Trong hơn 5 thập niên, năng lực răn đe hạt nhân trên đất liền của Mỹ dựa chủ yếu vào tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) LGM-30 Minuteman III. Giờ đây, Washington đang từng bước hình thành hệ thống thay thế loại tên lửa này.
Đó là LGM-35A Sentinel, mẫu ICBM mới được phát triển nhằm hiện đại hóa một trong ba cấu phần của bộ ba hạt nhân Mỹ. Tuy nhiên, Sentinel không đơn thuần là một tên lửa mới.
Chương trình bao gồm việc xây dựng các hầm phóng mới, mạng lưới liên lạc, trung tâm phóng, phương tiện hỗ trợ cùng hệ thống chỉ huy và kiểm soát trải rộng trên hàng nghìn dặm vuông.
Tên lửa ICBM Sentinel là gì?
Sentinel là tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ hầm ngầm, sử dụng nhiên liệu rắn và gồm ba tầng đẩy, do Northrop Grumman phát triển cho Không quân Mỹ. Mẫu tên lửa này sẽ thay thế Minuteman III, loại ICBM đã phục vụ hơn 50 năm.
Không quân Mỹ dự kiến triển khai Sentinel tại Căn cứ Không quân F.E. Warren ở Wyoming, Căn cứ Không quân Malmstrom ở Montana và Căn cứ Không quân Minot ở North Dakota.
Theo thông tin hiện có của Không quân Mỹ, lực lượng này dự kiến sở hữu 400 tên lửa Sentinel hoạt động. Tuy nhiên, toàn bộ chương trình hiện đại hóa liên quan đến hơn 450 tên lửa và 450 hầm phóng được gia cố.
Theo thông số do Không quân Mỹ công bố, Sentinel có tầm bắn hơn 6.000 dặm và có thể đạt tốc độ khoảng 15.000 dặm/giờ, tương đương Mach 23, khi kết thúc giai đoạn đốt nhiên liệu. Khối lượng chính xác và lực đẩy của tên lửa chưa được công bố hoặc vẫn thuộc diện mật.
Sentinel hoạt động như thế nào?
Giống các ICBM khác, Sentinel sử dụng động cơ tên lửa để tăng tốc đầu đạn lên quỹ đạo đạn đạo. Tên lửa có ba tầng sử dụng nhiên liệu rắn.
Tầng thứ nhất đưa tên lửa rời khỏi hầm phóng dưới lòng đất. Sau khi tên lửa thoát khỏi khí quyển, tầng thứ hai tiếp tục đẩy tốc độ lên cao, trong khi tầng thứ ba thực hiện nhiệm vụ kiểm soát bổ sung trước khi tên lửa bước vào giai đoạn hậu tăng tốc.
Sau đó, hệ thống điều khiển tư thế hậu tăng tốc sẽ điều chỉnh phương tiện hồi quyển theo đúng hướng cho phần cuối của quỹ đạo. Phương tiện hồi quyển mang tải trọng hạt nhân xuyên qua khí quyển để hướng tới mục tiêu.
Kiến trúc ba tầng của Sentinel tự thân không phải một đột phá mang tính cách mạng. Phần lớn thay đổi công nghệ của chương trình nằm ở hệ thống vũ khí và cơ sở hạ tầng được xây dựng xung quanh quả tên lửa.
Một phần của hệ thống lớn hơn
Không quân Mỹ không chỉ đơn giản đưa một tên lửa mới vào các cơ sở Minuteman cũ. Washington đang thay thế phần lớn hạ tầng hỗ trợ lực lượng ICBM.
Sentinel sẽ sử dụng 450 hầm phóng mới được gia cố, các trung tâm phóng hiện đại cùng hệ thống liên lạc cáp quang được bảo vệ.
Hệ thống này cũng được tích hợp với kiến trúc chỉ huy, kiểm soát và liên lạc hạt nhân (NC3) được nâng cấp. Các kíp phóng gồm hai người sẽ tiếp tục vận hành tên lửa suốt ngày đêm.
Không quân Mỹ gọi đây là dự án xây dựng lớn nhất trong lịch sử của lực lượng. Hơn 600 cơ sở hỗ trợ tại 5 bang sẽ tham gia vào chương trình hiện đại hóa.
Một trong những lý do Washington phải xây dựng lại hạ tầng là tuổi đời của hệ thống hiện tại.
Thay vì đào lại và cải tạo quy mô lớn hàng trăm cơ sở Minuteman được xây dựng theo những thiết kế khác nhau, Không quân Mỹ đang phát triển phương pháp xây dựng mới theo hướng tiêu chuẩn hóa và mô-đun hóa.
Năm 2026, một nguyên mẫu hầm phóng Sentinel quy mô đầy đủ đã được khởi công tại Utah nhằm kiểm nghiệm phương pháp này trước khi triển khai xây dựng trên diện rộng.
Sentinel khác Minuteman III ở điểm nào?
Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của Sentinel là kiến trúc mô-đun và mở. Mục tiêu là giúp Mỹ dễ dàng nâng cấp hệ thống trong tương lai mà không phải thiết kế lại toàn bộ tên lửa.
Theo Không quân Mỹ, kiến trúc này cho phép tích hợp các công nghệ mới khi yêu cầu tác chiến và mối đe dọa thay đổi.
Northrop Grumman cho biết tên lửa sử dụng các vật liệu composite mới trong các tầng động cơ, đồng thời được trang bị hệ thống dẫn đường mới nhằm cải thiện độ chính xác, độ tin cậy và khả năng bảo trì.
Tuy nhiên, đây là những đặc tính thiết kế do nhà thầu công bố, chưa phải kết quả về năng lực vận hành đã được chứng minh độc lập.
Quá trình hiện đại hóa cũng bao phủ hệ thống liên lạc và cơ sở hạ tầng phóng, giúp Sentinel duy trì kết nối với mạng lưới chỉ huy và kiểm soát hạt nhân rộng lớn hơn của Mỹ.
Sentinel sẽ mang đầu đạn hạt nhân nào?
Sentinel được phát triển song song với đầu đạn hạt nhân W87-1, mẫu đầu đạn dự kiến thay thế W78 đang được sử dụng trên Minuteman III.
W87-1 dựa trên các thành phần hạt nhân từng được thử nghiệm trước đây, đồng thời tích hợp những tính năng an toàn và bảo mật được cập nhật. Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ (NNSA) cho biết W87-1 có thể được chứng nhận mà không cần tiến hành thêm các vụ thử hạt nhân dưới lòng đất.
Chương trình đầu đạn này cũng đã đạt một cột mốc quan trọng về sản xuất. Năm 2024, NNSA hoàn tất và đủ điều kiện sử dụng lõi plutonium đầu tiên dành cho W87-1 tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos.
Điều đó có nghĩa chương trình tên lửa và chương trình đầu đạn phải được phát triển song song, dù chúng do những bộ phận khác nhau trong chính phủ Mỹ quản lý.
Vì sao Sentinel bị trì hoãn?
Sentinel gặp nhiều vấn đề liên quan đến chi phí và tiến độ. Năm 2024, chương trình rơi vào tình trạng vi phạm ngưỡng chi phí theo Nunn-McCurdy, sau khi dự toán kinh phí vượt các giới hạn do luật định.
Một cuộc rà soát sau đó của Bộ Quốc phòng Mỹ xác định nhiều vấn đề, trong đó có lịch trình thiếu thực tế, thiết kế hệ thống chưa hoàn chỉnh và những điểm yếu trong nền tảng công nghiệp phục vụ chương trình ICBM.
Chương trình vẫn tiếp tục, nhưng Không quân Mỹ phải hủy bỏ đường cơ sở và phê duyệt Milestone B trước đó để tái cấu trúc chương trình.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết trong báo cáo tháng 2/2026 rằng chuyến bay thử đầu tiên của Sentinel đã chậm khoảng 4 năm so với kế hoạch ban đầu và khi đó được dự kiến diễn ra vào tháng 3/2028.
GAO cũng ước tính chương trình sẽ tiêu tốn ít nhất 141 tỷ USD, dù tổng chi phí cuối cùng vẫn chưa chắc chắn trong quá trình tái cấu trúc.
Tiến độ sau đó có dấu hiệu được đẩy nhanh. Tháng 9/2026, Không quân Mỹ cho biết đã hoàn tất lắp ráp một tên lửa Sentinel không mang đầu đạn và các hệ thống quan trọng đang bám sát kế hoạch để bắt đầu thử nghiệm bay vào năm 2027.
Mỹ đặt mục tiêu đưa Sentinel đạt năng lực tác chiến ban đầu vào đầu những năm 2030. Điều đó đồng nghĩa lực lượng Minuteman III vẫn sẽ phải tiếp tục phục vụ trong nhiều năm nữa trước khi được thay thế.
Vì sao Mỹ xây dựng Sentinel?
Mục tiêu cơ bản của chương trình là thay thế một hệ thống vũ khí hạt nhân đã già cỗi trước khi hạ tầng và các bộ phận của nó ngày càng khó bảo trì.
Minuteman III sẽ tiếp tục hoạt động trong giai đoạn chuyển tiếp, nhằm bảo đảm Mỹ không mất năng lực ICBM phóng từ đất liền trong lúc Sentinel được phát triển và triển khai.
Không quân Mỹ mô tả Sentinel là hệ thống được thiết kế để duy trì khả năng đáp ứng yêu cầu tác chiến tới những năm 2070 và xa hơn nữa.
Vì vậy, Sentinel không chỉ đơn thuần là một mẫu tên lửa mới. Đây là nỗ lực xây dựng lại toàn bộ hạ tầng ICBM của Mỹ xung quanh một hệ thống vũ khí được thiết kế để phục vụ trong nhiều thập niên tới.
Đồng thời, chương trình cũng phải đối mặt với những thách thức lớn về kỹ thuật, xây dựng và chi phí khi Washington tìm cách thay thế một hệ thống đã hoạt động từ thời Chiến tranh Lạnh.
Theo IE
