Chiều 18/10, phát biểu tại phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, đồng thời phát huy mạnh mẽ quyền chủ động và trách nhiệm của địa phương.
Ngân sách Trung ương cần nguồn lực lớn để đầu tư các dự án trọng điểm
Trao đổi, làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm liên quan đến tỷ lệ phân chia nguồn thu giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ mong muốn của các địa phương được giữ lại nguồn thu ngân sách lớn hơn để chủ động thực hiện các nhiệm vụ phát triển.
Tuy nhiên, ngân sách Trung ương phải có đủ nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược, đầu tư hạ tầng trọng điểm, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và an sinh xã hội, đồng thời hỗ trợ các địa phương.
Theo Thủ tướng, nhu cầu đầu tư các dự án trọng điểm quốc gia trong nhiệm kỳ này dự kiến khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, gấp 5 lần nhiệm kỳ trước. Đây là một trong những lý do cần tăng cường khả năng điều tiết của ngân sách Trung ương.
Với phương án phân chia nguồn thu năm 2027, dự kiến 32/34 địa phương giảm tỷ lệ hoặc số thu ngân sách được hưởng theo cơ chế điều tiết mới, tổng mức giảm khoảng 134.000 tỷ đồng.
Thủ tướng lưu ý cần đánh giá tổng thể nguồn lực của địa phương, bao gồm cả phần hỗ trợ, bổ sung từ ngân sách Trung ương, thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ điều tiết. Theo phương án dự kiến, chi ngân sách năm 2027 của cả 34 địa phương đều tăng so với năm 2026, chưa kể nguồn thu từ sử dụng đất và xổ số kiến thiết. Trong đó, Hà Nội dự kiến tăng chi khoảng 33%, TP.HCM tăng khoảng 28%.
Thủ tướng cho rằng việc trao cơ chế đặc thù cho địa phương phải hướng đến tạo nguồn thu mới, mở rộng dư địa phát triển, thay vì chỉ tập trung điều chỉnh tỷ lệ phân chia ngân sách. Ngân sách Trung ương vẫn tiếp tục bố trí nguồn lực lớn để đầu tư trở lại cho các địa phương, trong đó có các thành phố lớn và các tỉnh còn nhiều khó khăn như Lạng Sơn, Hà Tĩnh.
Chính phủ sẽ tiếp tục chủ động, linh hoạt trong điều hành và báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
Đề cập tình trạng chuyển nguồn ngân sách và chậm giải ngân đầu tư công, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm khi đã được bố trí vốn, có quy định triển khai nhưng không thực hiện được.
Hiệu quả chi ngân sách không chỉ được đánh giá qua số vốn phân bổ hoặc giải ngân mà còn phải căn cứ vào tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực tế của dự án, công trình.
Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, Chính phủ đã ban hành hướng dẫn theo hướng đơn giản hóa quy trình, tăng quyền chủ động cho địa phương và xây dựng hệ thống phần mềm tiếp nhận, giải đáp trực tuyến các vướng mắc. Thủ tướng lưu ý không phải mọi trường hợp chậm giải ngân đều cần cắt giảm hoặc điều chuyển vốn ngay, mà phải phân biệt khó khăn khách quan, hạn chế về năng lực và tình trạng thiếu trách nhiệm.
Trường hợp địa phương thiếu cán bộ có chuyên môn, cần chủ động điều động nhân lực từ các sở, ngành để hỗ trợ. Nếu chậm trễ do thiếu trách nhiệm, phải xem xét xử lý và sử dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ làm tiêu chí đánh giá cán bộ. Khi phân cấp, phân quyền ngày càng mạnh, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu cũng phải tăng tương ứng.
Thu ngân sách dự kiến vượt 3 triệu tỷ đồng
Đánh giá kết quả 9 tháng đầu năm 2026, Thủ tướng cho rằng chuyển biến đáng chú ý là sự đổi mới trong tư duy, phương thức chỉ đạo, điều hành và trách nhiệm của các cấp, các ngành. Chính phủ đang đẩy mạnh phân công nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn và sản phẩm đầu ra.
Thủ tướng nhấn mạnh kết quả công việc không thể chỉ đo bằng số cuộc họp hay văn bản ban hành, mà phải căn cứ vào việc hoàn thành đúng hạn, bảo đảm chất lượng và tạo ra hiệu quả thực tế.
Trong xây dựng thể chế, Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội tăng cường phối hợp từ sớm, đồng thời chuẩn bị các văn bản hướng dẫn khi xây dựng dự án luật để bảo đảm chính sách có thể triển khai ngay sau khi có hiệu lực. Thủ tướng cho biết Chính phủ không còn tình trạng nợ đọng văn bản thi hành luật như trước đây.
Về điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng khẳng định mục tiêu tăng trưởng cao phải đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Chính phủ tiếp tục điều hành thuế, giá và nguồn cung xăng dầu, điện nhằm hạn chế tác động của chi phí đầu vào đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.
Theo số liệu Thủ tướng dẫn, năm 2026, các chính sách giảm thuế, phí có quy mô khoảng 235.000 tỷ đồng; khoảng 125.000 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính được gia hạn đến cuối năm. Dù triển khai các chính sách hỗ trợ này, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 dự kiến vẫn đạt trên 3 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 526.000 tỷ đồng so với dự toán và tăng khoảng 14% so với năm 2025.
Trong đó, thu nội địa ước đạt khoảng 2,6 triệu tỷ đồng; thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh khoảng 671.000 tỷ đồng, cao hơn dự toán khoảng 168.000 tỷ đồng. Thủ tướng đánh giá kết quả này phản ánh khả năng phục hồi và sức chống chịu của nền kinh tế.
Tìm giải pháp giảm áp lực giá nhà đất
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng nhấn mạnh là giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo Thủ tướng, Chính phủ đang tập trung triển khai các giải pháp trên nhiều lĩnh vực, từ đất đai, bất động sản, xăng dầu, điện đến thuốc, thiết bị y tế và sản xuất nông nghiệp…
Đối với thị trường bất động sản, Chính phủ thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời hoàn thiện các chính sách quản lý đất đai và điều tiết thị trường. Mục tiêu là từng bước kiểm soát, giảm áp lực về giá nhà, giá đất và chi phí tiếp cận nhà ở.
Trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ tiếp tục rà soát cơ chế kinh doanh, nghiên cứu cắt giảm các khâu trung gian và chi phí bất hợp lý.
Với thuốc và thiết bị y tế, Thủ tướng yêu cầu xử lý tiêu cực, loại bỏ chi phí trung gian không cần thiết, bảo vệ quyền lợi người bệnh.
“Việc để người dân, người bệnh phải gánh chịu những khoản chi phí bất hợp lý trong tiếp cận thuốc và dịch vụ y tế là không thể chấp nhận”, Thủ tướng nhấn mạnh và nêu rõ Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến khám, chữa bệnh, dược và quản lý thiết bị y tế theo hướng minh bạch, giảm chi phí và bảo vệ quyền lợi người dân.
Trong lĩnh vực điện, Chính phủ nghiên cứu cơ cấu lại hoạt động của các doanh nghiệp điện lực để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí.
Ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất và quản trị
Theo Thủ tướng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp việc nâng cao năng suất, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả hoạt động của các ngành kinh tế.
Trong khu vực nhà nước, Chính phủ đang triển khai khung kiến trúc tổng thể số quốc gia, rà soát các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu để bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất, kết nối liên thông, tránh đầu tư phân tán, gây lãng phí.
Khi dữ liệu và các hệ thống dịch vụ công được kết nối đồng bộ, người dân, doanh nghiệp sẽ từng bước không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước. Thủ tướng xác định hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số và kết nối liên thông là nhiệm vụ ưu tiên.
Về đầu tư công, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thủ tướng yêu cầu lựa chọn dự án có trọng tâm, tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Nhiệm kỳ trước có khoảng 5.000 dự án đầu tư công; trong nhiệm kỳ này, Chính phủ định hướng giảm tối thiểu 30% số dự án, tập trung nguồn lực cho các công trình có tác động lan tỏa lớn.
Cùng với đầu tư công, các bộ, ngành và địa phương cần cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, huy động nguồn lực tư nhân và đầu tư nước ngoài để mở rộng nguồn vốn phát triển.
Thủ tướng khẳng định mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân...
Theo Cổng thông tin Quốc hội
