Việt Nam - Canada nâng cấp quan hệ, những nguồn lực nào có thể được khơi thông?

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã ghi dấu mốc khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, mở ra không gian hợp tác về kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ, năng lượng và nguồn nhân lực.

Sau chuyến thăm, những kết quả đang được triển khai để đi vào thực chất. VietTimes đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hoài Bắc – Chủ tịch HĐQT Đại Sơn Group, Phó Chủ tịch VCBA, người trực tiếp tháp tùng đoàn công tác, về những cơ hội mới và vai trò của cộng đồng kiều bào.

Khơi thông nguồn lực từ thương mại, đầu tư và nhân lực

- Thưa ông Nguyễn Hoài Bắc, là một doanh nhân kiều bào tiêu biểu tháp tùng Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada lần này, cảm xúc lớn nhất của ông lúc này là gì? Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của chuyến thăm đối với vị thế của cộng đồng doanh nhân Việt Nam tại Canada?

- Dưới góc nhìn của tôi, đây là chuyến thăm mang tính lịch sử khi người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam đến thăm Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Chuyến đi thăm cấp Nhà nước do Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu theo lời mời của Toàn quyền Louise Arbour và Thủ tướng Mark Carney có thể khẳng định là chuyến công tác thành công nhất của Việt Nam tới Canada từ trước đến nay.

Thành công đó được thể hiện qua những thỏa thuận vô cùng quan trọng, trước hết là việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược – khuôn khổ mở rộng hợp tác song phương lên tầm cao nhất trên tất cả các lĩnh vực.

Cùng với đó là các lĩnh vực hợp tác ở các mảng Canada có thế mạnh vượt trội để hỗ trợ Việt Nam như: trí tuệ nhân tạo (AI), khai thác và tinh chế đất hiếm, mở rộng đường bay và tuyến vận tải biển trực tiếp hai chiều, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lớn hai nước lẫn nhau cùng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Đặc biệt, điều tôi tâm đắc nhất là tại các cuộc làm việc, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã rất trăn trở và nhắc nhở các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp Canada để thúc đẩy chuyển dịch lực lượng lao động.

Canada là quốc gia có diện tích rộng thứ hai thế giới nhưng dân số mới chỉ gần 40 triệu người, do đó dư địa và nhu cầu tiếp nhận nguồn nhân lực có tay nghề ổn định từ Việt Nam là rất lớn.

Việc sang Canada làm việc không chỉ giúp người lao động nhận mức thu nhập cao mà còn là cơ hội quý báu để học hỏi, trau dồi kỹ năng quản lý và điều hành tiên tiến. Việc nâng cấp quan hệ ngoại giao chính là "tấm hộ chiếu" niềm tin, tạo bệ phóng vững chắc giúp cộng đồng doanh nhân Việt kiều tự tin đứng ra làm cầu nối gọi vốn, công nghệ và mở rộng giao thương.

- Sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, cơ hội thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại và đầu tư song phương sẽ chuyển biến ra sao? Ông thấy doanh nghiệp hai nước cần tận dụng hiệu quả hơn nữa những ưu đãi từ Hiệp định CPTPP như thế nào trong thời gian tới?

- Nhìn lại chặng đường từ khi hai nước ký kết quan hệ Đối tác toàn diện năm 2017, kim ngạch thương mại hai chiều đã ghi nhận mức tăng trưởng vô cùng ngoạn mục. Tuy nhiên, dư địa hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Canada vẫn còn cực kỳ rộng lớn.

Theo đánh giá của tôi, nếu Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam – đặc biệt là Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Canada – làm tốt công tác thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận sâu rộng hơn, chúng ta sẽ tạo ra đột phá mới.

Việt Nam có thế mạnh lớn về chế biến, xuất khẩu đồ gỗ, hàng dân dụng sang Canada, đồng thời có thể nhập khẩu các nguồn nguyên liệu thô chất lượng từ Canada về phục vụ sản xuất trong nước, vừa tối ưu hóa chi phí vừa tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người lao động.

Bên cạnh đó, bài toán an ninh năng lượng giữa hai quốc gia hoàn toàn có thể được điều phối một cách cực kỳ hiệu quả.

Canada là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ nằm trong tốp đầu thế giới, hoàn toàn có khả năng cung cấp nguồn dầu thô dồi dào, chất lượng cao với giá cả ổn định cho các nhà máy lọc dầu tại Việt Nam, giúp chúng ta chủ động nguyên liệu sản xuất và xuất khẩu thành phẩm. Một thế mạnh chiến lược khác không thể bỏ qua là Canada thuộc khối G7, sở hữu nền tài chính quy mô lớn, minh bạch và bền vững.

Nếu doanh nghiệp Việt Nam biết cách tranh thủ tận dụng nguồn tài chính dồi dào này để đầu tư vào các dự án hạ tầng, năng lượng dài hạn với lãi suất hợp lý, đây sẽ là nguồn lực bổ sung vô cùng tuyệt vời cho sự phát triển của đất nước trong hiện tại và tương lai. Việc hai nước cùng là thành viên CPTPP và là Đối tác Chiến lược của nhau sẽ giúp tối ưu hóa tối đa các ưu đãi thuế quan này.

AI và năng lượng mở thêm dư địa hợp tác

- Khoa học - công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới trong quan hệ hai nước. Canada là quốc gia mạnh về AI, công nghệ sinh học và năng lượng sạch. Theo ông, làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam hợp tác hiệu quả và tiếp nhận chuyển giao công nghệ cao từ phía Canada?

- Hiện nay, tất cả các quốc gia trên thế giới đều đang tập trung cao độ để nâng cao giá trị của trí tuệ nhân tạo (AI). Ngay cả tại các diễn đàn toàn cầu lớn như Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, AI cũng đã trở thành chương trình nghị sự chính thức.

Vấn đề đặt ra là việc xây dựng và phát triển AI đòi hỏi sự liên kết đa ngành để tạo ra chuỗi kinh tế tuần hoàn, hình thành chuỗi cung ứng bất tận về dữ liệu, năng lượng và kinh nghiệm quản trị. Canada là một trong những quốc gia đặt nền móng sớm nhất và sở hữu công nghệ AI, công nghệ sinh học hàng đầu thế giới.

Trong khi đó, Việt Nam mới ở giai đoạn bắt đầu và còn thiếu nhiều hạ tầng cũng như nguồn lực mà Canada hoàn toàn có thể hỗ trợ, tương hỗ.

Sự kết hợp này cũng gắn liền với bài toán cấp thiết về an ninh năng lượng cho phát triển công nghệ cao tại Việt Nam.

Trên thực tế, Canada sở hữu trữ lượng dầu khí rất lớn, khả năng khai thác nhanh và tuyến vận tải biển qua Thái Bình Dương về Việt Nam chỉ mất từ 10 đến 12 ngày. Việc vận chuyển đường biển khối lượng lớn với giá thành rẻ sẽ giúp Việt Nam giải quyết nhanh chóng bài toán thiếu hụt năng lượng trước mắt và dài hạn.

Dựa trên nền tảng Hiệp định CPTPP mà hai nước đều là thành viên, việc được hưởng các ưu đãi thuế quan đặc biệt sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam giảm thiểu chi phí nhập khẩu công nghệ và năng lượng.

Muốn tiếp nhận chuyển giao công nghệ cao từ Canada một cách hiệu quả, Việt Nam cần chuẩn bị sẵn sàng nguồn nhân lực có trình độ thực chất và tạo ra cơ chế pháp lý linh hoạt để các mô hình công nghệ mới sớm được thử nghiệm và ứng dụng vào thực tế.

- Bên cạnh kinh tế, hợp tác về an ninh phi truyền thống, năng lượng tái tạo và ứng phó biến đổi khí hậu là những lĩnh vực trọng tâm được lãnh đạo cấp cao hai nước thảo luận. Ông đánh giá thế nào về dư địa hợp tác của Việt Nam - Canada trong các lĩnh vực chiến lược này?

- Các cuộc họp song phương của các bộ, ngành tháp tùng Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các cơ quan đối tác Canada đã thu được kết quả rất tốt đẹp, giúp hai bên đề ra những đối sách thích ứng hiệu quả trước các thách thức an ninh phi truyền thống và tình hình thế giới biến động phức tạp.

Trong bối cảnh các bất ổn truyền thống và phi truyền thống liên tục đe dọa chuỗi cung ứng toàn cầu, việc chủ động xây dựng cơ chế trao đổi kinh nghiệm và ứng phó linh hoạt với Canada là vô cùng cấp thiết.

Riêng về mảng năng lượng tái tạo, đây là thế mạnh tuyệt đối của Canada. Quốc gia này có hệ thống điện gió, điện mặt trời, thủy điện và điện hạt nhân phát triển cực kỳ hiện đại.

Canada hiện sở hữu trữ lượng thủy điện và điện hạt nhân thuộc hàng lớn nhất thế giới, cung cấp nguồn năng lượng khổng lồ cho nền kinh tế Mỹ.

Do đó, nếu Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Năng lượng Canada triển khai trao đổi nghiêm túc, cùng nhau tìm ra giải pháp hợp tác kỹ thuật và thu hút dòng vốn đầu tư xanh, Việt Nam sẽ giải được bài toán an ninh năng lượng bền vững, dài hạn. Đây cũng chính là tiêu chí chiến lược mà Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh nhằm bảo đảm môi trường phát triển ổn định cho đất nước.

Kiều bào có thể đóng vai trò cầu nối nguồn lực

- Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cộng đồng gần 300.000 người Việt tại Canada là "cầu nối vô cùng quan trọng" cho quan hệ hai nước, đặc biệt trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Ông và VCBA có kế hoạch hành động cụ thể nào để khơi thông nguồn lực tri thức và tài chính của kiều bào đóng góp cho đất nước?

- Cộng đồng người Việt Nam tại Canada hiện có gần 300.000 người, trong đó khoảng 10% là lực lượng du học sinh.

Trong buổi gặp gỡ ấm áp với kiều bào trước khi rời Canada về nước, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ân cần dặn dò và mong muốn bà con luôn tăng cường đoàn kết, gắn kết cộng đồng. Bởi lẽ, sức mạnh của Việt Nam không chỉ nằm ở nguồn lực trong nước mà còn kết tinh từ sức mạnh của hơn 6,5 triệu kiều bào đang sinh sống tại 130 quốc gia và vùng lãnh thổ luôn hướng về quê hương.

Nghị quyết số 23 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài ban hành ngày 2/8/2026 đã thể hiện nhất quán tư duy đột phá: coi người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, được hưởng đầy đủ nghĩa vụ và quyền lợi như đồng bào trong nước.

Trong giai đoạn bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đất nước không chỉ cần nguồn vốn tài chính mà cực kỳ cần nguồn lực tri thức, kinh nghiệm và khoa học - kỹ thuật của kiều bào. Về phía VCBA và các doanh nhân tại Canada, chúng tôi luôn khao khát kết nối chặt chẽ với các doanh nghiệp trong nước để cùng phát triển.

Tuy nhiên, bà con cũng đang rất chờ đợi phía Việt Nam tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, bằng các chính sách cụ thể, giúp dòng vốn đầu tư được luân chuyển dễ dàng, người lao động và nhà đầu tư kiều bào di chuyển thuận tiện, không bị rào cản bởi thời hạn visa hay thủ tục hành chính. Khi niềm tin được củng cố vững chắc thì sự hợp tác chắc chắn sẽ thành công rực rỡ.

- Hướng tới kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, ông có thông điệp hoặc lời khuyên nào gửi đến thế hệ doanh nhân trẻ và trí thức người Việt tại Canada để khuyến khích họ vươn ra toàn cầu, đồng thời luôn hướng về dựng xây quê hương?

- Nghị quyết số 23 ra đời thay thế cho Nghị quyết 36 trước đây là một văn bản hết sức toàn diện, chỉn chu, bảo đảm tính pháp lý và tinh thần thực thi cao. Điều quan trọng nhất hiện nay là các bộ, ngành liên quan cần triển khai quyết liệt để sớm đưa Nghị quyết vào thực tế cuộc sống. Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc không thể dừng lại ở văn kiện hay lời nói mà phải được chứng minh bằng hành động cụ thể.

Là một người đã sinh sống tại Canada 40 năm và có 25 năm trực tiếp trở về Việt Nam đầu tư trên nhiều lĩnh vực, tôi rất thấu hiểu những khó khăn về thủ tục hành chính hay các rào cản pháp lý mà nhà đầu tư phải trải qua.

Trải qua nhiều thăng trầm để tồn tại và phát triển, lời khuyên chân thành nhất của tôi dành cho các bạn trẻ và các doanh nhân kiều bào muốn trở về quê hương là: Hãy luôn tuân thủ nghiêm túc pháp luật, đồng thời kiên nhẫn tìm kiếm đúng những lĩnh vực là thế mạnh cốt lõi của mình để hợp tác kinh doanh.

Ngay tại Canada, một doanh nhân muốn gặt hái thành công cũng phải trải qua quá trình tích lũy lâu dài chứ không thể một sớm một chiều. Khi đầu tư tại Việt Nam, sự kiên trì, tính toán "đúng - trúng - chuẩn" và ý thức chấp hành pháp luật chính là chìa khóa vàng giúp các doanh nhân kiều bào gặt hái thành công, đóng góp thiết thực cho sự phồn vinh của quê hương.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!