Một thai phụ có thể vẫn khỏe mạnh, không có biểu hiện bất thường, nhưng đường huyết đã tăng cao. Đái tháo đường thai kỳ thường diễn biến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua xét nghiệm sàng lọc.
Đây là lý do Bộ Y tế lựa chọn chủ đề “Kiểm soát đường huyết thai kỳ - Mẹ an tâm, con khỏe mạnh” cho Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026, triển khai từ ngày 1 đến 7/10 trên phạm vi cả nước.
Tại lễ mít tinh tổ chức sáng 24/9, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết kiểm soát đường huyết trong thai kỳ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người mẹ trong thời gian mang thai mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của trẻ ngay từ khi còn trong bụng mẹ và về lâu dài.
Một thách thức mới đang nổi lên là bệnh không lây nhiễm trong thai kỳ. Trong đó, đái tháo đường thai kỳ là một trong những nguy cơ đáng lưu ý nhất.
Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, khảo sát tại các bệnh viện chuyên khoa sản cho thấy tỷ lệ phát hiện bệnh đã tăng từ 3–4% trong giai đoạn 2001–2004 lên khoảng 20% trong những năm gần đây ở nhóm thai phụ được sàng lọc.
Điều đáng lo là bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Một phụ nữ có thể không cảm thấy mình có vấn đề về đường huyết nếu không được khám thai và sàng lọc đúng thời điểm.
Đường huyết của mẹ, nguy cơ của con
Đái tháo đường thai kỳ không chỉ ảnh hưởng đến người mẹ. Nếu không được phát hiện và quản lý phù hợp, bệnh có thể làm tăng nguy cơ tiền sản giật, sinh non, thai to và tăng khả năng phải mổ lấy thai.
Với trẻ, nguy cơ có thể bao gồm hạ đường huyết sơ sinh, suy hô hấp và một số vấn đề sức khỏe khác.
Nhưng điểm quan trọng là đây không phải nguy cơ hoàn toàn bất lực trước nó. Khi được phát hiện sớm, đái tháo đường thai kỳ có thể được kiểm soát bằng các biện pháp phù hợp với từng trường hợp, từ điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi đường huyết đến điều trị theo chỉ định của cán bộ y tế.
Vì vậy, điều đáng lo không chỉ là mắc bệnh, mà là mắc bệnh nhưng không biết để can thiệp kịp thời.
Điểm đáng chú ý nhất trong thông điệp năm nay là việc Bộ Y tế nhấn mạnh chăm sóc sau sinh đối với phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ.
Một thai kỳ có thể kết thúc sau 9 tháng, nhưng nguy cơ sức khỏe mà căn bệnh để lại thì không kết thúc cùng cuộc sinh. Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn phát triển thành đái tháo đường típ 2 trong những năm sau sinh.
Phát hiện sớm nguy cơ ảnh hưởng trong tương lai
Theo Bộ Y tế, phụ nữ từng mắc bệnh cần được tư vấn về dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi sức khỏe và thực hiện xét nghiệm tầm soát đái tháo đường sau sinh theo khuyến cáo chuyên môn, trong khoảng thời gian từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh.
Đây là khoảng thời gian dễ bị bỏ quên khi người mẹ vừa trải qua cuộc sinh và dành gần như toàn bộ sự quan tâm cho em bé. Nhưng chính lúc đó, việc quay lại kiểm tra sức khỏe của mẹ lại có ý nghĩa quan trọng để phát hiện sớm nguy cơ bệnh chuyển hóa về sau.
Việc lựa chọn đái tháo đường thai kỳ làm chủ đề Tuần lễ Làm mẹ an toàn 2026 cho thấy “làm mẹ an toàn” đang được nhìn rộng hơn. An toàn không chỉ là người mẹ vượt qua cuộc sinh, trẻ chào đời khỏe mạnh, mà còn là phát hiện sớm những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả hai trong tương lai.
Một lần sàng lọc đúng thời điểm có thể giúp người mẹ biết mình đang đối mặt với nguy cơ nào. Kiểm soát đường huyết tốt có thể giảm nguy cơ biến chứng. Và một lần kiểm tra sau sinh có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ đái tháo đường trong những năm tiếp theo.
