Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng việc chuyển giao các Làng trẻ em SOS tại Việt Nam liên quan đến hoạt động hiến, ghép tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi. Những thông tin trên đã gây hoang mang dư luận, đặc biệt là các gia đình có con em đang được chăm sóc tại Làng và những người đang đồng hành, hỗ trợ các em.
Để làm rõ thông tin liên qua, VietTimes đã trao đổi với bà Lê Minh Giang, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam.
- Thông tin trên mạng xã hội cho rằng việc chuyển giao các Làng trẻ em SOS liên quan hoạt động hiến, ghép tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi. Bà đánh giá như thế nào về những thông tin này cũng tác động gây ra?
- Tôi khẳng định đây là thông tin hoàn toàn sai sự thật, xuyên tạc bản chất vấn đề. Việc bàn giao nguyên trạng 8/17 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam về địa phương quản lý toàn diện xuất phát từ đề nghị của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế từ năm 2024. Đây là sự điều chỉnh về tổ chức, quản lý và bảo đảm nguồn lực hoạt động cho các Làng.
Trong toàn bộ hồ sơ, bản ghi nhớ và các văn bản liên quan đến việc bàn giao, không có bất kỳ nội dung nào đề cập đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Một điểm cũng cần làm rõ là các Làng SOS cơ sở không chuyển “về Bộ Y tế” như thông tin trên mạng xã hội. Từ ngày 1/3/2025, thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ, chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội, trẻ em được chuyển từ Bộ LĐ – TB &XH sang Bộ Y tế.
Theo đó, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam được bàn giao về Bộ Y tế quản lý. Trong khi đó, 8 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện theo Quyết định 735 ngày 24/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Như vậy, việc gán ghép hai nội dung không liên quan với nhau là suy diễn, không có căn cứ.
Những thông tin sai lệch này đã gây hoang mang cho các gia đình có con em đang được chăm sóc tại các Làng, ảnh hưởng đến tâm lý của các em, các bà mẹ, bà dì, cán bộ nhân viên và những nhà hảo tâm đã đồng hành cùng Làng trẻ em SOS nhiều năm qua.
- Vì sao có việc chuyển giao 8/17 Làng trẻ em SOS về địa phương? Lộ trình này được thực hiện như thế nào?
- Ngày 22/12/1987, Bộ LĐ – TB &XH và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký Hiệp định hợp tác xây dựng và phát triển hệ thống Làng trẻ em SOS tại Việt Nam. Gần 40 năm qua, Làng trẻ em SOS Quốc tế đã viện trợ không hoàn lại kinh phí xây dựng các Làng, các cơ sở giáo dục, đồng thời hỗ trợ kinh phí vận hành, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Tuy nhiên, từ năm 2023, Làng trẻ em SOS Quốc tế bắt đầu điều chỉnh, cắt giảm dần nguồn kinh phí hỗ trợ Việt Nam để ưu tiên những khu vực cần hỗ trợ cấp thiết hơn, đặc biệt là những nơi chịu ảnh hưởng của chiến tranh, xung đột, đói nghèo và khủng hoảng nhân đạo. Đến nay, kinh phí hỗ trợ của SOS Quốc tế cho SOS Việt Nam chỉ chiếm khoảng 30% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên.
Trong bối cảnh đó, ngày 19/9/2024, Làng trẻ em SOS Quốc tế gửi Công thư đến Bộ LĐ – TB &XH, đề nghị bàn giao 8/17 Làng trẻ em SOS về địa phương quản lý toàn diện.
Ngày 14/5/2025, sau khi chức năng quản lý của Bộ LĐ – TB &XH được chuyển về Bộ Y tế, Làng trẻ em SOS Quốc tế tiếp tục gửi Công thư đến Bộ Y tế với đề nghị tương tự, đồng thời đề nghị bàn giao toàn bộ các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam.
Tháng 8/2025, Bộ Y tế thống nhất chủ trương và xây dựng phương án, lộ trình thực hiện. Tháng 3/2026, Bộ Y tế và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký bản ghi nhớ về việc bàn giao 8/17 Làng SOS và 25 cơ sở giáo dục. Ngày 30/3/2026, Bộ Y tế có Tờ trình số 516/TTr-BYT trình Thủ tướng Chính phủ.
Ngày 24/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 735/QĐ-TTg phê duyệt phương án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam. Theo đó, 8/17 Làng SOS và toàn bộ các cơ sở giáo dục được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện, hoàn thành trước ngày 30/6/2026.
Có thể thấy, đây là quá trình kéo dài gần hai năm, bắt nguồn từ đề xuất của phía đối tác SOS Quốc tế, được hai bên thỏa thuận thống nhất và được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định, không phải quyết định đột xuất như thông tin trên mạng xã hội suy diễn.
- Sau khi bàn giao về địa phương, mô hình chăm sóc và cuộc sống của trẻ em tại các Làng SOS được duy trì ra sao? Quyền lợi của các em có gì thay đổi?
- Nguyên tắc xuyên suốt của quá trình bàn giao là bảo đảm hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em được liên tục, ổn định.
Đến nay, 5 địa phương gồm Khánh Hòa, Nghệ An, thành phố Huế, Quảng Trị và Gia Lai đã hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp. Ba địa phương còn lại gồm Hà Nội, Phú Thọ và Hưng Yên đang hoàn thiện phương án, chủ yếu theo hướng sáp nhập Làng SOS vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập hiện có hoặc thành lập cơ sở trợ giúp xã hội công lập mới trên cơ sở tiếp nhận Làng.
Điều quan trọng là mô hình chăm sóc thay thế theo hình thức “nhà gia đình SOS”, trong đó trẻ em được các bà mẹ, bà dì chăm sóc, nuôi dưỡng như một gia đình, vẫn được các địa phương duy trì. Kinh phí hoạt động, bao gồm hỗ trợ cho trẻ em, thanh niên SOS, các bà mẹ, bà dì và cán bộ nhân viên, đều được bảo đảm.
Trong thời gian hoàn thành việc sắp xếp 8 Làng về địa phương quản lý trong năm 2026, theo đề nghị của địa phương, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam tiếp tục hỗ trợ kinh phí hoạt động cho 7/8 Làng đã bàn giao cho đến khi hoàn thành việc tổ chức lại. Riêng Làng trẻ em SOS Nha Trang đã hoàn thành sắp xếp và không đề nghị hỗ trợ. Nguồn kinh phí hỗ trợ được lấy từ nguồn kết dư huy động nguồn lực trong nước. Việc hỗ trợ này nhằm bảo đảm không có bất kỳ sự gián đoạn nào trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đối với 9 Làng trẻ em SOS còn lại và Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam, Bộ Y tế đang tiếp tục phối hợp với Làng trẻ em SOS Quốc tế, các bộ, ngành và địa phương để thống nhất phương án, lộ trình sắp xếp lại. Quá trình này phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng vận động tài trợ kinh phí của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế.
Nguyên tắc đặt ra là bảo đảm tốt nhất quyền lợi chính đáng của trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, duy trì môi trường chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục an toàn, ổn định, không để việc chuyển đổi mô hình quản lý làm gián đoạn hoạt động hỗ trợ trẻ em.
Việc thay đổi mô hình quản lý không làm thay đổi mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các em luôn được đặt lên hàng đầu.
Mong người dân bình tĩnh, theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống của Bộ Y tế, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam và chính quyền địa phương; không chia sẻ, bình luận những thông tin chưa được kiểm chứng, bởi chính những thông tin sai lệch đó mới đang làm tổn thương các em.
- Cám ơn bà!
