Chiều 18/10, thảo luận tại Tổ 8 về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh yêu cầu rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền triệt để gắn với nguồn lực và dữ liệu, đồng thời cắt giảm các khâu trung gian để cấp cơ sở thực sự trở thành nơi kiến tạo phát triển.
Đánh giá các báo cáo trình Quốc hội tại kỳ họp, ông Ngọc ghi nhận công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng, khoa học, số liệu được kiểm tra chặt chẽ. Kết quả kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026 phản ánh nỗ lực của cả hệ thống, đặc biệt là sự chủ động, quyết liệt và kịp thời của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong chỉ đạo, điều hành tăng trưởng và ứng phó với các rủi ro phát sinh.
Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, thực tiễn công tác điều hành thời gian qua chứng minh chúng ta đã chủ động ứng phó hiệu quả với những diễn biến chưa từng có tiền lệ. Qua tổng hợp và đánh giá bước đầu, các giải pháp ứng phó của Việt Nam đã đạt kết quả rất tốt, mang lại những chỉ số phát triển được đánh giá là cao nhất trong nhiều thập kỷ qua.
Về định hướng nhiệm vụ giai đoạn cuối năm 2026 và mục tiêu năm 2027, ông Ngọc nhấn mạnh các chỉ số phát triển đối với 34 tỉnh, thành phố cùng sự tham gia của các ngành ở Trung ương đối với từng nhóm lĩnh vực đã được xác định cụ thể.
Đến nay, khung khổ pháp lý cơ bản đã được tháo gỡ theo đúng tinh thần Nghị quyết 66 và lộ trình đề ra. Đồng thời, các chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị đã mở đường cho việc chấp nhận thử nghiệm, chấp nhận rủi ro, tạo hành lang pháp lý và hướng dẫn đồng bộ để các cấp, các ngành mạnh dạn bứt phá.
Bên cạnh những kết quả tích cực, ông Ngọc cũng thẳng thắn chỉ ra nếu muốn phát triển mạnh mẽ mà không triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ – nhất là phân cấp, phân nhiệm vụ, phân thủ tục, phân nguồn lực và ứng dụng chuyển đổi số đến cùng thì công tác quản lý và phát triển sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Dẫn chứng từ Kế hoạch 76 của Trung ương 3 và các chương trình hành động thực hiện, ông Ngọc cho biết nhiệm vụ đã được phân công đối với từng cấp. Nguyên tắc đặt ra là phân nhiệm vụ phải gắn liền với thủ tục hành chính, hệ thống dữ liệu, nguồn lực tài chính ngân sách và con người, đặc biệt là đối với cấp cơ sở. Tuy nhiên, qua theo dõi và đánh giá thực tiễn, việc phân cấp hiện nay đang tồn tại 3 nhóm trạng thái rõ rệt.
Nhóm thứ nhất phân cấp thực hiện được: Là những nhiệm vụ có "đầu ra" hồ sơ rõ ràng, các thủ tục liên quan đến người dân và doanh nghiệp được giải quyết thành công trên cả phương thức truyền thống lẫn nền tảng công nghệ số.
Nhóm thứ hai phân cấp nhưng vẫn phải xin ý kiến cấp trên: Việc xử lý công việc vẫn còn phụ thuộc vào cấp trên, xuất phát từ nguyên nhân đánh giá năng lực thực thi của cấp cơ sở chưa thực sự bảo đảm hoặc do các điều kiện vướng mắc khác.
Nhóm thứ ba phân cấp nhưng không phát sinh công việc: Nhóm này xuất phát từ việc chưa áp dụng linh hoạt hướng dẫn theo đặc thù 4 vùng không gian (vùng đô thị đặc biệt, vùng đô thị, vùng đồng bằng và vùng miền núi), dẫn đến quy định phân cấp không sát với nhiệm vụ thực tế của chính quyền cơ sở ở từng địa bàn.
Từ thực trạng trên, ông Ngọc yêu cầu phân định ranh giới chức năng cực kỳ rõ ràng và rạch ròi theo mô hình “Trung ương đóng vai trò kiến tạo; cấp tỉnh rà soát, phân công, liên kết và điều phối; cấp xã là cấp tổ chức thực hiện trực tiếp”.
Cấp xã phải trở thành chủ thể kiến tạo phát triển
Phân tích sâu về vai trò của chính quyền cơ sở, ông Ngọc khẳng định cấp xã không chỉ là nơi giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp mà còn phải được xác định là một chủ thể kiến tạo phát triển. Muốn vậy, cấp xã cần được giao nhiệm vụ, quyền hạn và nguồn lực tương xứng.
Ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết báo cáo đánh giá 9 tháng của Chính phủ, Thủ tướng đã đặt ra yêu cầu hoạt động kiến tạo phát triển ở cấp xã phải đóng góp trực tiếp vào GRDP của tỉnh, qua đó góp phần nâng cao thu nhập bình quân đầu người. Vì vậy, nhiệm vụ phải được giao rõ ràng, nguồn lực phải cụ thể để chính quyền cơ sở phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm.
Nhìn lại một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2026, ông đánh giá toàn hệ thống đã thực hiện các chỉ đạo với tinh thần quyết liệt, đổi mới và sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình vận hành vẫn còn khó khăn, vướng mắc cần được khẩn trương tháo gỡ trong những tháng cuối năm.
Việc rà soát, hoàn thiện mô hình cần có lộ trình và trọng tâm cụ thể, đồng thời được kiểm chứng sát thực tế tại địa phương. Theo ông, chỉ khi mô hình tổ chức ổn định mới có thể bố trí đúng người, đúng năng lực vào từng vị trí, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt và tạo ra kết quả thực chất.
Rà soát vị trí việc làm, cắt giảm khâu trung gian
Để tiếp tục tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề xuất ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, thực hiện triệt để nguyên tắc phân cấp, phân quyền theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Những nhiệm vụ đã phân cấp phải được thực hiện đến cùng, đồng thời rà soát các nhiệm vụ giao thoa, khâu trung gian và nhiệm vụ chuyển tiếp từ phương thức quản lý thủ công sang môi trường số.
Thứ hai, xác định vị trí việc làm căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của từng cấp, từng khối. Đặc biệt, trí việc làm không được dựa trên số lượng biên chế hiện có để tính toán, mà phải căn cứ trực tiếp vào chức năng, nhiệm vụ thực tế.
Thứ ba, tính toán khối lượng công việc theo đặc thù từng vùng, từng cấp. Trên cơ sở các kết luận và hướng dẫn của Bộ Chính trị, các địa phương phải tính toán phân cấp triệt để theo đặc thù 4 vùng không gian; rà soát, cắt giảm các khâu trung gian, giao thoa.
Ông Nguyễn Duy Ngọc đánh giá việc tinh giản, thu gọn đầu mối trong ngành giáo dục là bài học thực tiễn quan trọng. Việc kiên trì triển khai các giải pháp trên sẽ góp phần ổn định mô hình tổ chức hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, tạo điều kiện để cấp cơ sở thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Theo Cổng thông tin Quốc hội
