Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 23/9, theo giờ Mỹ, đã đón tiếp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Washington trong chuyến thăm kéo dài 3 ngày. Những căng thẳng giữa hai cường quốc về thương mại, công nghệ và vấn đề Iran sẽ là tâm điểm của cuộc gặp, diễn ra trong bối cảnh Nhà Trắng chuẩn bị một loạt nghi thức ngoại giao cấp cao.
Ông Trump cùng phu nhân đón ông Tập và phu nhân Bành Lệ Viên trên thảm đỏ dài khoảng 30 m được trải ngay trên đường băng bên cạnh chuyên cơ của nhà lãnh đạo Trung Quốc tại căn cứ quân sự Maryland, nơi đặt chuyên cơ Air Force One của Tổng thống Mỹ.
Nghi thức này khác với thông lệ, đánh dấu lần đầu tiên sau 11 năm một tổng thống Mỹ trực tiếp đón một nhà lãnh đạo nước ngoài tại Căn cứ Liên hợp Andrews. Theo C-SPAN, đơn vị theo dõi các hoạt động của tổng thống Mỹ, lần gần nhất diễn ra vào năm 2015, khi Tổng thống Barack Obama đón Giáo hoàng Francis.
Hai nhà lãnh đạo mỉm cười, bắt tay và trò chuyện vài phút khi chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Tập sau gần 3 năm bắt đầu. Một ban nhạc quân đội biểu diễn, trong khi pháo nghi lễ khai hỏa chào mừng. Ông Trump nhăn mặt khi một máy bay ném bom B-1 quân sự bay qua phía trên.
Sau màn đón tiếp, hai nhà lãnh đạo rời đi theo những hướng khác nhau để chuẩn bị cho các cuộc gặp dự kiến diễn ra vào ngày 24/9.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với Fox News rằng ông và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong đã nhất trí gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại, vốn dự kiến hết hiệu lực ngày 10/11, thêm 2 tháng đến ngày 10/1. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Kỳ vọng thấp
Tuy nhiên, kỳ vọng về một bước đột phá lớn hơn trong chuyến thăm của ông Tập là khá thấp. Mỹ và Trung Quốc vẫn bất đồng về hàng loạt vấn đề, từ Đài Loan, ma túy cho tới khoáng sản đất hiếm.
Những người nắm được kế hoạch cho biết ông Tập nhiều khả năng sẽ kiên quyết nêu vấn đề chủ quyền của Bắc Kinh đối với Đài Loan - chủ đề mà Washington muốn tránh - trong khi ông Trump được cho là sẽ tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ bất chấp phản đối từ phía Trung Quốc.
Dù vậy, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra ngày 24/9 vẫn có thể mang lại một số thỏa thuận cụ thể, chẳng hạn giảm thuế quan đối với một số lĩnh vực, tăng hợp tác chống buôn bán ma túy và mở rộng đối thoại giữa quân đội hai nước.
Theo các nguồn tin, ông Trump cũng dự kiến đề nghị Trung Quốc trả tự do cho một số công dân Mỹ và những người khác đang bị giam giữ tại nước này.
Hai bên cũng có thể nhất trí tăng cường trao đổi về trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực mà Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh quyết liệt nhưng đồng thời ngày càng nhận thức rõ những rủi ro có thể phát sinh.
Cuộc gặp diễn ra vào thời điểm khó khăn đối với ông Trump, khi tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ giảm xuống mức thấp và sự bất mãn trong nước về cuộc chiến với Iran ngày càng gia tăng. Trong khi đó, ông Tập cũng đối mặt với những thách thức trong nước nhưng bước vào cuộc gặp với vị thế dường như thuận lợi hơn, khi hoạt động thương mại của Trung Quốc đang tăng mạnh.
Theo các nhà phân tích, bản thân hai nhà lãnh đạo có thể không cảm thấy cần phải nhượng bộ đối phương.
“Ông ấy thực sự tin rằng theo thời gian, kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng và nước Mỹ sẽ mạnh lên”, Edgard Kagan, cựu quan chức Nhà Trắng hiện làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, nói về ông Trump. “Tôi nghĩ khi ông Tập Cận Bình ngồi xuống với Donald Trump, ông ấy thực sự tin rằng Mỹ đang lao vào một thời kỳ suy thoái mạnh và thời gian đứng về phía Trung Quốc”.
Quốc yến quy tụ các lãnh đạo ngành AI
Chuyến thăm của ông Tập cũng đi kèm hàng loạt nghi thức ngoại giao cấp cao. Trong đó có quốc yến với sự tham dự của nhiều nhân vật hàng đầu ngành công nghệ, lễ đón quân sự tại Nhà Trắng với các màn máy bay chiến đấu bay qua, cùng chuyến thăm Cục Lưu trữ Quốc gia - nơi lưu giữ bản gốc Tuyên ngôn Độc lập và Hiến pháp Mỹ.
Quốc yến dự kiến diễn ra ngày 24/9 sẽ quy tụ lãnh đạo các tập đoàn có vai trò quan trọng tại cả hai thị trường, trong đó có CEO Apple Tim Cook, CEO Nvidia Jensen Huang và CEO OpenAI Sam Altman.
Bất chấp những bất đồng sâu sắc, Mỹ và Trung Quốc vẫn thúc đẩy cuộc gặp thượng đỉnh. Theo các nhà phân tích, một mục tiêu quan trọng của sự kiện là phát đi thông điệp về sự ổn định trong quan hệ giữa nền kinh tế sản xuất lớn nhất thế giới và thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.
Tương tự hai cuộc gặp trước kể từ năm 2025, hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ xuất hiện trong một chương trình ngoại giao được chuẩn bị kỹ lưỡng. Thay vì tổ chức họp báo chung hoặc ra tuyên bố chung sau cuộc gặp, Mỹ và Trung Quốc được cho là sẽ đưa ra những thông báo riêng, qua đó nhấn mạnh những nội dung mà mỗi bên muốn truyền tải tới công chúng trong nước.
Với ông Trump, chuyến thăm đánh dấu điểm kết thúc của một tuần ngoại giao bắt đầu bằng hai ngày ở New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Gần 7 tháng chiến tranh với Iran đã đẩy giá năng lượng tại Mỹ tăng cao, trong khi đảng Cộng hòa của ông Trump đang phải đối mặt với những thách thức trong cuộc bầu cử Quốc hội vào tháng 11.
Ông Tập đã chứng kiến hoạt động thương mại đối ngoại của Trung Quốc tăng mạnh, nhưng nền kinh tế nước này vẫn chịu sức ép từ chi tiêu hộ gia đình yếu và thị trường bất động sản suy thoái. Các chiến dịch chống tham nhũng và siết kỷ luật quy mô lớn trong quân đội đã giúp ông Tập củng cố quyền lực, nhưng đồng thời cũng đặt ra những câu hỏi về mức độ sẵn sàng tác chiến của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Một cuộc gặp khác giữa ông Trump và ông Tập nhiều khả năng sẽ diễn ra trong năm nay, có thể bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Trung Quốc vào tháng 11 hoặc Hội nghị G20 tại Mỹ vào tháng 12.
Theo Reuters
