Cục Thuế vừa có văn bản yêu cầu rà soát 302 doanh nghiệp có doanh thu trên 1.000 tỷ đồng nhưng lãi mỏng hoặc lỗ liên tiếp để lên kế hoạch kiểm tra chuyên đề trong năm nay
Đại diện Cục Thuế cho biết việc doanh nghiệp ghi nhận thua lỗ hoặc lãi mỏng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Quá trình quản lý, cơ quan thuế đã phát hiện một số trường hợp báo lỗ nhiều năm nhưng vẫn tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động, tăng đầu tư.
Chuỗi bài viết của VietTimes sẽ lý giải nguyên nhân vì sao nhiều doanh nghiệp bị Cục Thuế điểm tên. Bài viết dưới đây đề cập trường hợp của Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi Gia Lai - công ty con của CTCP Hoàng Anh Gia Lai (HAGL – Mã: HAG).
Sắp IPO, sở hữu quỹ đất 7.000 ha tại Lào
Theo tìm hiểu của VietTimes, CTCP Hoàng Anh Gia Lai của doanh nhân Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) nắm hơn 93% vốn Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi.
Việc Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi Gia Lai nằm trong danh sách kiểm tra rà soát của Cục Thuế khiến nhiều người bất ngờ vì doanh nghiệp này đang trong giai đoạn chuẩn bị phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Công ty TNHH Hưng Thắng Lợi Gia Lai thành lập vào năm 2016, đến 11/2025 đã chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và đổi tên thành CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai.
Doanh nghiệp này có vốn điều lệ 1.685 tỷ đồng, do bà Võ Thị Mỹ Hạnh làm Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật. Tại sự kiện Investment Roadshow diễn ra ngày 25/11/2025, HAGL cho biết Công ty Đầu tư Quốc tế HAGL dự kiến sẽ IPO và niêm yết vào quý II/2026.
Công ty này được giới thiệu đang sở hữu tổng quỹ đất lên đến 7.080 ha tại Lào, bao gồm 2.670 ha chuối, 1.690 ha sầu riêng, 1.430 ha cà phê, và 700 ha dâu tằm. Con số này chiếm 46% tổng diện tích hecta vùng nguyên liệu của tập đoàn HAGL.
Theo Chủ tịch Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức), doanh nghiệp này vốn được thành lập để làm thương mại. Tuy nhiên, vì lý do nào đó, toàn bộ phần quỹ đất giá trị nhất của tập đoàn mẹ HAGL lại đang tập trung tại đơn vị này.
Không những sở hữu đất đai vùng trồng trọt rộng lớn, Đầu tư Quốc tế HAGL còn sở hữu bức tranh tài chính đẹp như mơ. Theo tài liệu HAGL công bố hồi tháng 11/2025, kết quả kinh doanh giai đoạn 2023 – 2025 của Đầu tư Quốc tế HAGL lần đầu được hé lộ.
Cụ thể, năm 2023, Đầu tư Quốc tế HAGL ghi nhận doanh thu 2.895 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế là 702 tỷ đồng.
Tiếp đến năm 2024 doanh thu và lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng, lên lần lượt 4.043 tỷ đồng và 851 tỷ đồng.
Đến năm 2025, ước tính doanh thu thuần đạt gần 6.900 tỷ đồng, lãi sau thuế 1.604 tỷ, tăng trưởng lần lượt tới 70% và 88% so với năm trước đó.
Thành tích này đã đưa chỉ số sinh lời ROE lên mức 66% năm 2024 và lên tới hơn 95% năm 2025. Tức là cứ 100 đồng vốn chủ sở hữu bỏ ra, Đầu tư Quốc tế HAGL đã lãi hơn 95 đồng – một con số rất đáng mơ ước đối với một công ty làm nông nghiệp.
Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 của HAGL mới đây, bầu Đức thừa nhận Đầu tư Quốc tế HAGL (tức Hưng Thắng Lợi Gia Lai) là công ty có bức tranh tài chính tốt nhất trong tập đoàn, tổng tài sản đã đạt 11.500 tỷ đồng.
Mức sinh lời đáng mơ ước của Đầu tư Quốc tế HAGL đã khiến hội đồng quản trị do ông Đoàn Nguyên Đức làm Chủ tịch cam kết chia cổ tức tới 50% bằng tiền mặt (tức 5.000 đồng/cp) trong 3 năm liên tiếp kể từ năm 2026.
Tuy nhiên, bức tranh đẹp đẽ ấy chỉ mới xuất hiện trong những năm gần đây. Theo tìm hiểu của VietTimes trên Chuyên trang trái phiếu Cbonds, Đầu tư Quốc tế HAGL liên tục thua lỗ giai đoạn 2019 – 2022, với tổng mức lỗ giai đoạn này gần 500 tỷ đồng.
Một trong những động lực giúp Đầu tư Quốc tế HAGL phát triển mạnh mẽ sau COVID-19 qua là nhờ vào thị trường đầu ra. Hiện tập đoàn HAGL đang có sàn giao dịch chuối tại Trung Quốc và mạng lưới xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc.
Trong đó, Đầu tư Quốc tế HAGL dồn nhiều lực cho cây chuối (sở hữu diện tích trồng lớn nhất với gần 2.700 ha). Đây là loại trái cây rất được ưa chuộng tại thị trường Trung Quốc. Hằng năm, quốc gia tỷ dân này có nhu cầu nhập khẩu 1,69 triệu tấn chuối, tương đương giá trị gần 1 tỷ USD. Trong đó Việt Nam chiếm gần 41-50% thị phần chuối nhập khẩu.
Không những thế, sản lượng cà phê được bán theo giá tương lai trên các sàn New York và London giúp ổn định biên lợi nhuận. Theo báo cáo đã công bố, trong 2023 – 2025, biên lãi gộp của Đầu tư Quốc tế HAGL ổn định ở mức 21 – 24%.
Vì sao Đầu tư Quốc tế HAGL bị đưa vào diện rà soát?
Nhìn vào bức tranh kinh doanh “màu hồng” mà HAGL công bố, cũng như kỳ vọng cho đợt IPO về công ty con, nhà đầu tư sẽ thắc mắc tại sao Đầu tư Quốc tế HAGL lại nằm trong diện kiểm tra đặc biệt của Cục thuế.
Đầu tiên, cần nói đến việc tăng vốn của Đầu tư Quốc tế HAGL. Công ty này có vốn điều lệ ban đầu 100 tỷ đồng vào tháng 10/2016. Nhưng chỉ trong năm 2017, doanh nghiệp này đã 3 lần tăng vốn, từ 100 tỷ đồng lên 785 tỷ đồng.
Đến tháng 3/2018, Hoàng Anh Gia Lai chi hơn 2.477 tỷ đồng để mua 76,93 triệu cổ phần, nâng tỷ lệ sở hữu lên 98%, chính thức biến Hưng Thắng Lợi Gia Lai thành công ty con.
Tháng 11/2019, doanh nghiệp chuyển đổi từ công ty cổ phần sang công ty TNHH. HAGL trở thành công ty mẹ sở hữu 98% vốn điều lệ. Hai cổ đông còn lại là ông Thủy Ngọc Dũng (Giám đốc) và bà Lê Thị Liễu, mỗi người 1%.
Sau khi chuyển mô hình sang công ty cổ phần, HAGL bán bớt gần 15,3 triệu cổ phần (tỷ lệ 19,78%) cho các bên khác, giảm tỷ lệ sở hữu xuống 78,29%. Bên nhận chuyển nhượng đều là các công ty con trong hệ sinh thái HAGL.
Tiếp đến 2021, HAGL lại mua lại số cổ phần từ công ty thành viên để tăng sở hữu lên 98% trở lại tại Đầu tư Quốc tế HAGL.
Từ năm 2023 đến tháng 10/2025, Đầu tư Quốc tế HAGL trải qua hai lần tăng vốn để lên được 1.685 tỷ đồng như hiện tại. Trong đó, chính HAGL đã chuyển 300 tỷ đồng mà Đầu tư Quốc tế HAGL đang nợ thành vốn góp chủ sở hữu.
Việc liên tục tăng vốn nhanh, mua – bán cổ phần nội bộ, đồng thời động thái chuyển nợ thành vốn góp cho thấy HAGL đang nỗ lực làm sạch bảng cân đối kế toán, giảm áp lực nợ và cải thiện hình ảnh tài chính cho công ty con.
Một mặt, nợ phải trả của Đầu tư Quốc tế HAGL sẽ “biến mất”, đồng thời phần vốn điều lệ được mở rộng, giúp công ty con này cuốn hút hơn trong mắt nhà đầu tư.
Thời điểm tháng 11/2025, tổng nợ phải trả các tổ chức tín dụng của Đầu tư Quốc tế HAGL vào khoảng hơn 3.400 tỷ đồng, trong đó 1.000 tỷ đồng là trái phiếu. Tuy nhiên nếu nhìn vào thực tế, “con cưng” Đầu tư Quốc tế HAGL không thực sự làm HAGL vui.
Theo báo cáo tài chính riêng lẻ qua kiểm toán 2025, cuối năm, HAGL ghi nhận khoản đầu tư giá trị gốc gần 3.290 tỷ đồng vào Đầu tư Quốc tế HAGL, đứng thứ hai trong danh mục, tương đương 1/4 tổng giá trị rót vào các công ty con.
Song, khoản đầu tư vào Đầu tư Quốc tế HAGL đang là mục phải trích lập dự phòng lớn nhất, với hơn 700 tỷ đồng.
Nói thêm, vào tháng 8/2025, CTCP Đầu tư Quốc tế HAGL đã huy động thành công 1.000 tỷ đồng trái phiếu, kỳ hạn 36 tháng với lãi suất 10,5%/năm.
Mục tiêu huy động là để hợp tác với các công ty như CTCP Chăn nuôi Gia Lai, CTCP Gia súc Lơ Pang, CTCP Thủy sản Cá tầm Bolaven, CTCP Nông nghiệp Phú Quý để trồng cà phê Arabica và dâu tằm tại Gia Lai và Lào. Đây đều là các công ty trong hệ sinh thái công ty của bầu Đức.
Việc CTCP Đầu tư Quốc tế HAGL bị đưa vào diện giám sát không chỉ đơn thuần là một động thái hành chính, mà phản ánh rõ sự chuyển dịch trong cách tiếp cận của cơ quan thuế: từ hậu kiểm sang chủ động “soi” các cấu trúc tài chính có dấu hiệu phức tạp.
Mặc dù 3 năm gần nhất của Đầu tư Quốc tế HAGL đã có lãi vượt trội so với giai đoạn thua lỗ trước đó, nhưng việc từng trải qua nhiều lần thay đổi vốn điều lệ, tỷ lệ cổ đông lớn sở hữu có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Áp lực không chỉ nằm ở việc giải trình số liệu, mà còn ở việc chứng minh tính thực chất của dòng tiền và hiệu quả hoạt động – đặc biệt khi các kế hoạch huy động vốn hay niêm yết đòi hỏi mức độ minh bạch và độ tin cậy ngày càng cao.
