Ngày 23/01 vừa qua một thành viên của Đảng Cộng hòa, dân biểu Andy Ogles của bang Tennessee, đã trình một nghị quyết lên Hạ viện đề xuất sửa đổi Hiến pháp Mỹ nhằm cho phép ông Donald Trump, và bất kì một tổng thống nào khác trong tương lai, có thể phục vụ một nhiệm kì thứ ba.
“Tổng thống Donald Trump đã chứng minh ông là nhân vật duy nhất trong lịch sử hiện đại có khả năng đảo ngược sự suy tàn của nước Mỹ và đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại. Ông ấy cần có khoảng thời gian cần thiết để hoàn thành mục tiêu đó”, dân biểu Andy Ogles cho biết trong dự thảo.
Như đã biết, Khoản 1 trong Tu chính án thứ 22 của Hiến pháp Mỹ quy định về giới hạn nhiệm kỳ tổng thống. “Không người nào được giữ vị trí tổng thống nhiều hơn hai nhiệm kỳ. Người đã giữ vị trí tổng thống hoặc quyền tổng thống hơn hai năm trong nhiệm kỳ của người khác không được giữ vị trí tổng thống quá một nhiệm kỳ”, điều khoản này viết.
Đề nghị của dân biểu Đảng Cộng hòa, Andy Ogles đã gây ra nhiều tranh cãi. Sự kiện này không chỉ phản ánh môi trường chính trị được phân cực sâu sắc tại Mỹ, mà còn đặt ra những câu hỏi quan trọng về nguyên tắc dân chủ, sự giới hạn quyền lực, và đạo đức chính trị.
Tu chính án 22, được thông qua năm 1947 sau khi kết thúc nhiệm kỳ của Tổng thống Franklin D. Roosevelt (người đảm nhận tới bốn nhiệm kỳ), nhằm đảm bảo rằng không một cá nhân nào có thể tập trung quá nhiều quyền lực trong một khoảng thời gian quá dài. Quy tắc này được xem như một cơ chế kiểm soát quyền lực quan trọng trong hệ thống chính trị Mỹ.
Việc sửa đổi quy định này để cho phép một tổng thống phục vụ nhiệm kỳ thứ ba không chỉ là một thách thức lớn đối với dân chủ Mỹ, mà còn có nguy cơ mở ra tiền lệ cho sự lạm dụng quyền lực. Quyền lực chính trị cần được giới hạn nhằm ngăn chặn nguy cơ tập trung vào tay một cá nhân hay đảng phái, đảm bảo quyền lực được thay đổi một cách hòa bình và minh bạch.
Ông Ogles cho rằng ông Donald Trump đã chứng minh khả năng “đảo ngược sự suy tàn của nước Mỹ” và cần thêm thời gian để hoàn thành mục tiêu. Tuy nhiên, nhiều nhà bình luận thời sự chính trị ở Mỹ lại cho rằng việc cho phép một tổng thống có thêm nhiệm kỳ không nên được biện minh bằng những lý do mang tính chủ quan hay quan điểm của một nhóm chính trị. Quy tắc giới hạn nhiệm kỳ được thiết lập không phải dựa trên hiệu quả hay danh tiếng của một cá nhân, mà nhấn mạnh đến việc đảm bảo sự ổn định và minh bạch trong hệ thống chính trị.
Hơn nữa, các tác động mạnh mẽ của chính sách được ban hành trong hai nhiệm kỳ có thể được đánh giá và hiệu chỉnh bởi những nhà lãnh đạo khác. Quyền lực nếu bị duy trì quá lâu dễ dàng sinh ra lạm dụng, dẫn đến hậu quả tiêu cực cho quốc gia.
Việc sửa đổi Hiến pháp Mỹ, đặc biệt là để bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ tổng thống là một thách thức cực kỳ lớn do những yêu cầu nghiêm ngặt trong quá trình phê chuẩn. Điều này phản ánh sự cẩn trọng của các nhà lập quốc Mỹ khi thiết lập hệ thống này, nhằm đảm bảo rằng chỉ những thay đổi thực sự có sự đồng thuận lớn từ cả chính quyền và nhân dân mới có thể được thực thi.
Trong bối cảnh chính trị Mỹ hiện nay, sự phân cực sâu sắc giữa hai đảng lớn: đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa, làm cho khả năng đạt được sự đồng thuận ở mức 2/3 Hạ viện và Thượng viện, cũng như 3/4 số bang, trở nên vô cùng khó khăn. Mỗi bên thường có những lợi ích, quan điểm và chiến lược riêng, khiến các vấn đề liên quan đến sửa đổi Hiến pháp càng trở nên nhạy cảm.
Ngay trong lòng Đảng Cộng hòa, ý tưởng này cũng có nguy cơ chia rẽ. Nhiều thành viên đảng lo ngại rằng việc hỗ trợ sửa đổi Hiến pháp sẽ gây tác động tiêu cực đến hình ảnh đảng và gây bất lợi trong các cuộc bầu cử tương lai.
Sự đề xuất sửa đổi Tu chính án 22 không chỉ là một bài kiểm tra về khả năng đồng thuận chính trị tại Mỹ, mà còn là thước đo đạo đức chính trị và quyết tâm bảo vệ các nguyên tắc của một nền dân chủ. Việc giữ vững những nguyên tắc cơ bản như giới hạn quyền lực không chỉ giúp bảo vệ tự do cơ bản, mà còn đảm bảo rằng hệ thống chính trị sẽ phát triển đồng bộ, linh hoạt, và thích nghi với những thách thức mới.
