Quân đội Nga ngày càng sử dụng nhiều tổ hợp phòng không Pantsir đặt trên khung gầm MZKT-7930-312 do Belarus sản xuất. Động thái này cho thấy Moscow đang tìm cách khắc phục những vấn đề tồn tại lâu nay về khả năng cơ động và độ ổn định của hệ thống Pantsir khi lắp trên dòng xe tải tiêu chuẩn của Nga.
Mẫu xe 8 bánh do Nhà máy máy kéo bánh lốp Minsk (MZKT) của Belarus sản xuất được đánh giá có thể cung cấp nền tảng vững chắc và ổn định hơn cho tổ hợp vũ khí hạng nặng này. Phiên bản Pantsir-S1 tiêu chuẩn trong biên chế quân đội Nga hiện được lắp trên xe tải KamAZ-6560 8 bánh, mang theo tổ hợp thiết bị radar, tên lửa và hai pháo tự động cỡ nòng 30 mm.
Khung gầm KamAZ bộc lộ hạn chế về độ ổn định và khả năng vượt địa hình
Trọng tâm cao do tải trọng lớn của tổ hợp Pantsir, kết hợp với chiều rộng cơ sở bánh xe tương đối hẹp của KamAZ-6560, được cho là nguyên nhân dẫn đến một số trường hợp xe mang hệ thống Pantsir bị lật khi cơ động.
Khả năng di chuyển trên địa hình phức tạp của dòng xe này cũng từng bị chỉ trích. Những hạn chế đó khiến Nga quan tâm hơn đến các phương án khung gầm thay thế, có thể chịu được trọng lượng lớn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu tác chiến của tổ hợp phòng không.
Dòng xe MZKT-7930 vốn đã được sử dụng làm nền tảng cho một số hệ thống vũ khí chủ lực của Nga, trong đó có tổ hợp tên lửa đạn đạo Iskander-M và hệ thống phòng thủ bờ biển Bastion. Với cấu hình dẫn động 8 bánh chuyên dụng cho tải trọng quân sự lớn, MZKT-7930 được xem là lựa chọn phù hợp để mang tổ hợp cảm biến và vũ khí của Pantsir.
Theo một số thông tin, Belarus đã nhận đơn đặt hàng 18 khung gầm thuộc dòng MZKT-7930 để lắp đặt cho các hệ thống Pantsir trong năm 2024. Tuy nhiên, số lượng phương tiện thực tế đã hoàn thiện và bàn giao sau đó vẫn chưa được xác định rõ.
Nga từng thử nghiệm Pantsir trên khung gầm Belarus từ năm 2009
Việc lắp Pantsir lên khung gầm do Belarus sản xuất không phải là ý tưởng mới. Một phiên bản Pantsir sử dụng khung gầm MZKT-7930 từng được giới thiệu dưới dạng nguyên mẫu tại triển lãm hàng không MAKS gần Moscow năm 2009. Tuy nhiên, cấu hình này khi đó không được lựa chọn làm phương án tiêu chuẩn trong biên chế quân đội Nga.
Gần đây hơn, một tổ hợp Pantsir lắp trên khung gầm Belarus tương tự được cho là đã bị lực lượng Ukraine phá hủy gần Mariupol vào tháng 2/2026. Diễn biến này cho thấy cấu hình từng chỉ xuất hiện dưới dạng mẫu trưng bày đã được đưa vào sử dụng thực tế.
Sau đó, Nga tiếp tục giới thiệu hệ thống Pantsir-S1M trên nền tảng MZKT trong cuộc diễn tập chiến lược Tsentr-2026, diễn ra vào tháng 9 và tháng 10. Đây là lần phô diễn công khai đáng chú ý hơn về phương án kết hợp giữa tổ hợp phòng không Nga và khung gầm Belarus.
Trước đây, Nga từng ưu tiên giảm sự phụ thuộc vào phương tiện quân sự do Belarus sản xuất. Tuy nhiên, kinh nghiệm vận hành thực tế có thể đã khiến Bộ Quốc phòng Nga phải điều chỉnh thứ tự ưu tiên, nhất là khi những hạn chế của khung gầm KamAZ ảnh hưởng đến khả năng cơ động và độ an toàn của tổ hợp Pantsir.
Pantsir giữ vai trò phòng không tầm ngắn bảo vệ các mục tiêu chiến lược
Dòng Pantsir đảm nhiệm nhiệm vụ phòng không tầm ngắn, đối phó với nhiều mối đe dọa trên không như máy bay, tên lửa hành trình và phương tiện bay không người lái (UAV). Các tổ hợp này thường được bố trí thành lớp bảo vệ bên ngoài cho những mục tiêu có giá trị cao hoặc các hệ thống phòng không tầm xa hơn.
Khả năng cơ động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Pantsir, bởi tổ hợp phải có thể nhanh chóng thay đổi vị trí trong khi bảo vệ các cơ sở quân sự, sân bay và những địa điểm chiến lược khác.
Hệ thống kết hợp radar giám sát, radar điều khiển hỏa lực với tên lửa phòng không và pháo tự động, cho phép phát hiện, theo dõi và tiêu diệt nhiều loại mục tiêu bay ở cự ly tương đối gần.
Các tổ hợp Pantsir đã trải qua nhiều hoạt động tác chiến thực tế tại chiến trường Ukraine, cũng như trong các chiến dịch chống lại lực lượng phiến quân thánh chiến được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn ở cả Syria và Libya.
Theo MW
