Vậy việc bầu Tổng bí thư sẽ diễn ra như thế nào? Và nhân sự đảm nhiệm vị trí này cần đáp ứng các tiêu chuẩn ra sao?
Là hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết
Quy định số 365-QĐ/TW ngày 30/8/2025 của Bộ Chính trị nêu rõ: Nhân sự đảm nhiệm chức danh Tổng bí thư cần bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng thời cần có những phẩm chất, năng lực sau:
Là người có uy tín cao trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng và Nhân dân; là hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân và sức mạnh thời đại để thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" trong giai đoạn cách mạng mới.
Tiêu biểu nhất về đạo đức, trí tuệ của toàn Đảng; có tư duy lý luận chính trị sắc sảo, có kiến thức sâu, rộng, toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng, quản lý nhà nước...
Có bản lĩnh chính trị, tư duy nhạy bén, đổi mới, đột phá, quyết đoán; có năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, định hướng chiến lược; bình tĩnh, sáng suốt trước những vấn đề khó, phức tạp liên quan đến vận mệnh của Đảng, của quốc gia, của dân tộc.
Có năng lực lãnh đạo, điều hành Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; có năng lực lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đặc biệt là người kế nhiệm, cán bộ chủ chốt.
Đồng thời, nhân sự đảm nhiệm chức danh Tổng bí thư phải là người đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh uỷ, thành uỷ hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên.
Đặc biệt, Bộ Chính trị có quy định về trường hợp đặc biệt, sẽ do Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định.
Người được bầu phải bảo đảm các yêu cầu chung đối với cán bộ lãnh đạo. Trong đó, cần phải tuyệt đối trung thành với lợi ích của Đảng, của quốc gia và nhân dân; kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có lập trường và bản lĩnh chính trị vững vàng; sẵn sàng đặt lợi ích của Đảng, quốc gia và nhân dân lên trên lợi ích ngành, địa phương, cá nhân.
Quy trình 5 bước bầu Tổng bí thư
Quy trình bầu Tổng bí thư được quy định tại Quyết định 190-QĐ/TW ngày 10/10/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Bước 1: Đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá trước giới thiệu, ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khoá mới, kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo.
Bước 2: Họp tổ để thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.
Bước 3: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.
Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
Bước 4: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
Bước 5: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Theo thông lệ, sau khi Đại hội bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa mới, Trung ương sẽ họp Hội nghị lần thứ nhất ngay trong thời gian diễn ra Đại hội để bầu Bộ Chính trị, Tổng bí thư và Ban bí thư. Kết quả bầu được báo cáo và công bố trước khi đại hội bế mạc.
Việc bầu cử trong Đảng thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ; bình đẳng, trực tiếp, đa số quá bán. Kết quả bầu cử từ chi bộ đến đảng bộ trực thuộc Trung ương phải được chuẩn y của cấp uỷ có thẩm quyền theo quy định.
