Elon Musk hôm 28/4 tuyên bố rằng vụ kiện của ông chống lại OpenAI và ban lãnh đạo của công ty này vượt xa phạm vi một doanh nghiệp đơn lẻ, mà liên quan đến tương lai của một công nghệ “có thể tiêu diệt tất cả chúng ta”.
Musk cáo buộc OpenAI, Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman đã lừa dối ông và phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu của OpenAI. Đơn kiện của ông tại Tòa án Quận Bắc California yêu cầu bồi thường 130 tỷ USD từ OpenAI, đồng thời yêu cầu công ty quay trở lại mô hình phi lợi nhuận và loại bỏ Altman cùng Brockman khỏi hội đồng quản trị.
“Tôi có những lo ngại cực kỳ lớn về AI,” Musk – người cũng sở hữu công ty AI riêng – phát biểu trước tòa tại Oakland, California. Ông cho biết AI có thể mang lại sự thịnh vượng cho tất cả mọi người nhưng cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho nhân loại, và chính điều đó đã thúc đẩy ông thành lập một tổ chức phi lợi nhuận nhằm phát triển AI “an toàn” và “mở”.
“Chúng ta không muốn có một kết cục kiểu ‘Kẻ hủy diệt’,” ông nói, nhắc tới một seri phim khoa học viễn tưởng nổi tiếng.
Phiên tòa này có thể tác động tới một trong những công ty AI lớn nhất thế giới – đồng thời là một trong những đối thủ lớn nhất của Musk – trong bối cảnh công ty đang chuẩn bị kế hoạch IPO sớm nhất trong năm nay. OpenAI liên tục bác bỏ các cáo buộc của Musk và cho rằng vụ kiện xuất phát từ sự ghen tị và nuối tiếc của ông.
“Chúng ta có mặt ở đây vì Musk đã sai hoàn toàn về OpenAI. Chúng ta có mặt ở đây vì giờ đây Musk cạnh tranh với OpenAI,” luật sư chính của OpenAI, Bill Savitt, phát biểu trong phần mở đầu hôm thứ Ba. “Vì là đối thủ, Musk sẽ làm mọi cách để tấn công OpenAI.”
Phán quyết của bồi thẩm đoàn sẽ mang tính tư vấn cho Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers khi bà quyết định liệu Musk có đạt được yêu cầu của mình hay không: đưa OpenAI trở lại mô hình phi lợi nhuận, loại bỏ Altman và Brockman khỏi hội đồng quản trị, và khoản bồi thường khoảng 130 tỷ USD được chuyển vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.
Cuộc đối đầu giữa hai trong số những người tiên phong lớn nhất trong lĩnh vực AI – Musk và Altman – có thể định hình tương lai của công nghệ mới nổi nhưng đã có ảnh hưởng mạnh mẽ này. Đợt IPO của OpenAI được kỳ vọng sẽ rất lớn, và nguồn vốn huy động được có thể giúp công ty thống trị một ngành mà họ đang dẫn đầu. Ngược lại, nếu Musk thắng kiện, công ty xAI của ông có thể làm suy yếu đối thủ lớn và thậm chí vượt lên phía trước.
Phiên tòa đã căng thẳng ngay cả trước khi bắt đầu phần xét hỏi.
Musk đã dành một phần của hôm đầu tuần này để đăng bài trên nền tảng mạng xã hội X về vụ kiện chống lại OpenAI, CEO Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman, cũng như các cáo buộc rằng công ty đứng sau ChatGPT đã lừa dối ông và phản bội sứ mệnh ban đầu.
“Một trò lừa đảo. Altman và Brockman đã đánh cắp một tổ chức từ thiện. Chấm hết,” một bài đăng của Musk viết.
Thẩm phán Rogers đã khiển trách Musk vào sáng thứ Ba vì các bài đăng gần đây trên mạng xã hội về vụ kiện và cảnh báo có thể ban hành lệnh hạn chế phát ngôn trước khi bồi thẩm đoàn vào phòng xử.
“Những bài đăng của ông chỉ khiến tình hình tệ hơn,” bà nói. Musk đã đồng ý hạn chế đăng tải về vụ kiện; Altman và Brockman cũng đồng ý tương tự.
Musk cũng có thể đối mặt với các trở ngại khác. Luật sư của ông hôm đầu tuần đã loại một số ứng viên bồi thẩm đoàn có quan điểm tiêu cực mạnh mẽ về tỷ phú này, bao gồm một người gọi ông là “tham lam” và “rác rưởi” trong bảng câu hỏi trước xét xử, và một người khác cho biết công việc của đối tác họ bị ảnh hưởng bởi sáng kiến cắt giảm chi phí của DOGE mà Musk từng lãnh đạo trong chính quyền Trump.
“Thực tế là nhiều người không thích ông ấy. Điều đó không có nghĩa là người Mỹ không thể giữ sự công tâm trong quy trình tư pháp,” thẩm phán Rogers nói với các luật sư của Musk.
Các bồi thẩm viên thể hiện rất ít ý kiến về Altman – người cũng có mặt tại tòa trong quá trình lựa chọn bồi thẩm đoàn. Cuối cùng, những người được chọn chủ yếu là những người có quan điểm trung lập về Musk hoặc về AI.
Email, tin nhắn, nhật ký cuộc gọi… được lật lại
Musk là đồng sáng lập và tài trợ cho OpenAI với tư cách tổ chức phi lợi nhuận vào năm 2015, với số tiền ông cho biết lên tới ít nhất 44 triệu USD trong những năm đầu. Tuy nhiên, ông rời công ty vào năm 2018 sau một cuộc đấu đá quyền lực căng thẳng. (Sau đó Musk thành lập công ty AI riêng là xAI.)
Một năm sau khi ông rời đi, OpenAI thành lập một công ty con vì lợi nhuận để huy động thêm vốn. Đến năm 2025, công ty tiếp tục chuyển đổi thành một tập đoàn vì lợi nhuận phục vụ lợi ích công chúng, trực thuộc quỹ OpenAI. Musk cho rằng sự thay đổi này đã phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu nhằm phát triển AI an toàn, mã nguồn mở vì lợi ích cộng đồng – và rằng các lãnh đạo công ty, bao gồm Altman và Brockman, đã trục lợi từ khoản đóng góp từ thiện của ông.
Microsoft – cũng bị Musk đưa vào danh sách bị đơn – bị cáo buộc đã tiếp tay cho OpenAI vi phạm nghĩa vụ từ thiện.
OpenAI, Altman, Brockman và nhà đầu tư Microsoft “đã làm giàu cho bản thân, gia tăng quyền lực và vi phạm những nguyên tắc cơ bản mà tổ chức từ thiện này được thành lập,” luật sư của Musk, Steven Molo, phát biểu trong phần mở đầu.
Trong các cuộc thảo luận ban đầu, Musk và các bên đã bàn về cấu trúc của OpenAI và khả năng trở thành công ty vì lợi nhuận, ông Molo cho biết. Musk rời hội đồng quản trị vì ông “còn nhiều việc khác trong các doanh nghiệp của mình” vào thời điểm OpenAI ký thỏa thuận với Microsoft – một bước ngoặt khiến công ty “không còn hoạt động vì lợi ích chung của nhân loại,” ông nói thêm.
Trong một đề nghị bác bỏ trước khi phiên tòa bắt đầu, Microsoft cho rằng các lập luận của Musk “thiếu chi tiết thực tế và bằng chứng cụ thể, chủ yếu dựa vào các giả định không được chứng minh.”
Tuy nhiên, OpenAI khẳng định chính Musk đã thúc đẩy việc chuyển sang mô hình vì lợi nhuận. Công ty cho biết Musk rời đi vì không thể nắm toàn quyền kiểm soát, và vụ kiện của ông “bị thúc đẩy bởi sự ghen tị, nuối tiếc vì đã rời OpenAI và mong muốn phá hoại một đối thủ AI.”
Khi OpenAI nhận ra cần thêm nguồn lực tính toán và lên kế hoạch thành lập công ty con vì lợi nhuận, Musk muốn kiểm soát hoàn toàn, luật sư Bill Savitt cho biết. Khi những người khác không đồng ý, Musk đã rời công ty.
“Chúng ta có mặt ở đây vì ông Musk không đạt được điều mình muốn tại OpenAI. Thân chủ của tôi đã dám tiếp tục và thành công mà không có ông ấy. Ông Musk có thể không thích điều đó, nhưng đó không phải là cơ sở cho một vụ kiện,” Savitt nói.
Hàng trăm trang email, tin nhắn, nhật ký cuộc gọi và tài liệu được nộp làm bằng chứng sẽ cung cấp cái nhìn nội bộ về vụ việc, cả trước và sau khi Musk rời công ty – những trao đổi mà trong nhiều trường hợp cho thấy quan điểm riêng tư rất khác so với những tuyên bố công khai trên mạng xã hội.
Trong một email năm 2023 được nộp làm bằng chứng, Altman nói với Musk rằng ông là “người hùng” của mình nhưng cảm thấy bị tổn thương bởi các đòn công kích của Musk nhằm vào OpenAI.
“Tôi hiểu và chắc chắn không có ý định gây tổn thương, tôi xin lỗi vì điều đó, nhưng vận mệnh của nền văn minh đang bị đặt cược,” Musk trả lời.
Theo CNN, Reuters
