Ukraine dùng UAV thả robot chiến đấu xuống hậu phương quân Nga

UAV đã làm thay đổi phương thức tác chiến hiện đại, từ bảo vệ tiền tuyến đến tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Giờ đây, Ukraine tiếp tục thử nghiệm một bước đi mới: đưa robot chiến đấu mặt đất vào sâu phía sau tuyến đối phương bằng UAV.

Ngày 22/9, Newsweek đưa tin quân đội Ukraine trong chiến dịch phản công mang tên “Vivaldi” đã lần đầu tiên sử dụng UAV để thả các robot mặt đất xuống khu vực hậu phương của Nga.

Sự kiện diễn ra vào ngày 20/9, Quân đoàn 3 Ukraine tiết lộ đã sử dụng các UAV ném bom hạng nặng mang theo robot tấn công mặt đất như một loại “tải trọng”, sau đó thả chúng xuống khu vực phía sau chiến tuyến Nga để tiến hành các nhiệm vụ đột kích.

Các phương tiện không người lái – trong đó có xe chiến đấu mặt đất không người lái (UGV) – ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến thuật đột kích của Ukraine, thực hiện một số nhiệm vụ trước đây thường do bộ binh đảm nhiệm.

Chuẩn tướng Andriy Biletsky, Tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine, tuyên bố đơn vị của ông là lực lượng đầu tiên trên thế giới triển khai hệ thống robot mặt đất bằng đường không. Ông cho biết: “Các UAV ném bom hạng nặng của chúng tôi thả các robot mặt đất cảm tử xuống khu vực phía sau đối phương hơn 10 km”.

Theo hãng tin RBC-Ukraine, việc vận chuyển robot mặt đất bằng UAV không hoàn toàn là công nghệ mới đối với quân đội Ukraine. Trước đây, phương thức này từng được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ phòng thủ ở khu vực tiền tuyến.

Điểm mới của chiến dịch Vivaldi là lần đầu Ukraine sử dụng UAV để đưa các robot mặt đất cảm tử vào sâu phía sau đội hình đối phương và trực tiếp tiến hành các cuộc tấn công.

Robot và UAV mở đường cho phản công

Sau nhiều tuần âm thầm giành được một số vị trí ở tỉnh Donetsk, Ukraine bắt đầu công khai thêm thông tin về chiến dịch Vivaldi, được triển khai từ mùa hè.

Theo ông Biletsky, lực lượng Ukraine đã ngăn chặn một mũi tiến công của Nga ở phía bắc Lyman, qua đó ngăn quân Nga bao vây “vành đai pháo đài” – chuỗi thành phố được phòng thủ kiên cố và có ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống phòng thủ Donbass của Ukraine.

Ngày 20/9, Biletsky công bố thêm thông tin về giai đoạn hai của chiến dịch, cho biết quân đội Ukraine đã giành lại ba khu dân cư ở phía tây bắc Lyman, với diện tích khoảng 50 km², đồng thời tuyên bố đã loại khỏi vòng chiến khoảng 800 binh sĩ Nga.

Theo ông Biletsky, lực lượng Ukraine đã chuẩn bị cho một phương thức tác chiến mới, trong đó UAV và robot mặt đất được đưa xuống khu vực cách tiền tuyến Nga hơn 10 km, nhằm quấy phá hậu phương chiến thuật, đồng thời hỗ trợ các đơn vị tác chiến hiệp đồng của Ukraine.

Bản đồ do Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW), cơ quan nghiên cứu tư nhân phi lợi nhuận ở Mỹ công bố cho thấy một số bước tiến mà Quân đoàn 3 Ukraine tuyên bố đạt được kể từ khi chiến dịch “Vivaldi” bắt đầu, trong đó có việc giành lại Shandryholove và Deryliv, đồng thời kiểm soát Drobysheve tại khu vực Lyman. Tính cả giai đoạn một và hai, phía Ukraine tuyên bố đã giành lại tổng cộng khoảng 130 km² lãnh thổ quanh Lyman.

Đánh sâu vào hậu phương, phá hệ thống chỉ huy và hậu cần

Theo Biletsky, việc triển khai robot chỉ là một phần trong kế hoạch gây rối hệ thống phòng thủ Nga trước khi lực lượng Ukraine tiến công trên mặt đất.

Quân đoàn 3 cho biết họ đồng thời gây sức ép lên ba lực lượng Nga trong khu vực, gồm Tập đoàn quân số 20, Tập đoàn quân số 25 và lực lượng tăng thiết giáp số 1.

Theo tuyên bố của Ukraine, pháo binh và các hệ thống không người lái đã tập trung đánh vào: sở chỉ huy; các trung tâm thông tin liên lạc; tuyến hậu cần; các tuyến đường và điểm vượt; lực lượng dự bị.

Trong khi đó, lực lượng phòng không và tác chiến điện tử Ukraine được cho là tạo thành một “vòm bảo vệ” cho khu vực tác chiến.

Trong một tuyên bố trên Telegram, Quân đoàn 3 Ukraine mô tả chiến thuật này là tấn công đồng thời cả phía trước lẫn phía sau đội hình Nga, khiến đối phương gặp khó khăn trong việc xác định hướng xuất phát của các cuộc tập kích.

Nếu những thông tin trên được xác nhận đầy đủ, đây sẽ là một ví dụ đáng chú ý về cách UAV và robot mặt đất đang được kết hợp thành một hệ thống tác chiến nhiều tầng: UAV đưa robot vượt qua khu vực nguy hiểm, robot tiếp tục hoạt động ở mặt đất, trong khi pháo binh, tác chiến điện tử và các UAV khác hỗ trợ từ xa.

Robot có mở ra kiểu tác chiến mới?

George Revishvili, một nhà phân tích quân sự của Russian Analysis trên Substack, nhận định chiến dịch “Vivaldi” cho thấy robot chiến đấu vẫn có thể được sử dụng hiệu quả trên một chiến trường có mật độ UAV cao và bị giám sát liên tục, nếu được lập kế hoạch và tổ chức phù hợp.

Điểm đáng chú ý ở đây là robot mặt đất không nhất thiết phải thay thế hoàn toàn binh sĩ. Thay vào đó, chúng có thể đảm nhiệm những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm như tiếp cận vị trí đối phương, vận chuyển vật tư, trinh sát, gây nhiễu hoặc mang thuốc nổ tới mục tiêu. Khi được đưa vào hậu phương bằng UAV, chúng còn có thể hoạt động ở khu vực mà việc đưa binh sĩ bằng đường bộ tới sẽ gặp rủi ro rất lớn.

Tuy nhiên, mức độ thành công thực tế của mô hình này vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ khả năng định vị và liên lạc đến thời lượng pin, địa hình, khả năng chống tác chiến điện tử và mức độ tự chủ của robot.

Đặc biệt, một hệ thống robot được điều khiển từ xa vẫn có thể trở nên vô dụng nếu đối phương phá được đường truyền hoặc gây nhiễu định vị.

Phản công ở Lyman chưa đồng nghĩa cuộc chiến đã đổi chiều

Những bước tiến của Ukraine quanh Lyman có thể có ý nghĩa chiến thuật, nhưng theo các nhà phân tích được bài viết dẫn lại, chúng chưa đủ để tự động thay đổi cục diện chính trị và quân sự của toàn bộ cuộc chiến.

Revishvili cho rằng ngay cả những thành công của Ukraine trong các cuộc phản công cục bộ quanh Lyman cũng khó có thể làm thay đổi những yêu cầu của Tổng thống Nga Putin trong những tháng tới.

Theo phân tích của ông, trong bối cảnh những tuyên bố về tiến công và thành tích chiến trường từ phía Nga vẫn tồn tại nhiều tranh cãi, Điện Kremlin dường như vẫn tin rằng thời gian đang đứng về phía Nga. Từ đó, ông nhận định triển vọng đàm phán thực chất trước mùa xuân năm tới vẫn rất hạn chế.

Một góc nhìn khác đến từ Mick Ryan, thiếu tướng lục quân Australia đã nghỉ hưu. Viết trên chuyên trang phân tích Futura Doctrina, ông cho rằng câu hỏi đáng chú ý trong những tháng tới là Ukraine sẽ mở rộng chiến dịch “Vivaldi” hay chuyển sang củng cố những khu vực đã giành được.

Theo ông Ryan, những dấu hiệu hiện nay cho thấy quân đội Ukraine có thể đang tiến gần, hoặc đã bước vào, một giai đoạn mới của cuộc chiến, trong đó họ tìm cách giành lại thế chủ động trên chiến trường.

Dù vậy, tuyên bố này vẫn cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn của cuộc chiến. Việc Ukraine sử dụng UAV để đưa robot chiến đấu xuống hậu phương đối phương là một bước tiến đáng chú ý về phương thức triển khai hệ thống không người lái, nhưng mức độ tác động tới cục diện chiến lược vẫn cần thêm thời gian và dữ liệu chiến trường để đánh giá.

Theo Creaders.