Các học giả Trung Quốc nhận định vụ lùm xùm liên quan đến CEO Nvidia Jensen Huang có nguy cơ bị chính trị hóa, trở thành cái cớ để Quốc hội Mỹ xem xét lại chính sách xuất khẩu chip của chính quyền Tổng thống Trump, khiến việc cấp phép bán chip AI tiên tiến cho Trung Quốc khó khăn hơn, và thu hẹp dư địa đàm phán thương mại của Nhà Trắng.
Trao đổi với Sing Tao, ông Chu Phong, Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế thuộc Đại học Nam Kinh, nhận định sự việc đặt ra thách thức lớn đối với hoạt động hợp tác giữa Jensen Huang và các doanh nghiệp Trung Quốc. Theo ông, phía sau vụ việc có những toan tính chính trị và lợi ích đan xen.
Trong khi đó, ông Tôn Thành Hạo, Phó nghiên cứu viên Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh thuộc Đại học Thanh Hoa, cho rằng nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ, vụ việc có thể trở thành điểm khởi đầu để Quốc hội xem xét chính sách chip của chính quyền Trump đối với Trung Quốc.
Khi đó, khả năng Mỹ tiếp tục siết xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc có thể gia tăng. Không chỉ vậy, Nhà Trắng cũng có nguy cơ mất đi một phần dư địa sử dụng giấy phép xuất khẩu chip như một công cụ mặc cả trong các cuộc đàm phán với Bắc Kinh.
Ông Lưu Điển, Nghiên cứu viên Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán, nhận định Jensen Huang nắm giữ nguồn cung năng lực tính toán quan trọng bậc nhất của ngành AI toàn cầu, đồng thời có quan hệ sâu rộng với chính phủ Mỹ và tham gia tư vấn hoạch định chính sách công nghệ.
Vị thế nhiều tầng này khiến lợi ích kinh doanh của Nvidia, mạng lưới quan hệ cá nhân của Jensen Huang và chiến lược công nghệ Mỹ gắn kết chặt chẽ với nhau. Vì vậy, một vụ bê bối đời tư hoàn toàn có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền rộng hơn trong giới chính trị và kinh doanh.
Quốc hội Mỹ có thể mở rộng giám sát chính sách chip
Theo phân tích của ông Tôn Thành Hạo, trọng tâm của vụ việc chủ yếu đang hướng vào Nvidia. Nếu đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội, sự việc có thể trở thành cái cớ để các nghị sĩ xem xét sâu hơn chính sách công nghệ của chính quyền Trump đối với Trung Quốc.
Phạm vi giám sát có thể không dừng ở cá nhân Jensen Huang mà mở rộng sang chính sách cấp phép xuất khẩu chip của chính phủ Mỹ, trong đó có việc Bộ Thương mại phê duyệt xuất khẩu chip H200 và quy trình xác minh mục đích sử dụng cuối cùng.
Trước đó, nghị sĩ hai đảng tại Mỹ đã phối hợp thúc đẩy việc luật hóa một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến. Theo ông Tôn, vụ lùm xùm lần này có thể tạo thêm động lực cho những nỗ lực lập pháp đó.
Ông dự báo việc xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc có thể đối mặt với những điều kiện khắt khe hơn. Biểu hiện trước mắt có thể là các giấy phép mới khó được phê duyệt hơn, trong khi việc thẩm tra người dùng cuối và hoạt động trung chuyển qua bên thứ ba cũng bị siết chặt hơn.
Ông Lưu Điển chỉ ra một mâu thuẫn đáng chú ý: Chính phủ Mỹ nắm quyền quyết định cấp phép xuất khẩu chip, trong khi Nvidia kiểm soát khâu thiết kế, mạng lưới khách hàng và thông tin giao dịch. Hai bên phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc trong quản lý công nghệ, nhưng cũng có thể nảy sinh xung đột lợi ích.
Khi mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp va chạm với yêu cầu an ninh quốc gia, làm thế nào để tránh sự can thiệp không phù hợp là một trong những lý do khiến Quốc hội Mỹ đặc biệt quan tâm đến mạng lưới quan hệ của Jensen Huang.
Cạnh tranh đảng phái đẩy vụ việc thành vấn đề chính trị
Đánh giá tác động của vụ việc đối với quan hệ Mỹ - Trung, ông Tôn Thành Hạo cho rằng việc Tổng thống Trump đã công khai lên tiếng ủng hộ Jensen Huang khiến sự việc khó trở thành vấn đề chi phối chương trình nghị sự cấp cao giữa hai nước trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, nếu Quốc hội Mỹ tận dụng vụ việc để siết giấy phép xuất khẩu và tăng cường kiểm tra hoạt động trung chuyển qua nước thứ ba, Nhà Trắng sẽ khó có thể chủ động nới lỏng xuất khẩu chip trong phạm vi nhất định để tạo lợi thế đàm phán với Trung Quốc.
Ngay cả khi hai bên đạt được thỏa thuận thương mại, các doanh nghiệp cũng có thể thận trọng hơn khi xây dựng kế hoạch mua sắm và đầu tư dài hạn.
Ông Chu Phong nhấn mạnh, dù cạnh tranh giữa các đảng phái ở Mỹ đang khiến vụ việc của Jensen Huang bị chính trị hóa mạnh mẽ, mọi cáo buộc cuối cùng vẫn phải được kiểm chứng bằng chứng cứ thực tế. Tác động đối với quan hệ Mỹ - Trung sẽ phụ thuộc vào việc những tranh cãi chính trị trong nội bộ Mỹ có đứng vững trước các bằng chứng hay không. Diễn biến tiếp theo vẫn cần được theo dõi.
Ông Lưu Điển cho rằng quan điểm của nhánh hành pháp và Quốc hội Mỹ về vấn đề này không hoàn toàn giống nhau. Đối với chính quyền Trump, Nvidia là một mắt xích quan trọng giúp Mỹ duy trì năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực AI, đóng góp doanh thu, thúc đẩy đầu tư trung tâm dữ liệu và củng cố ưu thế công nghệ. Siết xuất khẩu có thể làm suy giảm thị phần, nguồn lực đầu tư nghiên cứu và phát triển cũng như sức sống của hệ sinh thái công nghệ Mỹ.
Ngược lại, một số nghị sĩ và quan chức an ninh quốc gia cho rằng Nvidia càng giữ vai trò quan trọng thì càng phải bị giám sát chặt chẽ về khách hàng và dòng chảy công nghệ. Một khi năng lực tính toán tiên tiến lọt vào tay những đối tượng không được phép, việc truy cứu trách nhiệm sau đó khó có thể xóa bỏ rủi ro đã phát sinh.
Theo ông Lưu Điển, vụ việc phơi bày thế lưỡng nan vốn tồn tại trong chính sách chip của Mỹ đối với Trung Quốc: Mỹ vừa muốn duy trì ưu thế công nghệ thông qua doanh thu từ thị trường toàn cầu, vừa lo ngại công nghệ lọt vào Trung Quốc sẽ làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của mình.
Ông Trump có xu hướng duy trì sự linh hoạt trong chính sách, tận dụng thương mại chip phục vụ đàm phán. Trong khi đó, một bộ phận nghị sĩ Quốc hội muốn dùng luật pháp để thu hẹp quyền tự chủ của nhánh hành pháp và doanh nghiệp.
Ông Lưu Điển nhận định chính sách kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ đang đứng trước một phép thử lớn: Siết chặt hơn sẽ khiến doanh nghiệp chịu tổn thất thương mại, nhưng nới lỏng lại có thể làm gia tăng những lo ngại về an ninh quốc gia.
Nói cách khác, tranh cãi quanh Jensen Huang có thể trở thành một biến số mới trong cuộc giằng co giữa lợi ích thương mại của Nvidia, chính sách công nghệ của Nhà Trắng và sức ép an ninh từ Quốc hội Mỹ.
Chuyện tình 41 năm của Jensen Huang: Từ lời tán tỉnh bằng bài tập về nhà đến lời thú nhận ngoại tình
Theo Singtao
