Tổng thống Mỹ Donald Trump đã miễn áp dụng một số biện pháp trừng phạt và thuế quan quan trọng liên quan đến Nga chỉ vài ngày trước khi chúng dự kiến có hiệu lực theo đạo luật do chính ông ký hồi tháng trước. Các biện pháp này bao gồm thuế đối với hàng hóa Nga và hình phạt nhằm vào những nước mua dầu khí của Moscow.
Trong sắc lệnh hành pháp được Nhà Trắng công bố, ông Trump khẳng định việc miễn trừ là cần thiết vì lợi ích quốc gia của Mỹ.
Đạo luật nói trên được thiết kế nhằm gia tăng sức ép lên Nga vì chiến dịch quân sự tại Ukraine bắt đầu từ năm 2022. Tuy nhiên, thời gian gần đây, ông Trump có xu hướng cải thiện quan hệ với Moscow, đồng thời công khai chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, thậm chí cho rằng Kiev cần một nhà lãnh đạo mới.
Theo các nhà phân tích, những biện pháp trừng phạt mới có nguy cơ đẩy giá dầu tăng cao hơn, trong bối cảnh người dân Mỹ đang phải gánh chi phí sinh hoạt gia tăng, phần lớn được cho là hệ quả của cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran. Động thái này diễn ra chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, thời điểm đảng Cộng hòa của ông Trump đang nỗ lực giữ thế đa số mong manh tại cả Hạ viện và Thượng viện.
Đạo luật trừng phạt Nga có thể áp thuế lên tới 100%
Đạo luật do cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang South Carolina, là người bảo trợ chính tại Quốc hội, dự kiến áp thuế lên tới 100% trong vòng 30 ngày đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ 5 quốc gia nhập khẩu dầu thô hoặc khí đốt Nga lớn nhất.
Biện pháp này cũng nhắm đến bất kỳ quốc gia nào cố ý mua dầu hoặc khí đốt Nga sau 30 ngày kể từ khi luật được ban hành, hoặc thuộc nhóm 5 quốc gia hàng đầu giúp Moscow né tránh các lệnh trừng phạt.
Theo sắc lệnh mới, việc miễn trừ sẽ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi ông Trump hoặc các quan chức cấp cao trong chính quyền xác định rằng “cần có thêm hành động”.
Hồi giữa tháng 9, ông Trump đã ký Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran Lindsey O. Graham năm 2026.
“Tôi đã gửi tới Quốc hội văn bản xác nhận rằng việc ban hành miễn trừ vào thời điểm này là vì lợi ích quốc gia của Mỹ”, ông Trump nêu trong sắc lệnh.
Trung Quốc và Ấn Độ lo ngại sức ép trừng phạt
Trung Quốc và Ấn Độ, hai trong số những khách hàng mua dầu Nga lớn nhất thế giới, đã bày tỏ quan ngại về đạo luật trừng phạt Moscow.
Bắc Kinh tuyên bố nước này “kiên quyết phản đối việc áp dụng quyền tài phán vượt ra ngoài lãnh thổ mà không có cơ sở trong luật pháp quốc tế”. Trong khi đó, New Delhi cảnh báo Washington rằng các mức thuế mới có thể ảnh hưởng đến quan hệ song phương.
Đạo luật cho phép tổng thống Mỹ miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt chỉ bằng cách thông báo với Quốc hội rằng ông đã xác định những biện pháp này không phục vụ lợi ích quốc gia.
Hạ nghị sĩ Mỹ Don Beyer, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang Virginia, đã chỉ trích quyết định miễn trừ của ông Trump, cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ đang nhượng bộ Tổng thống Nga Vladimir Putin.
“Lần đầu hàng mới nhất của ông Trump trước ông Putin một lần nữa phản bội các đối tác Ukraine của chúng ta, đồng thời đi ngược ý chí rõ ràng của Quốc hội trong đạo luật được thiết kế để trừng phạt Nga vì cuộc chiến tranh xâm lược bất hợp pháp”, ông Beyer tuyên bố.
Thỏa thuận dầu diesel với Nga tiếp tục gây tranh cãi
Ông Trump cũng vấp phải chỉ trích từ một số thượng nghị sĩ Mỹ, trong đó có cả thành viên đảng Cộng hòa, liên quan đến thỏa thuận dầu diesel gần đây với Nga.
Theo thỏa thuận, ông Trump đồng ý dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hàng xuất khẩu của Nga, đổi lại Moscow cam kết cung cấp dầu diesel cho thị trường toàn cầu nhằm góp phần hạ giá nhiên liệu.
Các nghị sĩ phản đối cho rằng thỏa thuận này sẽ giúp Nga có thêm nguồn tài chính phục vụ nỗ lực chiến tranh tại Ukraine.
Trong khi đó, ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Putin phụ trách đầu tư, gọi quyết định miễn trừ của ông Trump là “một thời khắc thực sự mang tính lịch sử”.
Đăng tải trên mạng xã hội X, ông Dmitriev cho rằng đạo luật trừng phạt nói trên có thể khiến toàn bộ hoạt động hợp tác kinh tế giữa Nga và Mỹ trên thực tế bị đình trệ.
Theo Reuters
