Chuyên cơ của Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến sẽ đáp xuống Mỹ vào chiều 23/9 theo giờ Washington để bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước. Dẫu vậy, các rạn nứt giữa hai bên xung quanh vấn đề đầu tư tiềm năng — đặc biệt là các khoản đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ — đã khiến kế hoạch tháp tùng của các đại gia doanh nghiệp Trung Quốc rơi vào thế bấp bênh, thậm chí nhiều khả năng đoàn đại biểu doanh nhân này sẽ không xuất hiện.
Những rào cản không tháo dỡ được
Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) xuất bản ở Hong Kong ngày 23/9 dẫn lời nguồn tin am hiểu vấn đề cho hay, những bất đồng về định hướng đầu tư đang trở thành rào cản lớn đối với đoàn đại biểu doanh nhân Trung Quốc. Hai bên hiện vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về cơ chế "Hội đồng Đầu tư" (Board of Investment), đặc biệt là quy chế cho các khoản đầu tư của Trung Quốc tại Mỹ, khiến khả năng đi cùng của các sếp doanh nghiệp lớn Trung Quốc chịu nhiều biến số.
"Hội đồng Đầu tư" vốn là một trong những thành quả đạt được sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 5/2026. Theo tuyên bố từ Nhà Trắng, cơ chế này đóng vai trò là kênh tham vấn trực tiếp giữa hai chính phủ về các vấn đề đầu tư. Tuy nhiên, công tác chuẩn bị và triển khai hội đồng này đến nay đã rơi vào trạng thái đóng băng.
Báo Mỹ Wall Street Journal (WSJ) cũng dẫn lời các nguồn tin am hiểu viết, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ không dẫn theo bất kỳ đoàn đại biểu doanh nghiệp cấp cao nào khi sang thăm Washington và hội đàm với Tổng thống Donald Trump vào tuần này. Động thái này giội gáo nước lạnh vào kỳ vọng của dư luận về khả năng đạt được các thương vụ đại gia thương mại tại Thượng đỉnh Trump - Tập.
Nguồn tin nội bộ tiết lộ, một số quan chức ngoại giao nắm rõ lịch trình từng dự kiến phía Trung Quốc sẽ thành lập một đoàn đại biểu gồm các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu để tháp tùng ông Tập Cận Bình. Giới quan sát ban đầu kỳ vọng các sếp lớn Trung Quốc sẽ tham dự bữa tiệc quốc yến do Tổng thống Trump chủ trì vào ngày 24/9, qua đó đứng chung khung hình với dàn lãnh đạo công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đỉnh cao của Mỹ.
Dẫu vậy, các nguồn tin nhấn mạnh công tác chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình vẫn đang gấp rút diễn ra và lịch trình hoàn toàn có thể thay đổi vào phút chót.
Một nguồn tin nhận định, nhiều khả năng đoàn đại biểu doanh nghiệp Trung Quốc cuối cùng vẫn sẽ lên đường, bởi lẽ dàn lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ đều sẽ góp mặt tại bữa tiệc quốc yến tối 24/9. Danh sách khách mời Mỹ tham dự tiệc tối hiện đã xác nhận sự xuất hiện của các tên tuổi lớn như CEO Jensen Huang của Nvidia, CEO Sam Altman của OpenAI, Mark Zuckerberg của Meta…
Trước đó, giới chức hai nước đã liên tục đàm phán về việc có nên đưa các doanh nhân Trung Quốc vào đoàn tháp tùng hay không. Khi ông Trump tới Bắc Kinh hồi tháng 5, tháp tùng ông là dàn sếp lớn công nghệ Mỹ; do đó, ý tưởng ban đầu của phía Trung Quốc là áp dụng nguyên tắc "có qua có lại" (reciprocity) tương tự.
Tuy nhiên, Bắc Kinh đến nay vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Một nguồn tin khác bỏ ngỏ khả năng đoàn đại biểu doanh nhân Trung Quốc rốt cuộc có thể sẽ không tháp tùng ông Tập Cận Bình. Trước đó, dư luận từng kỳ vọng lãnh đạo của hãng xe điện BYD, tập đoàn pin CATL hay Xiaomi sẽ góp mặt trong chuyến đi này.
Đáng chú ý, ngay trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Donald Trump – Tập Cận Bình lần hai, chính quyền của Tổng thống Trump liên tục đưa ra những thông điệp mâu thuẫn về triển vọng các hãng xe Trung Quốc đầu tư vào Mỹ. Hồi đầu tháng 9, ông Trump từng úp mở sẽ cho phép các nhà sản xuất xe Trung Quốc mở xưởng tại Mỹ. Thế nhưng tuần trước, Nhà Trắng lại đính chính rằng ông Trump không có ý định thỏa hiệp trong các vấn đề an ninh quốc gia, và doanh nghiệp Trung Quốc muốn đầu tư vẫn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý khắt khe của Mỹ.
Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer ngày 21/9 cũng nhấn mạnh rằng các hãng xe Trung Quốc đang phải đối mặt với vô số "rào cản tự nhiên" tại Mỹ — đơn cử như các quy định cấm xe kết nối mạng (connected vehicles) của Trung Quốc vận hành trên lãnh thổ Mỹ — khiến tham vọng đầu tư của họ trở thành một bài toán vô cùng hóc búa.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ cùng Nhà Trắng, Bộ Tài chính và Bộ Thương mại Mỹ hiện đều chưa đưa ra phản hồi trước các yêu cầu bình luận.
Không quá kỳ vọng vào kết quả cuộc gặp
Việc đoàn đại biểu doanh nghiệp Trung Quốc gần như chắc chắn vắng mặt đã làm nổi bật thực tế: Giới quan sát không đặt quá nhiều kỳ vọng vào việc cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung sẽ gặt hái được những thành tựu thương mại đột phá. Căng thẳng chính trị leo thang đang siết chặt năng lực đầu tư vào Mỹ của các doanh nghiệp Trung Quốc — vốn là chủ đề cốt lõi trong các chuyến công tác tới Washington của giới quản lý doanh nghiệp nước ngoài.
Những năm gần đây, quan hệ song phương liên tục rơi vào thế giằng co bởi các đòn thuế quan Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc, các lệnh kiểm soát xuất khẩu chip của Washington, cũng như các biện pháp siết chặt xuất khẩu đất hiếm từ phía Bắc Kinh.
Nhằm hạ nhiệt và duy trì sự ổn định cho quan hệ hai nước, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình từng gặp nhau tại Hàn Quốc vào tháng 10/2025, đạt được thỏa thuận đình chiến tạm thời về thuế quan và thương mại đất hiếm. Đến tháng 5 năm nay, ông Trump đã tới thăm Bắc Kinh, nơi lãnh đạo hai cường quốc thống nhất thành lập Hội đồng Thương mại và Đầu tư song phương. Vào thời điểm đó, dàn sếp lớn doanh nghiệp Mỹ — bao gồm Elon Musk của Tesla và Jensen Huang của Nvidia — đều có tên trong đoàn tháp tùng Tổng thống Trump.
Theo Chinatimes, UDN
