close Đăng nhập

Doanh nghiệp Việt trước bài toán nâng cấp năng lực cạnh tranh

Khi cạnh tranh ngày càng dựa nhiều hơn vào công nghệ, chất lượng và đổi mới, việc tích lũy nội lực trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp Việt trên hành trình phát triển dài hạn.

Bốn lớp năng lực cạnh tranh

Một trong những điểm đáng chú ý từ dữ liệu PCI 2.0 là khoảng cách về năng lực đổi mới và chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khá lớn.

1-47.jpg
VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025.

Chỉ 8,8% doanh nghiệp được khảo sát cho biết có đổi mới sản phẩm. Tỷ lệ doanh nghiệp có chứng nhận chất lượng quốc tế chỉ ở mức 6,8%, thấp hơn đáng kể Malaysia (17,8%) và Thái Lan (11,9%).

Những con số này cho thấy cải cách thể chế cần được nhìn rộng hơn việc giảm chi phí tuân thủ. Có thể hình dung năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp qua bốn lớp: thể chế, năng suất, đổi mới và đầu tư chất lượng cao.

Thể chế tạo ra môi trường và mức độ dự đoán được của chính sách. Năng suất quyết định khả năng tạo ra giá trị với cùng một nguồn lực. Đổi mới giúp doanh nghiệp nâng cấp sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh. Còn đầu tư chất lượng cao quyết định khả năng hình thành những năng lực mới trong dài hạn.

2-50.jpg
PCI 2.0 gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Cùng với đó, Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) lần đầu được đưa vào như một thước đo độc lập với 23 chỉ tiêu.

Hiện khả năng dự báo chính sách của doanh nghiệp vẫn hạn chế. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho biết thường xuyên có thể dự đoán những thay đổi chính sách. Trong khi đó, 51,9% doanh nghiệp tìm kiếm thông tin pháp luật qua mạng xã hội thay vì các kênh chính thức.

Điều đó cho thấy minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin không phải vấn đề phụ, mà là một phần của năng lực cạnh tranh. Khi doanh nghiệp không dự đoán được chính sách, quyết định đầu tư dài hạn cũng trở nên khó khăn hơn.

Từ doanh nghiệp đến sức cạnh tranh của nền kinh tế

Câu chuyện của Tân Hiệp Phát là một ví dụ cho quá trình tích lũy năng lực trong nhiều thập niên.

Thành lập năm 1994, trong giai đoạn khu vực kinh tế tư nhân bắt đầu có thêm không gian phát triển, Tân Hiệp Phát từng bước đầu tư vào công nghệ, đổi mới và hệ thống quản trị. Sau hơn 30 năm, doanh nghiệp đã phát triển thành một trong những doanh nghiệp đồ uống lớn của Việt Nam, với 4 cụm nhà máy và 12 dây chuyền Aseptic.

3-42.jpg
Dây chuyền công nghệ chiết lạnh vô trùng Aseptic tại nhà máy Tân Hiệp Phát.

Sản phẩm của doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu tại nhiều thị trường như Pháp, Hà Lan, Australia, Canada và được xây dựng trên các hệ thống tiêu chuẩn như FDA, Halal, ISO, HACCP.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô hiện tại, mà ở quá trình chuyển từ quản trị dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu và hệ thống; từ cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí sang chú trọng chất lượng, công nghệ và đổi mới.

Theo ông Nguyễn Duy Hưng, thành viên HĐQT Tân Hiệp Phát, cải cách thể chế mở ra cơ hội, nhưng để biến cơ hội thành năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải kiên trì đầu tư vào công nghệ, đổi mới, chất lượng và con người.

Đây cũng là lý do năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không thể tách rời môi trường thể chế. Một doanh nghiệp có thể muốn đầu tư dài hạn, nhưng nếu chi phí tuân thủ cao, chính sách khó dự đoán hoặc thông tin không minh bạch, quyết định đầu tư sẽ thận trọng hơn.

Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng

Cải cách thể chế vì vậy không nên được nhìn theo hướng Nhà nước tạo thuận lợi còn doanh nghiệp chỉ là bên thụ hưởng.

4-31.jpg
PGS.TS Nguyễn Văn Việt: “Minh bạch thông tin và đồng hành cùng các mục tiêu quốc gia không chỉ là trách nhiệm, mà là cách để nâng cao năng lực cạnh tranh của chính mình”.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, khi những doanh nghiệp lớn chủ động tham gia vào các dữ liệu kinh tế quốc gia, giá trị tạo ra không chỉ nằm trong phạm vi từng doanh nghiệp. Minh bạch hơn về hoạt động, quản trị tốt hơn và cùng hướng tới các mục tiêu quốc gia cũng là cách nâng cao sức cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, dữ liệu từ doanh nghiệp giúp cơ quan quản lý nhìn rõ hơn những điểm nghẽn của nền kinh tế. Đây là cơ sở để cải cách đi đúng vấn đề thay vì chỉ tập trung vào việc sửa đổi thủ tục.

Từ cải cách đến năng lực cạnh tranh

Một điểm quan trọng của PCI 2.0 là dữ liệu về chất lượng điều hành cần được đặt trong mối quan hệ với kết quả phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

5-22.jpg
Theo ông Nguyễn Duy Hưng: “Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam giúp doanh nghiệp nhìn lại chính mình để minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, đầu tư dài hạn hơn và phát triển bền vững hơn”.

Có thể tồn tại một “độ trễ chính sách”: một cải cách được thực hiện hôm nay không thể ngay lập tức tạo ra doanh nghiệp lớn hơn, năng suất cao hơn hay nhiều sản phẩm đổi mới hơn. Những kết quả đó cần thời gian để hình thành thông qua quá trình doanh nghiệp đầu tư, tích lũy vốn, công nghệ và nhân lực.

Vì vậy, việc PCI 2.0 kết hợp với Chỉ số năng lực kinh doanh tư nhân (BPI) có ý nghĩa không chỉ ở việc đánh giá chất lượng điều hành, mà còn ở khả năng nhìn thấy mối liên hệ giữa môi trường kinh doanh và sức khỏe của khu vực tư nhân.

Mục tiêu cuối cùng của cải cách không phải là để doanh nghiệp “dễ thở” hơn trong ngắn hạn, mà là tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh lên trong dài hạn.

Khi thể chế tạo được niềm tin và khả năng dự đoán, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đầu tư. Khi đầu tư được duy trì, năng suất, công nghệ và chất lượng được nâng lên. Những năng lực đó cuối cùng chuyển hóa thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp và của nền kinh tế.

Thể chế mở ra không gian, doanh nghiệp xây dựng nội lực, còn nội lực trở thành năng lực cạnh tranh.

Tin công bố

Từ thỏa thuận đầu tư tại Nhật Bản, EVF mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường vốn quốc tế

Từ thỏa thuận đầu tư tại Nhật Bản, EVF mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường vốn quốc tế

Việc ký kết biên bản ghi nhớ với các quỹ đầu tư Nhật Bản mở ra thêm cơ hội huy động vốn và kết nối với các định chế tài chính quốc tế cho Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF). Động thái này diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang đẩy mạnh kế hoạch tăng vốn, đa dạng hóa nguồn lực tài chính và chuẩn bị nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng mới.

3 sản phẩm của Masan High-Tech Materials đạt Thương hiệu Quốc Gia Việt Nam 2026

Lợi nhuận Masan tăng gấp ba, MSR mở rộng cổ đông chiến lược

Sau 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu Masan tăng 52,7%, trong khi lợi nhuận thuộc về cổ đông công ty mẹ tăng hơn 205%. Cùng với dòng tiền cải thiện và nợ vay giảm, kết quả này đang tạo cơ sở để các công ty chứng khoán đánh giá tích cực hơn về triển vọng lợi nhuận của MSN.

Chiều sâu bán lẻ tạo lợi thế cho VPBank trước chuẩn mực quản trị mới

Chiều sâu bán lẻ tạo lợi thế cho VPBank trước chuẩn mực quản trị mới

VPBank mở rộng hoạt động bán lẻ bằng cách phân tích dữ liệu khách hàng hiện hữu để thiết kế sản phẩm phù hợp với nhu cầu của từng nhóm. Cách tiếp cận này mở ra dư địa tăng trưởng mạnh mẽ về tín dụng và dịch vụ, đồng thời góp phần củng cố nguồn vốn huy động khi ngân hàng chuẩn bị đáp ứng các yêu cầu về quản trị thanh khoản theo Basel III.

Bà Nguyễn Thị Kiều Anh nắm quyền Tổng giám đốc Sacombank. Ảnh: STB.

Sacombank bổ nhiệm quyền tổng giám đốc sinh năm 1983

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank) giao bà Nguyễn Thị Kiều Anh đảm nhiệm vị trí quyền tổng giám đốc từ ngày 2/11. Quyết định được đưa ra chưa đầy 4 tháng sau khi ông Loic Faussier được bổ nhiệm làm tổng giám đốc.

MB thành lập ngân hàng con tại VIFC

MB lập ngân hàng con vốn 3.000 tỷ đồng

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) thông qua kế hoạch thành lập ngân hàng con 100% vốn sở hữu tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC), với vốn điều lệ dự kiến 3.000 tỷ đồng.

TPBank lãi trước thuế gần 7.500 tỷ đồng sau 9 tháng

TPBank lãi trước thuế gần 7.500 tỷ đồng sau 9 tháng

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô còn nhiều biến động, TPBank tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với quy mô tài sản, tín dụng và huy động tiến sát hoặc vượt kế hoạch cả năm, cùng lợi nhuận trước thuế 9 tháng tăng hơn 23% so với cùng kỳ.