Alice Huang, còn được biết đến với tên Huang Le, là một nữ doanh nhân Trung Quốc từng giữ vị trí lãnh đạo tại Megaspeed – công ty công nghệ có trụ sở ở Singapore, nằm trong nhóm khách hàng lớn của Nvidia tại Đông Nam Á. Bà trở thành tâm điểm chú ý sau khi các báo cáo tình báo Mỹ cáo buộc bà có liên hệ với cơ quan tình báo Trung Quốc và tìm cách tiếp cận CEO Nvidia Jensen Huang.
Theo New York Times, Megaspeed đã mua lượng thiết bị tích hợp chip Nvidia trị giá hơn 4,8 tỷ USD trong khoảng hai năm. Trong khi đó, một bản ghi nhớ mật của Mỹ được báo chí dẫn lại cho rằng Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc đã tuyển mộ Alice Huang để thu thập thông tin về lãnh đạo Nvidia, thậm chí có thể tác động đến nỗ lực của tập đoàn này nhằm mở rộng bán chip AI tiên tiến sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, danh tính, quá trình công tác và các mối liên hệ kinh doanh của Alice Huang vẫn còn nhiều điểm chưa được xác minh độc lập. Bà chưa công khai phản hồi các cáo buộc, trong khi Singapore khẳng định chính phủ nước này không tiến hành điều tra cá nhân bà.
Alice Huang có lý lịch như thế nào?
Alice Huang còn sử dụng tên tiếng Trung là Huang Le. Bà là công dân Trung Quốc, từng đảm nhiệm vị trí lãnh đạo cấp cao tại Megaspeed, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây.
Theo hồ sơ được cho là của Alice Huang trên một cơ sở dữ liệu về quỹ đầu tư tư nhân Trung Quốc, bà từng làm phóng viên truyền hình tại đài Hồ Nam và Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV).
Sau đó, bà được cho là chuyển sang lĩnh vực tài chính, làm việc tại HSBC với vai trò trợ lý cho chủ tịch bộ phận ngân hàng tư nhân, trước khi đảm nhiệm vị trí phó chủ tịch tại công ty chứng khoán CITIC Securities.
Tuy nhiên, tính xác thực của một số thông tin trong hồ sơ này bị đặt dấu hỏi. New York Post dẫn lời một lãnh đạo đài truyền hình Hồ Nam nói rằng ông chưa từng nghe đến Alice Huang. Tờ báo cũng cho biết không tìm thấy hồ sơ của bà trên trang web CCTV.
Theo dữ liệu đầu tư của Trung Quốc, Alice Huang từng là giám đốc điều hành kiêm nhà quản lý quỹ tại Shanghai Hexi Investment Management. Công ty này được cho là có liên hệ với doanh nghiệp trò chơi điện tử Trung Quốc 7Road.
Những dấu vết trong hồ sơ doanh nghiệp cho thấy Alice Huang có mối liên hệ với một mạng lưới công ty từng hoạt động trong lĩnh vực trò chơi điện tử, sau đó mở rộng sang hạ tầng điện toán và trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Megaspeed và mạng lưới doanh nghiệp liên quan Trung Quốc
Megaspeed có nguồn gốc từ 7Road International, doanh nghiệp đặt tại Singapore và là cánh tay hoạt động ở nước ngoài của công ty trò chơi điện tử Trung Quốc 7Road.
Theo hồ sơ doanh nghiệp được NDTV Profit phân tích, 7Road International đổi tên thành Megaspeed vào tháng 3/2023, thời điểm Alice Huang tham gia với tư cách giám đốc điều hành. Quyền sở hữu doanh nghiệp sau đó được chuyển sang Huang Le Limited, công ty do bà điều hành, rồi tiếp tục được chuyển cho Swiftdata vào tháng 11 cùng năm. Alice Huang cũng rời vị trí giám đốc vào thời điểm đó.
Dù vậy, bà vẫn tiếp tục được liên hệ công khai với Megaspeed trong các hoạt động kinh doanh sau này.
Một mắt xích đáng chú ý khác là Speedmatrix, công ty con tại Malaysia được Megaspeed thành lập đầu năm 2024. Doanh nghiệp này có hai văn phòng tại bang Johor và tham gia phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á.
Theo NDTV Profit, Megaspeed và các công ty liên quan phát triển trung tâm dữ liệu tại Malaysia, Indonesia, cung cấp năng lực điện toán cho khách hàng Trung Quốc, trong đó có tập đoàn thương mại điện tử Alibaba.
Mô hình này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Mỹ hạn chế xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc. Thay vì đưa trực tiếp chip vào Trung Quốc, doanh nghiệp nước này có thể thuê năng lực tính toán từ các trung tâm dữ liệu đặt ở nước ngoài, nơi sử dụng phần cứng Nvidia.
Tuy nhiên, giới chức Mỹ từng nghi ngờ một số thiết bị có thể đã bị chuyển trái phép vào Trung Quốc, qua đó né tránh các quy định kiểm soát xuất khẩu. Đây là một trong những lý do khiến hoạt động của Megaspeed thu hút sự chú ý của Washington.
Theo New York Times, các công ty liên quan đến Megaspeed đã mua lượng thiết bị AI chứa chip Nvidia trị giá ít nhất 4,8 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 6/2024 đến tháng 2/2026. Con số này cho thấy quy mô đáng kể của mạng lưới kinh doanh, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ thiết bị đã được chuyển vào Trung Quốc.
Nvidia khẳng định tập đoàn tuân thủ quy định xuất khẩu và cho biết cuộc điều tra trước đây về nghi vấn buôn lậu chip thông qua Megaspeed đã không tìm thấy bằng chứng xác thực. Công ty cũng nhấn mạnh khách hàng điện toán đám mây trong khu vực chỉ nhận được thông tin kinh doanh thông thường, không phải bí mật thương mại nhạy cảm.
Vì sao Alice Huang bị nghi là người của tình báo Trung Quốc?
Mối quan tâm của giới chức Mỹ không chỉ nằm ở các giao dịch chip của Megaspeed mà còn ở mối quan hệ giữa Alice Huang và CEO Nvidia Jensen Huang.
Theo New York Times, các cơ quan tình báo Mỹ đã theo dõi Alice Huang trong khoảng một năm nhằm tìm hiểu những mối liên hệ của bà với Trung Quốc. Trong quá trình giám sát, giới chức phát hiện bà có liên hệ với một người Mỹ mà danh tính ban đầu bị che trong các báo cáo tình báo.
Sau khi giải mật danh tính người này, phía Mỹ xác định đó là Jensen Huang.
Bản ghi nhớ mật được New York Times và Financial Times dẫn lại cho rằng Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc đã tuyển mộ Alice Huang nhằm thu thập thông tin về CEO Nvidia và có khả năng tác động đến nỗ lực của ông trong việc vận động chính quyền Mỹ nới lỏng hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc.
Các cơ quan tình báo Mỹ được cho là nhận định Alice Huang có thể cung cấp thông tin thương mại cho Bắc Kinh. Tuy nhiên, những nội dung này chủ yếu dựa trên các nguồn tin tình báo không được công khai danh tính. Chưa có thông tin về cáo trạng hình sự công khai đối với Alice Huang liên quan đến cáo buộc gián điệp.
Tháng 6/2024, Alice Huang được chụp ảnh ngồi cạnh Jensen Huang tại một quán bar ở Đài Bắc, trong buổi gặp mặt có sự tham gia của các lãnh đạo Gigabyte và NetThunder.
Tháng 5 năm sau, bà tiếp tục xuất hiện phía sau CEO Nvidia bên ngoài một nhà hàng tại Đài Bắc, khi ông trả lời phỏng vấn báo chí.
Thời điểm hai người gặp nhau lần đầu và thời gian mối quan hệ kéo dài vẫn chưa được làm rõ. Theo các báo cáo tình báo được báo chí dẫn lại, mối quan hệ giữa họ có thể đã tạo điều kiện để Alice Huang tiếp cận thông tin về Nvidia và những nỗ lực vận động chính sách của lãnh đạo tập đoàn.
Nvidia từng bác bỏ nghi vấn rằng CEO của hãng bị lợi dụng để tiếp cận bí mật công nghệ. Người phát ngôn công ty cho biết Jensen Huang thường xuyên gặp gỡ lãnh đạo của hàng nghìn doanh nghiệp khách hàng mỗi năm, và những cuộc tiếp xúc với Alice Huang không có gì bất thường.
Thương vụ chip 4,8 tỷ USD và những câu hỏi về an ninh Mỹ
Vụ việc trở nên nhạy cảm hơn bởi Nvidia giữ vai trò trung tâm trong cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc.
Các bộ xử lý đồ họa (GPU) tiên tiến của Nvidia là nền tảng quan trọng để huấn luyện và vận hành những mô hình AI hiện đại. Washington đã áp đặt nhiều hạn chế nhằm ngăn Trung Quốc tiếp cận những dòng chip mạnh nhất, do lo ngại công nghệ này có thể được sử dụng trong các ứng dụng quân sự và chiến lược.
Trong khi đó, Jensen Huang nhiều lần vận động chính quyền Mỹ nới lỏng hạn chế xuất khẩu, cho rằng việc duy trì thị trường Trung Quốc có lợi cho Nvidia và sức cạnh tranh của ngành công nghệ Mỹ.
Theo New York Times, Tổng thống Donald Trump đã được báo cáo về thông tin tình báo liên quan mối quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang khoảng một năm trước khi vụ việc được công khai. Một số quan chức Mỹ lo ngại khả năng nữ doanh nhân Trung Quốc tiếp cận CEO Nvidia có thể giúp Bắc Kinh hiểu rõ hơn về công nghệ, chiến lược kinh doanh và quan điểm chính sách của tập đoàn.
Đáng chú ý, các nguồn tin được tờ báo dẫn lại cho biết những quan chức báo cáo ban đầu không tin Jensen Huang biết về vai trò tình báo bị cáo buộc của Alice Huang. Tuy nhiên, một số quan chức cấp cao sau đó đặt câu hỏi liệu ông có thể không nhận ra những rủi ro liên quan hay không.
Jensen Huang đã thừa nhận có quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân và xin lỗi gia đình trong thư gửi nhân viên. Ông không công khai nêu tên người phụ nữ liên quan trong bức thư. Nvidia cũng mở cuộc điều tra độc lập để xem xét các thông tin về khả năng CEO bị một chiến dịch tình báo nước ngoài nhắm tới.
Hội đồng quản trị Nvidia cho biết hiện chưa có lý do để tin rằng bí mật của tập đoàn hoặc an ninh quốc gia Mỹ đã bị xâm phạm. Jensen Huang vẫn tiếp tục giữ chức CEO trong thời gian cuộc điều tra diễn ra.
Singapore bác bỏ việc điều tra Alice Huang
Một điểm đáng chú ý là Singapore đã lên tiếng bác bỏ thông tin cho rằng chính phủ nước này từng điều tra Alice Huang với tư cách một tài sản tình báo của Trung Quốc.
Trong tuyên bố ngày 31/10, Bộ Nội vụ Singapore khẳng định chính phủ và các quan chức nước này không đưa ra những nhận định như vậy, đồng thời nhấn mạnh không có cuộc điều tra nào được tiến hành đối với cá nhân Alice Huang.
Tuy nhiên, cơ quan này xác nhận cuộc điều tra liên quan đến Megaspeed vẫn đang diễn ra. Singapore cũng cho biết đã xử lý các vụ việc liên quan đến gian lận trong hoạt động cung cấp máy chủ và thiết bị, nhưng không đồng nghĩa với việc mọi cáo buộc về Alice Huang đã được chứng minh.
Bắc Kinh cũng bác bỏ những cáo buộc liên quan hoạt động tình báo trong vụ việc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) gọi các thông tin này là suy đoán vô căn cứ và cho rằng chúng nhằm bôi nhọ Trung Quốc.
Trong khi đó, Alice Huang chưa đưa ra phản hồi công khai về những cáo buộc được báo chí đăng tải.
Vì vậy, hiện vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải: Alice Huang thực sự giữ vai trò gì trong mạng lưới doanh nghiệp liên quan Megaspeed? Các giao dịch chip trị giá hàng tỷ USD được sử dụng ở đâu? Và mối quan hệ với Jensen Huang có giúp bà tiếp cận những thông tin nhạy cảm của Nvidia hay không?
Những câu hỏi này sẽ là trọng tâm trong quá trình Nvidia tiến hành điều tra độc lập và giới chức Mỹ tiếp tục xem xét các rủi ro an ninh liên quan.
Theo NDTV, NYTimes, FT
