Iran cho biết họ đang xem xét một đề xuất hòa bình của Mỹ, mà theo các nguồn tin có thể chính thức chấm dứt chiến tranh nhưng vẫn để ngỏ các yêu cầu then chốt của Washington, bao gồm việc Tehran phải đình chỉ chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz.
Một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, được hãng thông tấn ISNA dẫn lời, cho biết Tehran sẽ đưa ra phản hồi. Tổng thống Donald Trump nói ông tin rằng Iran muốn đạt được thỏa thuận.
“Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Chúng tôi đã có những cuộc trao đổi rất tích cực trong 24 giờ qua và khả năng đạt được thỏa thuận là rất cao,” ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục hôm 6/5.
Trước đó cùng ngày, ông Trump tỏ ra bi quan hơn về triển vọng đạt thỏa thuận. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông đe dọa sẽ nối lại chiến dịch ném bom nhằm vào Iran, gọi khả năng Tehran chấp nhận đề xuất mới nhất của Mỹ là một “giả định lớn.”
Ông Trump nhiều lần nhấn mạnh triển vọng đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2, nhưng đến nay vẫn chưa thành công. Hai bên vẫn bất đồng về nhiều vấn đề khó khăn, như tham vọng hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz — nơi trước chiến tranh vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Một nguồn tin từ Pakistan và một nguồn khác tham gia tiến trình trung gian cho biết hai bên đang tiến gần tới một bản ghi nhớ dài một trang nhằm chính thức chấm dứt xung đột. Văn bản này sẽ mở đường cho các cuộc thảo luận về việc khơi thông hoạt động vận tải qua eo biển, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran và thiết lập các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, chưa rõ bản ghi nhớ này khác gì so với kế hoạch 14 điểm mà Iran đề xuất tuần trước, và Tehran vẫn chưa chính thức phản hồi đề xuất mới nhất của Washington.
Nghị sĩ Iran Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội, mô tả văn bản này “giống danh sách mong muốn của Mỹ hơn là thực tế.”
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf dường như chế giễu các thông tin cho rằng hai bên sắp đạt thỏa thuận, viết bằng tiếng Anh trên mạng xã hội rằng “Chiến dịch ‘Hãy tin tôi đi’ đã thất bại.” Ông cho rằng những thông tin như vậy chỉ là cách Mỹ “đánh bóng hình ảnh” sau khi không thể mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền qua lại.
Giá dầu lao dốc
Các báo cáo về khả năng đạt được thỏa thuận đã khiến giá dầu toàn cầu giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong hai tuần, với giá dầu Brent có thời điểm giảm khoảng 11% xuống còn khoảng 98 USD/thùng trước khi phục hồi trở lại trên mốc 100 USD.
Thị trường chứng khoán toàn cầu cũng tăng mạnh, trong khi lợi suất trái phiếu giảm, nhờ kỳ vọng cuộc chiến làm gián đoạn nguồn cung năng lượng có thể sớm kết thúc.
Hôm thứ Ba, ông Trump đã tạm dừng một chiến dịch hải quân kéo dài hai ngày nhằm mở lại eo biển bị phong tỏa, viện dẫn tiến triển trong các cuộc đàm phán hòa bình.
NBC News dẫn lời hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết quyết định đảo chiều đột ngột của ông Trump được đưa ra sau khi Arab Saudi đình chỉ việc cho phép quân đội Mỹ sử dụng một căn cứ tại nước này cho chiến dịch.
Các quan chức Arab Saudi đã bất ngờ và tức giận trước tuyên bố của ông Trump rằng Mỹ sẽ hỗ trợ hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz, dẫn tới việc họ thông báo với Washington rằng sẽ không cho phép máy bay quân sự Mỹ cất cánh từ căn cứ tại Arab Saudi hoặc bay qua không phận nước này, theo NBC.
Một cuộc điện đàm giữa ông Trump và Thái tử Mohammed bin Salman không giải quyết được vấn đề, NBC cho biết. Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về thông tin này.
Quân đội Mỹ vẫn duy trì phong tỏa riêng đối với các tàu Iran trong khu vực. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng của họ đã nổ súng vào một tàu chở dầu treo cờ Iran không chở hàng hôm thứ Tư, khiến tàu này bị vô hiệu hóa khi cố gắng di chuyển về phía một cảng của Iran, vi phạm lệnh phong tỏa.
Các yêu cầu chủ chốt của Mỹ không được đề cập
Nguồn tin tham gia tiến trình trung gian cho biết các cuộc đàm phán phía Mỹ do đặc phái viên của ông Trump Steve Witkoff và con rể Jared Kushner dẫn dắt. Nếu hai bên đồng ý với thỏa thuận sơ bộ, sẽ bắt đầu giai đoạn đàm phán chi tiết kéo dài 30 ngày để đạt được một thỏa thuận toàn diện.
Thỏa thuận đầy đủ sẽ chấm dứt các lệnh phong tỏa cạnh tranh giữa Mỹ và Iran tại eo biển, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran. Nó cũng sẽ bao gồm một số hạn chế đối với chương trình hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết bản ghi nhớ ban đầu sẽ không yêu cầu nhượng bộ ngay từ hai bên, và không đề cập tới một số yêu cầu then chốt mà Washington từng đưa ra nhưng bị Iran bác bỏ, như hạn chế chương trình tên lửa của Iran và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm tại Trung Đông.
Các nguồn tin cũng không đề cập tới kho dự trữ hơn 400 kg uranium gần đạt cấp độ vũ khí mà Iran đang nắm giữ.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đồng minh của ông Trump trong vấn đề Iran, cho biết hôm thứ Tư hai nhà lãnh đạo đã thống nhất rằng toàn bộ uranium làm giàu phải được đưa ra khỏi Iran để ngăn nước này phát triển bom hạt nhân.
Tehran phủ nhận việc muốn sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo Reuters
