Số trẻ em giảm mạnh khiến nhiều trường tiểu học và nhà trẻ ở Trung Quốc vắng học sinh, trong khi dân số cao tuổi ngày càng tăng. Tại nhiều địa phương, những lớp học bỏ trống đang được cải tạo thành cơ sở chăm sóc người già, nhà dưỡng lão và nhà ăn cộng đồng.
Theo số liệu của Bộ Giáo dục Trung Quốc, số học sinh nhập học tiểu học và số trẻ đăng ký học mầm non đều giảm khoảng 10% trong năm 2025. Tổng số cơ sở giáo dục trên cả nước cũng giảm hơn 6%, còn 440.700 cơ sở.
Một phần những khu trường học không còn được sử dụng đang được chuyển đổi để phục vụ nhóm dân số ngày càng đông – người cao tuổi. Tại nhiều địa phương, các phòng học cũ được cải tạo thành trung tâm chăm sóc người già, viện dưỡng lão hoặc nhà ăn cộng đồng.
Tại huyện Tây Cát, thuộc Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ ở phía tây bắc Trung Quốc, chính quyền dự kiến trong 5 năm sẽ chuyển đổi 65 trường học bỏ không thành các cơ sở dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở khu vực nông thôn, People’s Daily đưa tin hồi tháng 8.
Hiện toàn huyện có khoảng 191 trường học bỏ không tại 19 thị trấn. Con số này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới khi các trường học được sáp nhập.
“Đây chính xác là điều có thể dự đoán khi cơ cấu dân số thay đổi”, ông Stuart Gietel-Basten, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học Lão hóa thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, nhận định.
Theo ông Gietel-Basten, khi Trung Quốc tiếp tục già hóa, các trường trung học, thậm chí ở một số khu vực là cả trường đại học, cũng có thể phải đóng cửa hoặc chuyển đổi công năng.
Dân số trẻ rời đi, làng quê Trung Quốc ngày càng “rỗng”
Trung Quốc chỉ ghi nhận 7,92 triệu ca sinh trong năm 2025, giảm 17% so với năm trước. Dân số cả nước cũng giảm năm thứ tư liên tiếp.
Tỷ suất sinh toàn quốc xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn 5,63 trẻ trên 1.000 dân, thấp hơn đáng kể so với tỷ suất tử 8,04 trên 1.000 dân.
Theo ông Gietel-Basten, Trung Quốc có thể thích ứng với sự thay đổi cơ cấu độ tuổi ở cấp quốc gia, nhưng các khu vực nhỏ, thưa dân sẽ phải đối mặt với quá trình chuyển đổi khó khăn hơn nhiều.
Tại các làng quê và những thị trấn công nghiệp từng phát triển nhưng nay suy thoái, làn sóng người trẻ rời quê để tìm việc ở nơi khác đang khiến tình trạng suy giảm dân số trở nên đặc biệt rõ rệt.
“Những nơi này đang bị rút ruột, không chỉ vì những thay đổi về nhân khẩu học mà còn vì thiếu cơ hội kinh tế”, ông nói.
Điều này có thể tạo ra một “vòng xoáy tiêu cực”. Khi nguồn thu thuế địa phương giảm, chính quyền sẽ khó duy trì các dịch vụ công cũng như tạo ra cơ hội kinh tế. Điều đó lại có thể thúc đẩy thêm nhiều người rời khỏi khu vực, khiến tình trạng suy giảm dân số ngày càng nghiêm trọng.
Một video được chia sẻ trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy một cựu cư dân trở lại ngôi trường tiểu học cũ tại một vùng nông thôn ở tỉnh Giang Tây. Nhưng thay vì tiếng trẻ em, nơi đây giờ đã trở thành trung tâm sinh hoạt dành cho người cao tuổi, tổ chức các lớp học và cung cấp những bữa ăn được trợ giá.
Theo người này, ngôi làng chỉ có 6 trẻ được sinh ra trong năm ngoái. Con số đó tương phản rõ rệt với khoảng 80 học sinh từng theo học tại ngôi trường khi ông còn nhỏ.
Khi thế hệ trẻ lần lượt rời làng, dân số còn lại chủ yếu là người cao tuổi.
Con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng, nhưng ông Gietel-Basten cho rằng một số khu vực nông thôn tại những xã hội già hóa nhanh khác như Nhật Bản và Italy đã tìm cách thích nghi bằng cách phát triển du lịch hoặc đưa ra các chính sách khuyến khích người dân chuyển đến sinh sống.
Những cách làm tương tự cũng đang xuất hiện tại Trung Quốc.
Ngoài việc chuyển trường học cũ thành cơ sở chăm sóc người già, một số địa phương còn cải tạo những ngôi trường bị bỏ hoang thành nhà nghỉ ở vùng nông thôn, với kỳ vọng tạo thêm sức sống cho nền kinh tế địa phương.
Tại huyện Bình Vũ, một khu vực miền núi thuộc tỉnh Tứ Xuyên, một trường tiểu học đã bỏ trống từ năm 2020 vừa được mở cửa trở lại vào cuối tháng 6, lần này với tư cách một nhà nghỉ boutique cao cấp.
Theo thông báo của chính quyền địa phương, dự án cải tạo tiêu tốn 10 triệu nhân dân tệ (1,49 triệu USD). Nhà nghỉ dự kiến đón khoảng 10.000 lượt khách mỗi năm.
Cơ sở này cũng được kỳ vọng tạo việc làm cho hơn 10 người dân trong làng, đồng thời mua khoảng 500.000 nhân dân tệ nông sản mỗi năm từ các hộ nông dân địa phương.
Những mô hình như vậy cho thấy cùng một biến đổi nhân khẩu học đang buộc các địa phương Trung Quốc phải tìm cách sử dụng lại những không gian từng phục vụ dân số trẻ. Khi số trẻ em giảm và người cao tuổi tăng lên, những lớp học từng đầy tiếng trẻ giờ đang được chuyển đổi để đáp ứng một nhu cầu hoàn toàn khác của xã hội.
Boeing giành hợp đồng 20 tỷ USD, phát triển tiêm kích tàng hình trên hạm thế hệ 6 đối phó Trung Quốc
Theo SCMP
