Các chỉ huy quân đội Mỹ nhấn mạnh tên lửa tầm xa, hệ thống phòng không và lực lượng tác chiến trên bộ là những yếu tố thiết yếu để răn đe Trung Quốc, bảo vệ binh sĩ Mỹ và duy trì khả năng hoạt động trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Các tướng lĩnh cấp cao của Mỹ đang nhấn mạnh vai trò của binh sĩ và trang thiết bị lục quân bố trí tại châu Á - Thái Bình Dương trong kịch bản xung đột với Trung Quốc. Quan điểm này thách thức nhận định phổ biến rằng một cuộc chiến như vậy chủ yếu sẽ diễn ra trên biển và trên không.
Tại cuộc thảo luận trong khuôn khổ hội nghị thường niên của Hiệp hội Lục quân Mỹ (AUSA) tuần này, Tướng Ron Clark, Tư lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương, cho rằng “sự khắc nghiệt của khoảng cách” khiến Washington khó có thể chỉ dựa vào lực lượng không quân và hải quân.
Những phát biểu này phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng trong giới chỉ huy Mỹ rằng lực lượng không quân và hải quân Trung Quốc đang được hiện đại hóa với tốc độ nhanh, có thể hạn chế khả năng hoạt động tự do của quân đội Mỹ trong khu vực. Điều đó khiến Washington cần dựa nhiều hơn vào lực lượng hỗ trợ trên bộ.
Tướng Clark chỉ huy hơn 107.000 binh sĩ được triển khai tại các lãnh thổ của Mỹ ở Thái Bình Dương và các nước đồng minh như Hàn Quốc, Nhật Bản, cùng lực lượng luân phiên đồn trú tại Philippines.
Ông cho biết phạm vi phụ trách của Bộ Tư lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương trải rộng “17 múi giờ, 52% diện tích bề mặt Trái Đất, 60% dân số thế giới, 4 tỷ người và 25% diện tích đất liền toàn cầu”.
Theo ông Clark, khả năng răn đe của Mỹ đã “thành công” nhờ trạng thái sẵn sàng chiến đấu của lục quân, với lực lượng quy mô lớn được bố trí tiền phương tại chuỗi đảo thứ nhất và chuỗi đảo thứ hai.
Ông nói lục quân Mỹ hiện có “năng lực thực sự để tác chiến trên tất cả các lĩnh vực” trong phạm vi hai chuỗi đảo này. Đây là những cụm đảo có ý nghĩa chiến lược, nằm giữa Trung Quốc và vùng biển rộng mở của Thái Bình Dương. Theo ông, năng lực đó đã “làm thay đổi kết quả” trong một loạt cuộc diễn tập mô phỏng chiến tranh.
Tướng Clark nhấn mạnh rằng nếu không có lục quân kiểm soát địa bàn và bảo đảm hậu cần, không quân và hải quân Mỹ sẽ khó phát huy những năng lực tác chiến tinh vi của mình.
“Khả năng triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa và phòng không tích hợp trên toàn bộ khu vực là một năng lực của lục quân, được lực lượng liên quân khai thác”, ông nói.
Không nêu đích danh Trung Quốc, ông Clark cho biết “đối thủ của chúng ta” đã xây dựng chiến lược dựa trên khái niệm “chống tiếp cận, chống xâm nhập khu vực” (A2/AD). Đây là thuật ngữ mà giới hoạch định quân sự Mỹ sử dụng để mô tả các kế hoạch của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) nhằm ngăn đối thủ, trong đó có Mỹ, tiếp cận những khu vực có ý nghĩa chiến lược.
Để đối phó, lục quân Mỹ cần hỗ trợ các chiến dịch trên không và trên biển có thể tiến vào những môi trường bị đối phương tìm cách phong tỏa hoặc hạn chế tiếp cận, ông Clark nói.
Trung Quốc hiện đại hóa quân đội, Mỹ điều chỉnh chiến lược
Trung Quốc đang từng bước hiện đại hóa lực lượng vũ trang và đặt ra một loạt mục tiêu gắn với những mốc thời gian mang ý nghĩa chính trị, gồm các năm 2027, 2035 và 2049.
Các quan chức tình báo và quân sự Mỹ nhiều lần viện dẫn những cột mốc này như các thời điểm có thể liên quan đến mức độ sẵn sàng của PLA trong kịch bản xung đột trên eo biển Đài Loan.
Các chương trình cải cách quân sự của Trung Quốc tập trung đáng kể vào sức mạnh không quân và hải quân. Trong những năm gần đây, nước này liên tục giới thiệu các hệ thống vũ khí tiên tiến, gồm tàu sân bay Phúc Kiến, tiêm kích thế hệ thứ năm J-35 cùng nhiều hệ thống không người lái và tự hành.
Những phát biểu của Tướng Clark phản ánh sự chuyển dịch của lục quân Mỹ sang mô hình tác chiến đa miền, kết hợp các lĩnh vực không gian mạng, không gian vũ trụ và tác chiến điện tử.
Tháng 6, lục quân Mỹ thành lập Bộ Tư lệnh Đa miền Thái Bình Dương tại căn cứ liên hợp Lewis-McChord, bang Washington, nhằm hỗ trợ các hoạt động phối hợp giữa quân đội Mỹ và lực lượng đồng minh trên toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Ông Joshua Arostegui, Chủ tịch bộ môn nghiên cứu Trung Quốc kiêm Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Sức mạnh Lục quân Trung Quốc thuộc Trường Cao đẳng Chiến tranh Lục quân Mỹ, cho rằng chiến lược quốc phòng của Washington đang trải qua một sự thay đổi mang tính cấu trúc rộng lớn hơn.
“Trong bối cảnh vũ khí tấn công chính xác tầm xa và các hệ thống máy bay không người lái ngày càng phổ biến, mô hình truyền thống tập trung lực lượng bộ binh quy mô lớn, cố định tại một địa điểm phần lớn đã bị coi là lỗi thời”, ông Arostegui nhận định.
Thay vào đó, lục quân Mỹ đang điều chỉnh để trở thành một “lực lượng bên trong” đóng vai trò nền tảng, có nhiệm vụ đánh vào những mắt xích được lựa chọn trong mạng lưới tác chiến của đối phương, qua đó giúp toàn bộ lực lượng liên quân hoạt động hiệu quả hơn.
Ông Shaun McDougall, chuyên gia phân tích cấp cao về thị trường quốc phòng Mỹ tại Forecast International, nhận định các mối đe dọa từ máy bay không người lái và tên lửa đang xuất hiện ngày càng phổ biến.
“Các lực lượng đặc nhiệm tác chiến đa miền được thiết kế để tạo sức răn đe đối với những quốc gia như Trung Quốc, hoặc triển khai ứng phó thích hợp nếu xung đột nổ ra”, ông McDougall nói.
Ông cho biết lục quân Mỹ cũng đang ưu tiên phát triển các hệ thống không người lái, nền tảng tấn công tầm xa và năng lực phòng không, phòng thủ tên lửa của riêng mình.
Tên lửa tầm xa và phòng không trở thành trụ cột răn đe
Bà Liselotte Odgaard, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hudson, cho rằng các hệ thống tên lửa tầm xa như Typhon và Hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS là một trong những đóng góp quan trọng nhất của lục quân Mỹ đối với năng lực răn đe Trung Quốc.
Theo bà, việc tạo ra nhiều hướng đe dọa khác nhau sẽ làm tăng chi phí và rủi ro đối với bất kỳ nỗ lực nào của Trung Quốc nhằm triển khai sức mạnh quân sự vượt ra ngoài chuỗi đảo thứ nhất hoặc tiến hành chiến dịch nhằm vào Đài Loan.
Trong khi đó, kế hoạch 5 năm mới nhất của Bắc Kinh đặt ưu tiên vào quá trình chuyển đổi sang chiến tranh “thông minh hóa”, nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI), các hệ thống không người lái và tự hành, hạ tầng thông tin kết nối mạng cùng những công nghệ mới nổi.
Tướng Clark cho rằng các cuộc chiến tại Iran và Ukraine đem lại nhiều bài học về cách lực lượng trên bộ có thể tác động đến hoạt động tác chiến trên không và trên biển, đặc biệt thông qua các cuộc tấn công chính xác tầm xa và hệ thống phòng không, phòng thủ tên lửa tích hợp.
“Trong hai chiến trường đó, Iran và Ukraine, đối thủ mà chúng ta phải đối đầu không phải là đối thủ ngang tầm gần về năng lực quân sự. Nhưng tại khu vực của chúng ta, chắc chắn là như vậy”, ông Clark nói.
Theo vị tướng này, điều đó đặt ra câu hỏi về cách lục quân Mỹ đối phó với máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo trong môi trường tác chiến quần đảo, nơi các lực lượng phải hoạt động trên nhiều đảo và vùng biển rộng lớn.
Phát biểu cùng Tướng Clark, Tướng Xavier Brunson, Tư lệnh Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc, cho rằng các liên minh mang lại cho Washington những địa điểm triển khai phân tán, tạo “vị thế thuận lợi” và giúp bảo vệ các tài sản quan trọng trước hệ thống cảm biến và máy bay không người lái của đối phương.
Ông cũng cho biết các đối thủ của Mỹ đang tìm cách xây dựng mạng lưới liên minh tương tự mạng lưới mà Washington đã hình thành.
“Nếu nhìn vào Nga, Triều Tiên và Trung Quốc, các bạn sẽ thấy họ tiếp tục cấu kết với nhau… Họ đã học được điều đó từ chúng ta”, Tướng Brunson nói.
Bà Odgaard nhận định năng lực phòng không và chống máy bay không người lái đã làm gia tăng đáng kể vai trò của lục quân Mỹ, trong bối cảnh các mối đe dọa từ tên lửa và UAV tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ngày càng đáng chú ý.
Ông Arostegui cho rằng phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp có lẽ là “đóng góp chiến lược thiết yếu nhất” của lục quân Mỹ tại khu vực.
“Với tốc độ phát triển và phổ biến nhanh chóng của công nghệ tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và tên lửa siêu vượt âm, các địa điểm cố định đang đối mặt với những nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ các hệ thống phòng thủ nhiều tầng, triển khai trên bộ… mới có thể giảm thiểu những nguy cơ đó”, ông nói.
“Do vậy, năng lực phòng không và phòng thủ tên lửa vững chắc biến lục quân thành điều kiện nền tảng cho bất kỳ chiến dịch quân sự kéo dài hoặc hoạt động ứng phó khủng hoảng nào trong khu vực”.
Theo SCMP
