Gian nan cuộc chiến truy tìm tài sản Hứa Gia Ấn: Hơn 2 tỷ USD được chuyển cho đại gia Trùng Khánh

Đơn vị quản lý công tác thanh lý tài sản của Tập đoàn Hằng Đại (Evergrande) đã đệ đơn kiện lên Tòa án Tối cao Hồng Kông, yêu cầu Tưởng Đại Long hoàn trả 500 triệu HKD (64,1 triệu USD) và Trương Tùng Kiều trả lại 18,65 tỷ HKD (gần 2,34 tỷ USD), tổng cộng là 19,15 tỷ HKD (2,455 tỷ USD). Toàn bộ số tiền này đều do Chủ tịch Tập đoàn Hằng Đại Hứa Gia Ấn tự tay chuyển cho họ, hoàn toàn không phải khoản vay, cũng chẳng phải tiền thù lao dịch vụ, và không hề đi kèm bất kỳ ghi chú chuyển tiền nào.

Hai doanh nhân có quan hệ với Hằng Đại (Evergrande)

Hai nhân vật này là ai? Tưởng Đại Long là doanh nhân Thụy Điển gốc Hoa. Công ty xe điện National Electric Vehicle Sweden (NEVS) do ông ta sáng lập từng được Hằng Đại thâu tóm, và Tưởng cũng từng có thời gian ngắn giữ chức Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hằng Đại.

Trong khi đó, Trương Tùng Kiều là đại gia gốc Trùng Khánh, người sáng lập công ty bất động sản Zhongyu Land (CC Land) và từng trở thành người giàu nhất Trùng Khánh vào năm 2007. Trương Tùng Kiều quen biết Hứa Gia Ấn qua hội nhóm ăn chơi - đầu tư xa xỉ "Hội Đại D" tại Hồng Kông, và sau này Hằng Đại đã mua lại hàng loạt tài sản của CC Land tại thị trường Trung Quốc đại lục.

Thắc mắc đặt ra là: Vì sao Hứa Gia Ấn lại rót tiền cho họ? Thực chất, đây chính là lớp "bức tường lửa" thứ ba trong chiến lược phân tán và cất giấu tài sản của ông trùm Hằng Đại. Hứa Gia Ấn thừa biết một khi "bom nợ" Hằng Đại phát nổ, toàn bộ tài sản của ông ta sẽ bị truy thu để siết nợ. Do đó, ông ta đã âm thầm dựng lên ba lớp bảo vệ tài sản từ rất sớm.

Lớp bảo vệ thứ nhất: Nhờ người đứng tên hộ

Điển hình chính là khoản hơn 19 tỷ HKD chuyển cho hai đại gia nói trên. Thực ra, dấu vết của vụ này đã lộ ra từ lâu.

Tháng 1/2020, Trương Tùng Kiều đứng tên văn phòng gia đình (Family Office) của mình để chi 210 triệu bảng Anh mua một căn dinh thự 7 tầng tại Anh. Tuy nhiên, Trương Tùng Kiều chỉ là kẻ đứng tên "làm màu" trên giấy tờ, còn quyền sở hữu căn dinh thự lại thuộc về công ty hải ngoại (offshore) của Đinh Ngọc Mai — vợ Hứa Gia Ấn.

Trương Tùng Kiều chi tiền mua nhưng nhà lại thuộc sở hữu của Đinh Ngọc Mai — thời điểm đó nhiều người ngơ ngác không hiểu, đến nay thì đã hạ hồi phân giải. Dữ liệu giao dịch cho thấy, ngay từ năm 2014, Hứa Gia Ấn đã bắt đầu rót tiền cho Trương Tùng Kiều, nhưng các năm đầu số tiền chưa quá lớn.

Đến năm 2020 — thời điểm ngay trước khi Hằng Đại chính thức vỡ nợ — Hứa Gia Ấn dồn dập chuyển cho Trương Tùng Kiều 3 khoản tiền cực lớn: lần lượt là 4 tỷ HKD, 5 tỷ HKD và 3 tỷ HKD, tổng cộng 12 tỷ HKD. Động thái này cho thấy Hứa Gia Ấn đã biết rõ tập đoàn sắp sụp đổ nên đã tăng tốc tẩu tán tài sản.

Dĩ nhiên, dẫu giấu kỹ đến đâu thì khối tài sản này cũng đã bị bên thanh lý đào xới lôi ra, chỉ có điều liệu có đòi lại được hay không vẫn là câu hỏi lớn.

Nhiều người sẽ thắc mắc: Người bình thường chuyển vài chục triệu đã khó, sao Hứa Gia Ấn chuyển một lúc hàng tỷ lại dễ dàng như thế? Sự thật không phải do ông ta có đặc quyền gì, mà nhờ Hằng Đại đã dựng sẵn cấu trúc doanh nghiệp hải ngoại. Hứa Gia Ấn và Đinh Ngọc Mai nắm quyền kiểm soát Hằng Đại thông qua các công ty đăng ký tại các “thiên đường thuế”.

Mỗi khi Hằng Đại chi trả cổ tức, dòng tiền sẽ rót sang tài khoản công ty hải ngoại của họ một cách hợp pháp. Rất nhiều tập đoàn bất động sản và công nghệ tại Trung Quốc đại lục cũng áp dụng mô hình này. Ví dụ khoản tiền hơn 10 tỷ HKD của Tông Khánh Hậu (người sáng lập Wahaha) tại Hồng Kông, cũng ra đi bằng cách tương tự. Tức là số tiền này vốn dĩ đã nằm ngoài lãnh thổ Trung Quốc, hoàn toàn không chịu sự kiểm soát chuyển tiền của ngân hàng trong nước.

Lớp bảo vệ thứ hai: Quỹ tín thác hải ngoại

Các tập đoàn lớn thường sử dụng công ty ở nước ngoài, hay còn gọi là cấu trúc offshore, để nắm giữ cổ phần và quản lý dòng vốn quốc tế. Khi doanh nghiệp phân phối cổ tức, tiền có thể được chuyển vào tài khoản của các công ty thuộc cấu trúc này theo những quy định pháp luật liên quan.

Tuy nhiên, việc sử dụng công ty offshore tự thân không đồng nghĩa với hành vi bất hợp pháp. Khả năng thu hồi tài sản phụ thuộc vào nguồn gốc tiền, chủ sở hữu hưởng lợi thực sự, mục đích giao dịch và các phán quyết của tòa án.

Năm 2019, Hứa Gia Ấn lập một quỹ tín thác trị giá 2,3 tỷ USD tại Mỹ, ghi tên người thụ hưởng là hai con trai. Dù trước đây có tin đồn quỹ này đã bị tòa án "chọc thủng", nhưng đến nay khoản tiền 2,3 tỷ USD đó vẫn bình an vô sự, chưa bị tiếp quản hay phong tỏa — chứng tỏ lớp tường lửa này cực kỳ kiên cố.

Lớp bảo vệ thứ ba: "Ly hôn kỹ thuật" (ly hôn giả)

Năm 2023, Hứa Gia Ấn và vợ là Đinh Ngọc Mai hoàn tất thủ tục ly hôn trên giấy tờ nhằm tẩu tán phần lớn tài sản sang tên vợ. Đây được coi là khoản tài sản bị tẩu tán lớn nhất.

Tuy nhiên, Đinh Ngọc Mai thực sự giấu bao nhiêu tiền thì không ai rõ. Hiện tại, số tài sản bị phong tỏa đứng tên bà này chỉ gồm 1,558 tỷ NDT tiền gửi tại 4 ngân hàng, cùng một số dự án bất động sản cao cấp tại Hồng Kông và London trị giá gần 2 tỷ NDT, tổng cộng khoảng 3,5 tỷ NDT (tương đương gần 500 triệu USD), số tiền chỉ là "muối bỏ bể" so với thực tế.

Trước đó, tòa án Anh từng ra lệnh giới hạn Đinh Ngọc Mai chỉ được rút tối đa 20.000 bảng Anh/tháng cho chi phí sinh hoạt. Nhưng thực tế, chỉ trong nửa năm bà này đã tiêu hết 4 triệu USD. Điều đó cho thấy khối tài sản mà tòa án Anh nắm được chỉ là bề nổi của tảng băng chìm.

Thu hồi tài sản Evergrande: Cuộc chiến pháp lý còn dài

Evergrande từng công bố gánh khoản nợ phải trả hơn 2.400 tỷ NDT tính đến 2023, tương đương khoảng 337 tỷ USD. Trong khi đó, các chủ nợ nước ngoài đã gửi yêu cầu đòi nợ khoảng 45 tỷ USD, cho thấy quy mô và tính phức tạp của quá trình thanh lý tập đoàn này.

Chỉ tính riêng tiền cổ tức, gia tộc Hứa Gia Ấn đã đút túi hơn 50 tỷ NDT, chưa kể tiền bán chui cổ phiếu hay lãi thu từ trái phiếu Hằng Đại. Tổng tài sản của gia tộc này vượt xa con số 50 tỷ NDT (7,02 tỷ USD).

Thế nhưng, tính đến tháng 5/2026, phía thanh lý công ty Hằng Đại sau vụ án mới chỉ truy thu và quy đổi thành tiền mặt được khoảng 1,84 tỷ NDT (258,4 triệu USD. Hành trình đòi lại tài sản từ gia tộc họ Hứa dự báo sẽ kéo dài và vô cùng gian nan.

Khoảng cách giữa quy mô tài sản được cho là đã dịch chuyển và số tiền thực tế thu hồi cho thấy thách thức lớn đối với quá trình thanh lý. Ngay cả khi xác định được nơi tài sản đang được nắm giữ, việc thu hồi vẫn có thể đòi hỏi các thủ tục tố tụng kéo dài tại nhiều khu vực pháp lý.

Vấn đề cốt lõi không chỉ là Hứa Gia Ấn đã chuyển bao nhiêu tiền, mà còn là ai thực sự sở hữu những tài sản đó, các giao dịch có hợp pháp hay không và liệu chúng có thể được thu hồi để trả nợ cho các chủ nợ Hằng Đại (Evergrande) hay không.

Theo Sohu, NetEase