Từ khảo sát thực tiễn tại các đơn vị nghiên cứu, phỏng vấn nhà khoa học, chuyên gia quản lý và phân tích chính sách, loạt bài bóc tách các “điểm nghẽn” về thể chế, tâm lý sợ sai và khoảng trống trong hướng dẫn thực thi.
Loạt bài đồng thời nêu ra giải pháp để khơi thông dòng vốn, đưa đầu tư cho khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.
