Quốc hội Lithuania đã thông qua bước đầu một sửa đổi hiến pháp nhằm dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân, đưa quốc gia thành viên NATO này tiến gần hơn tới khả năng cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ.
Động thái này lập tức vấp phải cảnh báo từ Nga. Moscow cho rằng nếu Lithuania cho phép vũ khí hạt nhân nước ngoài hiện diện trên lãnh thổ, quyết định này sẽ tạo ra những hệ lụy đáng kể đối với an ninh khu vực.
Đề xuất sửa đổi được 99 nghị sĩ ủng hộ trong cuộc bỏ phiếu ngày 22/9, trong khi 13 người phản đối và 5 người bỏ phiếu trắng.
Đây mới chỉ là vòng bỏ phiếu đầu tiên. Quốc hội Lithuania sẽ tiếp tục bỏ phiếu về dự luật vào ngày 6/10 và ngày 12/1/2027. Để sửa đổi được thông qua, ít nhất 94 trong tổng số 141 nghị sĩ phải ủng hộ tại mỗi vòng bỏ phiếu.
Nếu được thông qua, sửa đổi sẽ xóa Điều 137 trong Hiến pháp Lithuania. Điều khoản này hiện cấm vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ nước này.
Những người ủng hộ cho rằng quy định trên không còn phù hợp với nhu cầu an ninh hiện nay của Lithuania. Trong khi đó, phe phản đối lo ngại việc cho phép vũ khí hạt nhân nước ngoài hiện diện có thể ảnh hưởng tới chủ quyền quốc gia và kêu gọi đưa vấn đề ra trưng cầu dân ý.
Tổng thống Lithuania Gitanas Nauseda ủng hộ việc dỡ bỏ hạn chế. Một số quan chức Lithuania lập luận rằng khả năng tiếp nhận vũ khí hạt nhân sẽ giúp tăng cường sức răn đe trước Nga.
Nga cảnh báo Lithuania có thể trở thành mục tiêu
Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc rằng Nga có ý định tấn công các quốc gia thành viên NATO.
Tuy nhiên, Nga phản ứng mạnh trước khả năng Lithuania thay đổi quy định về vũ khí hạt nhân.
Bà Maria Zakharova, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga, tuần trước gọi đề xuất sửa đổi của Lithuania là “hoàn toàn vô trách nhiệm”. Bà cáo buộc các thành viên NATO đang theo đuổi những chính sách mang tính khiêu khích và biến Lithuania thành một địa điểm có thể được sử dụng làm bàn đạp cho các hoạt động nhằm vào Nga.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng cảnh báo Lithuania có thể trở thành mục tiêu của vũ khí hạt nhân Nga nếu cho phép vũ khí hạt nhân nước ngoài được triển khai trên lãnh thổ.
Tranh luận tại Lithuania diễn ra trong bối cảnh châu Âu đang thảo luận rộng hơn về vai trò của năng lực răn đe hạt nhân.
Hồi tháng 3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố những thay đổi trong học thuyết hạt nhân của nước này, trong đó đề cập khả năng tạm thời triển khai vũ khí hạt nhân của Pháp tại các quốc gia châu Âu khác.
Phần Lan sau đó tham gia sáng kiến của Pháp, sau khi dỡ bỏ các hạn chế của nước này đối với việc tiếp nhận vũ khí hạt nhân nước ngoài. Ngày 22/9, Latvia cũng thông báo Paris đã đồng ý mở cuộc đàm phán về khả năng Latvia tham gia sáng kiến.
NATO hiện đã có cơ chế chia sẻ hạt nhân, theo đó vũ khí hạt nhân của Mỹ được triển khai tại một số quốc gia thành viên, gồm Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tờ Financial Times hồi tháng 6 đưa tin Washington đang cân nhắc mở rộng việc triển khai vũ khí hạt nhân tới thêm các quốc gia NATO ở châu Âu.
Nếu Lithuania hoàn tất sửa đổi hiến pháp, nước này về mặt pháp lý sẽ có thêm dư địa để tham gia sâu hơn vào các cơ chế răn đe hạt nhân của NATO. Tuy nhiên, việc sửa đổi hiến pháp vẫn cần vượt qua hai vòng bỏ phiếu tiếp theo tại quốc hội.
Theo RT
